Δος, ουν, ημίν, Κύριε ο Θεός ημών, άνεσιν βίου, πάντα τα χρειώδη της καθ’᾽ημέραν επί της γης ημών διαβιώσεως, μετάνοιαν δια τας παραλείψεις και αμαρτίας ημών, ελευθερίαν εκ των πολλών δυσοιώνων λογισμών, πίστιν βεβαίαν προς Σε, ελπίδα επί τα βελτίω των οχληρών ημών καταστάσεων, ακαταίσχυντον, χαράν εν ταις καρδίαις ημών σταθηράν. Εξάγαγε ημάς εκ των λυπηρών επί τα θυμηδέστερα, εκ των στενωπών της απελπισίας εις τον δίαυλον του θάρσους, εκ της ολισθηράς οδού της απωλείας εις την ατραπόν της σταθερότητος, εκ της απιστίας εις την πίστιν, φανερών τοις πάσι τον δρόμον της αληθινής ζωής.

Ότι συ ει η πηγή της ζωής και σοι την δόξαν αναπέμπομεν τω Πατρί και τω Υιώ και τω Αγίω Πνεύματι, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Πηγή : http://synodoiporia.blogspot.com/2012/02/blog-post_3910.html

Το σύντομο τούτο χωρίο περιέχει βαθυστόχαστη διάγνωση της φύσεως του ανθρώπου. Ας την προσέξουμε. Είναι απαύγασμα στροφής προς τα έσω. Επειδή, λέγει, η φύση μας είναι «πτωχή του καλού», για τούτο ρίχνεται με ορμή πάντα προς αυτό που της λείπει, προς το καλό δηλαδή. Αφού είναι έτσι, η επιθυμητική διάθεση της φύσεώς μας, περιεχόμενο και στόχο της έχει την έφεση εκείνου που λείπει.

Το «πτωχήν του καλού» δεν αποτελεί απλώς διαπίστωση του γεγονότος, αλλά προϋποθέτει και ότι η φύση του ανθρώπου έχει συνείδηση της «πτωχείας» της. Αυτά σημαίνουν ακόμη ότι «το καλόν» ουσιώνει τον άνθρωπο, αυτό αποτελεί την πλήρωση της φύσεως του. Για τούτο ο άνθρωπος, θηρευτής του καλού, φέρεται πάντα με ορμή προς αυτό. Το κατακτά όμως πάντα με τρόπο ελλιπή.

Έτσι η πορεία για την ικανοποίηση της «πτωχείας» γίνεται άσωστη• το «καλόν» μένει πάντα ανέφικτο στην πληρότητά του για τον άνθρωπο. Ωστόσο η ζωή του ανθρώπου παίρνει το σωστό νόημά της, όσο η επιθυμητική του διάθεση εκφράζει την έφεση προς το καλό, που, την ίδια ώρα που το γεύεται ο άνθρωπος, αισθάνεται και ότι του λείπει.

Έχουμε εδώ μεταφυσική θεμελίωση της πνευματικής φύσης του ανθρώπου. Ρίζα και ουσία της, η έφεση του καλού. Και αφού πρόκειται για έφεση που μας λείπει, η μεταφυσική θεμελίωση στηρίζεται στη γόνιμη αίσθηση της ένδειάς μας. Η συνείδηση της φτώχειας του ως προς το «καλόν», αυτή και μόνο αυτή οιστρηλατεί τον άνθρωπο προς την θήρα «του αεί λείποντος». Έτσι η ευλογημένη ένδεια ανοίγει το δρόμο προς την θέωση. Αποπειράται ο άνθρωπος να μοιάσει στο Θεό, που είναι το «Αυτόκαλον», το «Αυτοάγαθον».

Αν, ύστερα από αυτά στραφούμε προς τον σημερινό άνθρωπο, δεν είναι δύσκολο να διαπιστώσουμε, ότι είναι βυθισμένος κυρίως στην έρευνα των αντικειμένων και την επινόηση τεχνικών μέσων και για την έρευνα και για την ικανοποίηση επιθυμιών. Επιθυμιών που δεν έχουν στόχο τους «το καλόν», αλλά την ευημερία του. Είναι σήμερα ο άνθρωπος κυρίως ένας λαμπρός θηρευτής της ευημερίας. Του λείπει η στροφή προς τα έσω, που οδηγεί στη μεταφυσική σύλληψη της φύσεώς του ως ένδειας του καλού. Του λείπει λοιπόν το ουσιωδέστερο στοιχείο για τη σωστή πραγμάτωση της πνευματικής του φύσης. Για να ξεφύγει ο σημερινός άνθρωπος από το πέλαγος, από το χάος καλύτερα του μηδενισμού στο οποίο, παρ’ όλη την επιστημοσύνη του, τον οδηγεί η αβασάνιστη θήρα της ευημερίας είναι ανάγκη να στραφεί πάλι προς τα έσω και να ανακαλύψει το μεταφυσικό βάθος της φύσεώς του, να ξαναβρεί τον οίστρο προς «το καλόν», που εξαγνίζει και σώζει. Θα βρουν τότε δικαίωση και η επιστήμη και η τεχνολογία. Θα ξαναζήσει ο άνθρωπος τον εαυτό του ως μεταφυσική συνείδηση και όχι ως υπερβατικό λόγο, όπως ήθελε ο Καντ· θα λάμψει πάλι μέσα του το φως της πνευματικότητάς του.

Ας μου επιτραπεί να τονίσω ότι κύριο έργο της πρέπει να θεωρεί η φιλοσοφία να αποδεσμεύει τον άνθρωπο από τα ίδια τα επιτεύγματά του, να τον καθιστά ελεύθερο και ανεξάρτητο από αυτά, ρυθμιστή της πνευματικής του πορείας. Μόνο έτσι ετοιμάζεται ο άνθρωπος να συλλάβει το μεταφυσικό βάθος του είναι του. Το ίδιο πράγμα με τον δικό του τρόπο τόνισε ο μεγάλος ατομικός επιστήμων Οπενχάιμερ: «Μας χρειάζονται», είπε, «φιλόσοφοι και όχι επιστήμονες. Η αλήθεια στην σοφία και όχι στην επιστήμη.»

(Β. Ν. Τατάκη, «Η πορεία του ανθρώπου», εκδ. Των φίλων, σ. 61-64)

Αν αναζητήσει κανείς ένα διάγραμμα αυτού του θέματος, θα δει ότι πραγματικά δεν μπορεί να ξέρη από που πρέπει ν’ αρχίσει και που πρέπει να τελειώσει. Κι αυτό γιατί, όπως καταλαβαίνουμε, η προσευχή δεν είναι μια διδακτική ενότητα, δεν είναι ένα μάθημα που μπορεί κανείς να διδάξει σε ορισμένη ώρα. Δεν είναι προσδιορισμένο θεωρητικά αυτό το βιωματικό πνευματικό γεγονός.

Όταν κανείς μιλά για την προσευχή, καταλαβαίνει ότι μιλάει για ένα μυστήριο. Γιατί, όπως ξέρουμε, η προσευχή είναι, στην απλούστερη διατύπωσή της, η σχέση του ανθρώπου με τον Θεό, ή τουλάχιστον μια βασική μορφή της σχέσεως του ανθρώπου με τον Θεό. Και ασφαλώς ό,τι προσεγγίζει τον Θεό δεν είναι εύκολο να μελετηθεί και να προσδιοριστεί. Γι’ αυτό ομολογώ, ότι κι εγώ δεν μπόρεσα πολύ εύκολα να καταλάβω τι θα έπρεπε να πω. Κατέληξα όμως στο συμπέρασμα, ότι μάλλον πρέπει κανείς να αντιμετωπίσει ένα βασικό θέμα μέσα στο όλο πρόβλημα της δυνάμεως της προσευχής, που είναι οι όροι υπό τους οποίους η προσευχή αποβαίνει ένα δυναμικό στοιχείο της ζωής του ανθρώπου.

Νομίζω ότι άμεσα δεν θα ενδιέφερε το να μάθει κανείς τι είναι η δύναμη της προσευχής ή πως εκδηλώνεται. Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο ενός κατηχητικού μαθήματος. Ίσως περισσότερο βασικό είναι να σταματήσει κανείς σ’ αυτό το ιδιαίτερο πρόβλημα και να διερωτηθεί υπό ποιούς ακριβώς όρους, βάσει ποιών προϋποθέσεων, η προσευχή μας δίνει δύναμη, γίνεται πηγή δυνάμεως.

Γιατί είναι αλήθεια ότι, όταν ο άνθρωπος μιλά για προσευχή ή όταν προσεύχεται -για να πάμε αμέσως στο πρόβλημα- , περιμένει να δει τα αποτελέσματα αυτής της πνευματικής του λειτουργίας· η σκέψη του είναι πάντα προσανατολισμένη στο αποτέλεσμα, στην δύναμη της προσευχής. Γι’ αυτό νομίζω, πιο εύκολα κανείς ανάγεται στην έννοια της δυνάμεως της προσευχής, παρά στις προϋποθέσεις που μπορούν να εξασφαλίσουν, σύμφωνα με τα ανθρώπινα πάντοτε κριτήρια, την δύναμη της προσευχής.

Θα ήθελα λοιπόν να υπογραμμίσω μερικούς από τους όρους, που μπορούν, κατά τεκμήριο ίσως και σύμφωνα – όπως είπαμε – με τα ανθρώπινα κριτήρια, να μας δώσουν την εντύπωση ότι η προσευχή μπορεί πραγματικά να εκφρασθεί σαν μια δυναμική λειτουργία της προσωπικότητας, μπορεί να αποτελέσει πηγή δυνάμεως.

Μια πρώτη βασική προϋπόθεση είναι το πως αντιλαμβάνεται κανείς την προσευχή. Τί εννοεί όταν λέει προσευχή, ή καλύτερα πώς συλλαμβάνει υπαρξιακά και πώς αισθάνεται την προσευχή;

Τί είναι όμως προσευχή; Είναι ένα βασικό ερώτημα που μπορεί σαν απάντηση να μας δώσει τον πρώτο όρο που είναι απαραίτητος για να αποβεί η προσευχή πηγή δυνάμεως.

Εδώ θα μπορούσε να πει κανείς πάρα πολλά. συνήθως έχουμε υπ’ όψη μας απλοποιήσεις του ορισμού της προσευχής. Ότι δηλαδή προσευχή είναι η επικοινωνία του ανθρώπου με τον Θεό ή, η ομιλία του ανθρώπου προς τον Θεό ή, η καταφυγή του ανθρώπου στον Θεό, για να ζητήσει την βοήθειά Του. Μπορούμε να βρούμε άπειρους τέτοιους ορισμούς του γεγονότος της προσευχής. Κι επειδή ακριβώς υπάρχουν πάρα πολλές τέτοιες δυνατότητες, κατέφυγα σ’ ένα φιλοκαλικό κείμενο, δηλαδή σ’ έναν νηπτικό συγγραφέα, αλλά και πατέρα και ασκητή, ο οποίος αφιερώνει, μια μεγάλη ομιλία του στην προσευχή. Μέσα σ’ αυτήν, με την πείρα την προσωπική που έχει αποκτήσει από την άσκηση, μας δίνει μια ποικιλία ορισμών, που όλοι μαζί ίσως θα μπορούσαν να μας δώσουν μια ιδέα του τι είναι η προσευχή.

Αρχίζει μ’ έναν απλό ορισμό: «Προσευχή εστί ανάβασις νου προς Θεόν». Όσο μπορεί πιο συνοπτικά μας λέει τι είναι η προσευχή. Είναι η ανάβαση του νου προς τον Θεό. Κάπου αλλού λέει: «Προσευχή εστί πρέπουσα ενέργεια τη αξία του νου, ήτοι κρείττων και ειλικρινής χρήσις αυτού». Προσευχή είναι μια ενέργεια, που είναι ανάλογη προς την αξία του νου. Δηλαδή η κάλλιστη, θα λέγαμε, και η πιο ειλικρινής χρήση του νου. Αυτή είναι προσευχή.

Σ’ έναν άλλον ορισμό, προχωρεί σε περισσότερο υπαρξιακό έδαφος και μας λέει: «ώσπερ ο άρτος τροφή εστί τω σώματι και η αρετή τη ψυχή, ούτως και του νου η πνευματική προσευχή τροφή υπάρχει». Εδώ κάνει ένα πολύ θετικό βήμα στην προσπάθεια του προσδιορισμού της προσευχής, για να μας δώσει να καταλάβουμε ότι η προσευχή δεν είναι μια θεωρητική προσέγγιση του νου προς τον Θεό, αλλά είναι κάτι πολύ βασικότερο και υπαρξιακό. Αυτός ο χαρακτηρισμός ή, η αλληγορία, η εικόνα της προσευχής ως τροφής, ως άρτου, δείχνει ότι η προσευχή για τον προσευχόμενο άνθρωπο, όπως λέει αλλού και ο ίδιος αλλά και άλλοι πατέρες, είναι η τροφή και η αναπνοή. Χωρίς αυτές τις προϋποθέσεις της τροφής και της αναπνοής δεν μπορεί να υπάρξει ένας άνθρωπος. Έτσι και ένας πνευματικός άνθρωπος δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την προσευχή.

Από τους πολλούς ορισμούς που έχει στην συνέχεια της ομιλίας του ο νηπτικός πατήρ, ξεχώρισα ιδιαιτέρως έναν, ο οποίος νομίζω ότι μας δίνει το πλήρωμα, κατά κάποιον τρόπο, της υπαρξιακής προβολής της προσευχής.

Σημειώνει σ’ έναν στίχο: «Αίσθησις εστί προσευχής σύννοια μετ’ ευλάβειας και κατανύξεως και οδύνης ψυχής, εν εξαγορεύσει πταισμάτων μετά στεναγμών αφανών». Δηλαδή η αίσθηση της προσευχής είναι σύννοια -το λεξικό αποδίδει την λέξη αυτή με τον όρο σκέψη βαθειά -, αλλά και αγωνία και στενοχώρια και συναίσθηση και τύψεις συνειδήσεως ακόμη. Θα μπορούσαμε επομένως να πούμε, ότι η αίσθηση της προσευχής είναι ένα προσωπικό βίωμα που δονεί τον άνθρωπο «μετ’ ευλαβείας και κατανύξεως και οδύνης ψυχής» και με προϋπόθεση την έξαγόρευση των πταισμάτων, της προσωπικής ενοχής «μετά στεναγμών αφανών».

Με τον ορισμό αυτό εισέρχεται στο βάθος της υπάρξεως του ανθρώπου για να μας πει ότι η σωστή και ολοκληρωμένη προσευχή δεν είναι απλώς μια ενέργεια των χειλέων, ούτε είναι μια θεωρητική πράξη, ένα γεγονός νοησιαρχικής εκφράσεως του ανθρώπου, αλλά είναι μια υπόθεση που απασχολεί τον όλο άνθρωπο, τον δονεί, τον συγκλονίζει και που σαν καταστάλαγμα της όλης αυτής εμπειρίας έχει τους αφανείς στεναγμούς.

Σαν συμπέρασμα αυτών θα λέγαμε, ότι η πρώτη προϋπόθεση της δυνάμεως της προσευχής είναι το να αντιληφθεί εκείνος που θέλει να χρησιμοποιήσει την προσευχή σαν μια πηγή δυνάμεως, Ότι η προσευχή είναι ένα υπαρξιακό γεγονός. Αυτό σημαίνει ότι είναι ένα γεγονός που συγκλονίζει τον όλο άνθρωπο, τον συναρπάζει και τον κάνει να βιώνει καταστάσεις που, όπως λένε σε άλλες περιπτώσεις οι νηπτικοί που ζουν το πλήρωμα της προσευχής, δεν μπορεί να τις περιγράφει. Με άλλα λόγια η προσευχή, στην κανονική της διάσταση, πρέπει να ταυτίζεται με τον άνθρωπο σε όλες τις κινήσεις του και σε όλες τις ενέργειές του.

Βέβαια εμείς μπορεί να γνωρίζουμε, ότι η προσευχή είναι μια λειτουργία που γίνεται σε τακτές ώρες ή ότι εντάσσεται και σαν λατρεία σ’ ένα ορισμένο πρόγραμμα, όπως είναι η λατρεία της Κυριακής επί παραδείγματι. Αλλά η υπαρξιακή σύλληψη του νοήματος της προσευχής μας την δίνει σαν μια λειτουργία που ταυτίζεται με τον όλο άνθρωπο, σε όλες τις εκδηλώσεις της ζωής του. Έτσι, όταν οι νηπτικοί ασχολούνται με το θέμα της προσευχής και κατασταλάζουν σ’ έναν ορισμένο τύπο προσευχής, στην Ευχή του Κυρίου, προσδιορίζουν την προσευχή σαν την αναπνοή της ψυχή. Και λένε ότι όταν κανείς κατορθώσει να συνάψει την μνήμη του ονόματος του Κυρίου με την αναπνοή του, τότε θα μπορέσει να καταλάβει το νόημα της πνευματικής ζωής. Τότε «γνώσει ησυχίας ωφέλειαν», αλλά και τότε μπορεί να καταλάβει ποιά είναι η προσευχή σε όλες της τις διαστάσεις.

Ίσως τα όσα είπαμε μέχρι στιγμής για το υπαρξιακό νόημα της προσευχής να δημιούργησαν σε μερικούς τον προβληματισμό, ότι ο χριστιανός πρέπει να προσεύχεται κάθε ώρα και στιγμή. Πριν όμως έλθουμε να εξετάσουμε αυτήν ακριβώς την πτυχή του θέματος είναι απαραίτητο να αναφέρουμε και να υπογραμμίσουμε ένα γεγονός, που μας βοηθάει να καταλάβουμε πως η προσευχή, σαν υπαρξιακό γεγονός, καλύπτει και αγκαλιάζει την όλη ύπαρξη του ανθρώπου.

Πρόκειται για κάτι που φαίνεται παράδοξο στον σύγχρονο άνθρωπο, θα έλεγα πολλές φορές και στον σύγχρονο χριστιανό, αλλά για την Εκκλησία αποτελεί άρθρο πίστεως και ζωής.

Η υπαρξιακή κατανόηση του πνευματικού γεγονότος της προσευχής δικαιολογείται από την πραγματικότητα, ότι ο αγώνας του ανθρώπου και συγκεκριμένα του χριστιανού, δεν είναι μια απλή περιορισμένη περιπέτεια ή εργασία, αλλά είναι μια πάλη. Αυτήν την πάλη μας βοηθάει η Αγία Γραφή να την καταλάβουμε πολλαπλώς. Την περιγράφει ωραιότατα στο τελευταίο βιβλίο της Καινής Διαθήκης, στην Αποκάλυψη. Συνοπτικά την συναντάμε στο γνωστό χωρίο του Παύλου: «ουκ έστιν ημίν η πάλη προς αίμα και σάρκα, αλλά προς τας αρχάς, προς τας εξουσίας, προς τους κοσμοκράτορας του σκότους του αιώνος τούτου, προς τα πνευματικά της πονηρίας εν τοις επουρανίοις» (Εφεσ. στ΄ 12).

Σ’ αυτό το χωρίο υπογραμμίζεται ο δαιμονισμός, ο οποίος υπάρχει σαν ένας όρος υπάρξεως, θα έλεγε κανείς, της Εκκλησίας. Ασφαλώς δεν είναι της στιγμής να αναπτύξουμε την θεολογία του δαιμονισμού. Είναι όμως απαραίτητο ο χριστιανός, περισσότερο ίσως από τον άνθρωπο του κόσμου τούτου που δεν μπορεί να καταλάβει πολλά πράγματα, να καταλάβει ότι εφ’ όσον θέλει να είναι χριστιανός, είναι εντεταγμένος σ’ έναν αγώνα και σε μια πάλη, που έχει αντικείμενο (σε αρσενικό γένος), του οποίου οι αντιδράσεις παρουσιάζονται στην Αποκάλυψη, αλλά η εικόνα του υπάρχει σ’ όλο το σχέδιο της σωτηρίας του ανθρώπου, αλλά και σ’ όλο -ας μου επιτραπεί έτσι απλά να πω – το υλικό της Καινής Διαθήκης.

Ξέρουμε ότι ο Κύριος, πριν από την αρχή του δημόσιου βίου Του, είχε έναν ζωντανό διάλογο με τον διάβολο, με τον δαιμονισμό, υπεβλήθη στην δοκιμασία, κατά την όποια ο διάβολος ήθελε να τον υποτάξει. Με την αντιμετώπισή του εκείνη, ο Κύριος, δίνει την σημασία που πρέπει να δώσει ο πνευματικός άνθρωπος στην συνάντησή του με τον δαιμονισμό.

Η πάλη του χριστιανού δεν είναι μια πάλη για ηθική τελείωση, μέσα σε μια κατάσταση πνευματικής εκστάσεως και ομορφιάς -λόγων και συναισθηματικών εμπειριών, όπως συχνά την εννοούμε. Πολλές φορές εξωραΐζουμε τα πράγματα, μιλάμε για ιδανικά, για πνευματικές εξάρσεις, για προσπάθεια αυτοθυσίας, η οποία είναι έργο που ομορφαίνει την ζωή του ανθρώπου. Κάτω όμως από όλα αυτά τα σχήματα, τα ωραία και τα αληθινά -δεν είναι ψεύτικα αυτά- υπάρχει η σκληρή πραγματικότητα, η οποία οπωσδήποτε σε κάποια κρίσιμη ώρα θα αποκαλυφθεί στον πνευματικό άνθρωπο που είναι αποφασισμένος να αγωνισθεί μέσα στην χριστιανική κονίστρα.

Σ’ αυτό το σημείο αρκετές φορές σημειώνεται κάποια αταξία. Ίσως ορισμένοι νέοι να ξεκινούν με την εμπειρία της ομορφιάς της χριστιανικής ζωής, που όμως έχει -δεν μπορούμε να το κρύψουμε αυτό- και την μορφή της αυταπάτης. Διότι, αν κανείς δεν ξέρει από την αρχή την σκληρότητα του πνευματικού αγώνος και δεν έχει από την αρχή συνειδητοποιήσει αυτόν τον δαιμονισμό, που συνέχει τα πάντα και που αντιδρά συνεχώς στο σχέδιο του Θεού, μπορεί να ξεκινήσει με μια αισιοδοξία, που είναι νόμιμη από πλευράς χριστιανικής πραγματικότητας· αυτή όμως η αισιοδοξία μπορεί να γίνει το σκάνδαλο ή, η παγίδα, που θα τον οδηγήσει σε μια καταστροφή οριστική.

Αυτό είναι μια παλιά υπόθεση. Χρονολογείται από τότε, που μέσα στον κύκλο των Δώδεκα Αποστόλων παρουσιάστηκε ο Ιούδας. Και το γεγονός προχώρησε, ώστε ο Παύλος με πικρία να γράψει: «Δημάς γαρ με εγκατέλιπεν αγαπήσας τον νυν αιώνα…» (Β΄ Τιμοθ. δ΄ 10). Ο νυν αιών, ο οποιοσδήποτε αιών, έχει μια γλυκύτητα δαιμονική, θα έλεγε κανείς, που αντιδρά ουσιαστικά και δραστικά στο σχέδιο του Θεού και συγκεκριμένα στην προσπάθεια του πνευματικού ανθρώπου να ολοκληρωθεί. Όταν λοιπόν ο χριστιανός δεν έχει πλήρη επίγνωση αυτών των καταστάσεων από την αρχή, στερείται μιας βασικής προϋποθέσεως που μπορεί να του εξασφαλίσει γόνιμη, από πλευράς δυνάμεως, προσευχή. Διότι, αν κανείς δεν υπολογίζει την δύναμη του εχθρού, τότε η προσευχή του είναι μια κατάσταση, ή μια λειτουργία, που ασχολείται με πολλά και διάφορα πράγματα, αλλά αποφεύγει την ουσία.

Συνήθως η προσευχή ενός καλού χριστιανού έχει σαν θέμα το να προκόψει στην ζωή του, να αποκτήσει μια καλή εργασία, να δημιουργήσει καλή οικογένεια, να αποκτήσει παιδιά, να τα δει να προοδεύουν, πράγματα τα οποία όλα είναι ασφαλώς νόμιμα. Και μέσα σε όλες αυτές τις ικεσίες, που αποτελούν στόχο της προσευχής, υπάρχει και το αίτημα, να συγχωρηθούν οι αμαρτίες του. Τις περισσότερες φορές όμως, λείπει αυτή η επίγνωση που μπορεί να υπογραμμίσει τον υπαρξιακό χαρακτήρα της προσευχής, κι έτσι η προσευχή γίνεται απλώς ένα εφόδιο για να ζήσουμε καλύτερα την ζωή μας. Αλλά, όταν έτσι έχουν τα πράγματα, φθάνουμε στο σημείο να θυμόμαστε την προσευχή ορισμένες ώρες μόνο, τις ώρες που έχουμε μπροστά μας ένα πρόβλημα ή μια δυσκολία. Τότε ξυπνάει περισσότερο μέσα μας η επιθυμία και η διάθεση για προσευχή.

Εκείνος όμως που ζει υπαρξιακά το γεγονός της προσευχής, εφαρμόζει το «αδιαλείπτως προσεύχεσθε» που λέει ο Παύλος και ζει, όχι απλώς μέσα στο πλαίσιο της ζωής της προσευχής, αλλά στην κατάσταση της προσευχής. Είναι όλος προσευχή και επομένως έχει την δυνατότητα να αντιμετωπίζει τον δαιμονισμό του νυν αιώνος με την άνεση που του δίνει η προσευχή.

Στο σημείο αυτό θα μπορούσαμε να ανοίξουμε μια παρένθεση, για να δούμε την τραγική εικόνα που παρουσιάζει ο εκάστοτε χριστιανός μέσα στα πλαίσια του δαιμονισμού της εποχής του. Βλέπουμε ότι πάρα πολλές φορές, λείπει από τον χριστιανό η συναίσθηση της εξαρτήσεώς του από τον Θεό, μιας εξαρτήσεως υπαρξιακής και όχι συναισθηματικής. Διότι συχνά λέμε ότι η προσευχή υπογραμμίζει την εξάρτηση του ανθρώπου από τον Θεό, αλλά τις περισσότερες φορές εννοούμε μια συναισθηματική εξάρτηση. Δεν μπορούμε να εννοήσουμε το βαθύτερο στοιχείο, που θα έλεγα ότι έχει έναν χαρακτήρα τραγικό, ιδιαίτερα για τον σύγχρονο χριστιανό. Και αυτή η τραγικότητα ζωγραφείται πολύ ωραία στην υμνολογία και στις ακολουθίες της εκκλησιαστικής περιόδου του Τριωδίου.

Αν θα μπορούσε κανείς να σταματήσει με άνεση -από πλευράς χρόνου- μπροστά στην περίοδο αυτή της πνευματικής ζωής της Εκκλησίας μας και να την μελετήσει με προσοχή, θα έβλεπε ότι μέσα σ’ αυτήν υπάρχει ένας άνθρωπος που προσεύχεται. Όλη η υμνολογία του Τριωδίου δεν είναι τίποτε άλλο, παρά οι πνευματικές εξάρσεις ενός προσευχόμενου ανθρώπου.

Το ερώτημα όμως είναι: ποιός είναι αυτός ο προσερχόμενος άνθρωπος; Μήπως είναι ο άνθρωπος που έχει λύσει τα προβλήματά του και με την συναίσθηση πλέον της ασφάλειας ότι είναι κοντά στον Θεό, προσεύχεται και υμνολογεί; Ή μήπως είναι ο άνθρωπος που αναζητάει κάτι και προσεύχεται με κάποια αγωνία;

Μια βαθειά εξέταση του Τριωδίου δείχνει ότι στην πνευματική προσπάθεια του ανθρώπου που παρουσιάζεται μέσα σ’ αυτό, εκφράζεται και αντανακλάται η τραγικότητα του σύγχρονου ανθρώπου. Όταν διαβάζουμε στο Τριώδιο τους τόσο ωραίους ύμνους και βλέπουμε την αγωνία του προσευχόμενου ανθρώπου, την τραγικότητα που δείχνει η εσωτερική του έκρηξη, θα λέγαμε την απελπισία του -γιατί πολλές φορές τον βλέπουμε να προσεύχεται με μια απελπισία-, έχουμε την εντύπωση ότι βλέπουμε μια εικόνα του σύγχρονου ανθρώπου, ο όποιος είναι παγιδευμένος κι αυτός σε κάποια κατάσταση τραγική, σε έναν μηδενισμό που τον οδηγεί σε μια απελπισία χωρίς όρια. Κι αυτό πραγματικά είναι ένα κοινό σημείο του προσευχόμενου ανθρώπου μέσα στο Τριώδιο και του ανθρώπου γενικά της εποχής μας.

Κάτι όμως που υπάρχει στο Τριώδιο, δεν υπάρχει τις περισσότερες φορές στον σύγχρονο χριστιανό. Ενώ ο σύγχρονος υπαρξιστής έχει μια αγωνία, ζει μια τραγικότητα, διότι εσωτερικά συγκλονίζεται από την εμπειρία του μηδενισμού, ο σύγχρονος χριστιανός, όπως έχει πολλές φορές λεχθεί και υπογραμμισθεί, παρουσιάζεται σαν ένας άνθρωπος του βολέματος. Και κοντά στον Θεό θέλει να βρίσκεται, και την ζωή του την σύγχρονη να ζήσει. Δεν δείχνει ότι έχει κάποια αγωνία εσωτερική, ότι αισθάνεται την τραγικότητα της υπάρξεώς του. Αντίθετα, τις πιο πολλές φορές έχει μια σιγουριά, διότι ξέρει ότι θα νηστέψει, θα εξομολογηθεί, ακόμα ότι θα κοινωνήσει. Ξέρει ότι θα μπει στην περίοδο της Τεσσαρακοστής, που θα του επιτρέψει να ανανήψει κάπως και έτσι να προχωρήσει. Στο βάθος του πνεύματός του επικρατεί η προοπτική, ότι προχωρώντας θα βρει ανοιχτή μπροστά του την πόρτα του παραδείσου. Κι έτσι δεν συγκλονίζεται ο σύγχρονος χριστιανός, όπως συγκλονίζεται ο άπιστος ή ο άθεος ή ο υπαρξιστής που δεν έχει προσανατολισμό.

Αλλά άραγε, αυτή είναι η νοοτροπία του ανθρώπου που προσεύχεται μέσα στο Τριώδιο, αυτού που για τον χριστιανό αποτελεί τον τύπο του προσευχόμενου ανθρώπου; Ασφαλώς όχι. Μέσα στο Τριώδιο βρίσκει κανείς πάρα πολύ εκφραστικά, με υμνολογικές αποχρώσεις και πινελιές τον χριστιανικό υπαρξισμό να είναι και αυτός μια αγωνία, μια απελπισία, ίσως και μια αμφισβήτηση μέχρις ενός ορισμένου σημείου. Να είναι όμως μια υγιής αμφισβήτηση και μια απελπισία που συνδέεται άμεσα με την ύπαρξη της ζωής, που είναι ο Θεός, και από την οποία ύπαρξη αντλεί όλη του την δύναμη.

Μέσα στην υμνολογία του Τριωδίου διαφαίνεται μια απελπισία που είναι ακατανόητη για τον σύγχρονο χριστιανό. Μια απελπισία που πολλές φορές μας προβληματίζει, μήπως υπάρχουν στοιχεία υπερβολής μέσα σ’ αυτή την υμνολογία, τα οποία δεν δίνουν την αληθινή εικόνα της πνευματικής ζωής, μήπως υπερτονίζουμε την παραποιημένη εικόνα του χριστιανού. Όμως δεν πρέπει ποτέ να μας διαφεύγει το γεγονός ότι το Ευαγγέλιο, έχει δύο όψεις, μία όψη χαράς και αγαλλιάσεως, επαγγελίας ζωής και μία όψη εγρηγόρσεως, τραγικότητας, αγωνίας και γιατί όχι και φρίκης. Αν μπορούσαμε να σταματήσουμε στην μία όψη του Ευαγγελίου, αγνοώντας την άλλη, θα ήταν εύκολο να διαγράψουμε και το Τριώδιο από την ζωή της Εκκλησίας. Αλλά αυτή η τραγικότητα υπάρχει ήδη μέσα στο Ευαγγέλιο, γιατί είναι ο Σταυρός του Χριστού. Στον Σταυρό του Χριστού αποκορυφώνεται η τραγικότητα της χριστιανικής υπάρξεως και από τον Σταυρό του Χριστού πηγάζει ο πιο δυναμικός χαρακτήρας της προσευχής,

Στην προς Εβραίους επιστολή του Αποστόλου Παύλου υπάρχει ένα χωρίο που δικαιώνει, όχι μόνο τον χαρακτήρα του Τριωδίου, αλλά και την τραγικότητα που πρέπει να βιώνει ο χριστιανός σαν προϋπόθεση της δυνάμεως της προσευχής. Βέβαια και σε άλλα σημεία της Καινής Διαθήκης έχουμε περιγραφές για τον δραματικό και τραγικό, θα λέγαμε, χαρακτήρα του Πάθους του Κυρίου. Επί παραδείγματι, γράφει ο Απόστολος προς τους Γαλάτες, ότι ο Χριστός έγινε κατάρα -όχι έγινε σαν κατάρα- για να εξαγοράσει εμάς τους ανθρώπους. Στην προς Εβραίους όμως έχουμε μια πραγματικά υπαρξιακή απεικόνιση του δραματικού χαρακτήρα της προσευχής του Χριστού, όχι σε μία, αλλά σε πάρα πολλές περιπτώσεις.

Σημειώνει ο συγγραφέας της επιστολής ότι, όταν ο Κύριος έκανε το έργο Του εδώ στην γη «εν ταις ημέραις της σαρκός αυτού δεήσεις τε και ικετηρίας προς τον δυνάμενον σώζειν αυτόν εκ θανάτου μετά κραυγής ισχυράς και δακρύων προσενέγκας, και εισακουσθείς από της ευλάβειας, καίπερ ων υιός, έμαθεν αφ’ ων έπαθε την υπακοήν, και τελειωθείς εγένετο τοις υπακούουσιν αυτώ πάσιν αίτιος σωτηρίας αιωνίου» (Εβρ. ε’ 7 – 9).

Ένας σύγχρονος χριστιανός, σε συνδυασμό με την προβληματικότητα της προσευχής και την περίοδο του Τριωδίου, πρέπει ιδιαίτερα να προσέξει αυτήν τήν τόσο εκφραστική και ζωντανή περιγραφή της προσευχής του Κυρίου. Αν ο ίδιος ο Κύριος προσευχήθηκε προς τον Πατέρα Του, «τον δυνάμενον σώζειν αυτόν εκ θανάτου», για να μας σώσει αλλά και για να μας δώσει τύπον προσευχής, «μετά κραυγής ισχυράς και δακρύων», γιατί ένας σύγχρονος χριστιανός να δικαιούται να προσεύχεται με λιγότερο δυναμισμό -στην καλύτερη περίπτωση- ή χωρίς να βιώνει την τραγικότητα της υπαρξιακής πραγματικότητας; Νομίζω ότι στο χωρίο αυτό εκφράζεται συνοπτικά το νόημα του Τριωδίου και φαίνεται καθαρά ότι η προσευχή, σαν πηγή δυνάμεως, δεν μπορεί να είναι μια ήπια πνευματική λειτουργία.

Πολλές φορές επιδιώκουμε να έχουμε μια ώρα περισυλλογής, να βρεθούμε κάπου ήσυχα, να διαβάσουμε ένα καλό βιβλίο, να ζήσουμε μια έξαρση πνευματική, για να πετύχουμε μια ψυχική ανάβαση. Αν και κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει την αυθεντικότητα της πνευματικής ποιότητας αυτών των εκδηλώσεων, πρέπει εν τούτοις να προβληματισθούμε αν, με αυτές μόνον, είναι δυνατόν να κάνουμε βήματα προς την βασιλεία του Θεού. Να σκεφθούμε πως πρέπει να καταβάλουμε προσπάθεια για να καταλάβουμε ότι η δύναμη της προσευχής βρίσκεται στο βάθος μιας ισχυρής κραυγής και στην νωπότητα πολλών δακρύων. Διότι, αν αυτή την κατάσταση την έζησε ο Χριστός, σαν άνθρωπος, δεν μπορούμε εμείς να είμαστε σίγουροι και ήσυχοι ότι μπορούμε να καταλάβουμε την προσευχή, όταν περιοριζόμαστε σε μια, πλούσια ίσως, φιλολογία, που υπάρχει γύρω από τους τρόπους, το περιεχόμενο και την άσκηση γενικά της προσευχής.

* * *

Προχωρώντας βαθύτερα στην εξέταση του θέματος της δυνάμεως της προσευχής, πρέπει να σταματήσουμε ιδιαίτερα σ’ ένα βιωματικό γεγονός που είναι αντίθετο της εννοίας της δυνάμεως. Αυτός που ανα¬ζητάει σκόπιμα την δύναμη της προσευχής, πρέπει να ξεκινήσει από την συναίσθηση της βαθειάς και ολοκληρωτικής αδυναμίας του.

Την δύναμη της προσευχής μπορεί να καταλάβει μόνο αυτός που στέκεται γυμνός μπροστά στο χάος της αδυναμίας του. Αυτήν την βασική ιδέα την βλέπουμε μέσα στα πατερικά κείμενα, μέσα στην ίδια την Αγία Γραφή, αλλά και μέσα στην ζωή και την Παράδοση της Εκκλησίας.

Ο τύπος της προσευχής που μας έδωσε ο Κύριος στην εικόνα του Τελώνη και του Φαρισαίου δείχνει, ότι δεν μπορεί κανένας να ξεκινάει την προσευχή του μ’ ένα αίσθημα αυτάρκειας. Η προσευχή δεν μπορεί να είναι -αν όχι πάντοτε, τουλάχιστον τις περισσότερες φορές- μια εμπειρία επιβραβεύσεως των αισθημάτων ασφάλειας που έχει ο πιστός μέσα στον κύκλο της χριστιανικής ζωής.

Η δύναμη της προσευχής πηγάζει από την βαθειά συναίσθηση της αδυναμίας. Όταν κανείς απογυμνώνεται από τα προσωπικά του στοιχεία και απ’ ό,τι άλλο μπορεί να αποτελέσει γι’ αυτόν έρεισμα προσωπικής ασφάλειας, βρίσκει την πηγή από την οποία θα αντλήσει δύναμη. Έτσι, κατά την Αγία Γραφή και τα πατερικά κείμενα, ο πνευματικός άνθρωπος προχωράει στην πορεία της ζωής του συναισθανόμενος συνεχώς την αδυναμία του. Η εμπειρία της προσευχής του είναι μια συνεχής ή συνεχώς αυξανόμενη συναίσθηση της αδυναμίας του.

Ο πνευματικός άνθρωπος δεν συζητάει το θέμα της δυνάμεως της προσευχής, το αν δίνει ή δεν δίνει δύναμη η προσευχή του. Τον χριστιανό, όπως μας τον δίνει το Τριώδιο, αλλά και τα πατερικά πρότυπα και η Άγια Γραφή, δεν τον απασχολεί το αν είναι ή δεν είναι δυνατός. Τον απασχολεί το αν προσεύχεται αυθεντικά, αν βρίσκεται υπαρξιακά εντεταγμένος μέσα στην περιοχή της ζωής της προσευχής. Η σκέψη του πνευματικού αγωνιστή, όταν προσεύχεται, είναι προσηλωμένη στον Θεό και όχι στο αποτέλεσμα της προσευχής. Γιατί το αποτέλεσμα μπορεί, κατά την ανθρώπινη κρίση, να είναι αποτέλεσμα ανεπάρκειας της προσευχής, ενώ για την κρίση του Θεού να είναι αποτέλεσμα που δίνει δύναμη.

Θα αναφέρω μια πολύ χαρακτηριστική πατερική εικόνα, που δείχνει ακριβώς αυτήν την διαφορά της ανθρώπινης κρίσεως από την κρίση του Θεού.

Κάποτε ένας ασκητής θέλησε να ξεκουραστεί από την μοναξιά του κελλιού του, να βγει έξω και να έλθει σε επικοινωνία με άλλους μοναχούς. Πριν ξεκινήσει προσευχήθηκε ώστε ο Θεός να ευλογήσει αυτήν την έξοδο και να του δώσει μια ευκαιρία δυνάμεως, που θα προέρχονταν από τις διαπροσωπικές, όπως θα λέγαμε σήμερα, σχέσεις με αδελφούς. Κατόπιν ξεκίνησε για την πόλη, γιατί εκεί επρόκειτο να συναντήσει πνευματικούς ανθρώπους. Φθάνοντας όμως στην είσοδο της πόλεως συγκλονίστηκε. Είχε σταθεί εκεί μια πόρνη, η οποία προκλητικά του έκλεινε τον δρόμο. Αμέσως συλλογίστηκε την προσευχή που είχε κάνει και σκέφθηκε: «Εγώ ζήτησα από τον Θεό μια ευκαιρία πνευματικής δυνάμεως κι εκείνος παρουσιάζει μπροστά μου ένα τέτοιο πρόβλημα;» Κοίταξε την γυναίκα με οίκτο και περιφρόνηση και αυτή συνέχισε να τον κοιτάει προκλητικά. Οπότε, σε μια στιγμή της λέει: «Δεν ντρέπεσαι να προκαλείς έτσι έναν γέροντα μοναχό;» Κι εκείνη του απαντάει: «Εάν είσαι πραγματικός μοναχός, να σκέπτεσαι ότι είσαι γη και στην γη να κοιτάς, και όχι έμενα». Ο Γέροντας τότε κατάλαβε τι μάθημα του έδωσε ο Θεός, αντιλήφθηκε ότι από την προσευχή του πήρε δύναμη και έζησε την αναψυχή που ζητούσε.

Εκείνος που προσεύχεται δεν έχει τον νου του στο αποτέλεσμα της προσευχής, αλλά προσηλώνεται ολόψυχα στον Θεό, ο οποίος είναι η πηγή της ζωής, η πηγή της δυνάμεως, η πηγή κάθε αγαθού, και ο οποίος ξέρει πότε πρέπει να δίνει και πότε πρέπει να παίρνει και γιατί πρέπει να δίνει και γιατί πρέπει να παίρνει.

Έτσι λοιπόν βλέπουμε ότι το πρόβλημα της δυνάμεως της προσευχής δεν είναι από τα θέματα, που μπορεί να τα συζητάει κανείς για να εξασφαλίσει μια εσωτερική πεποίθηση ότι, αν τηρεί ορισμένους συγκεκριμένους όρους, η προσευχή του θά είναι πηγή δυνάμεως.

Από την άλλη πλευρά, βέβαια, ο άνθρωπος έχει ανάγκη από την δύναμη του Θεού, για να ενισχύεται και να πορεύεται τον δρόμο του, να ολοκληρώνεται και να πραγματώνει το ιδεώδες που, σύμφωνα με την χριστιανική διδασκαλία, είναι η ομοίωσή του με τον Θεό, η μέθεξή του στην παρουσία και στην ζωή της θεότητας.

Ο δρόμος επομένως, που καλείται να ακολουθήσει ο άνθρωπος, είναι ίσως αυτός που έδειξε ο Χριστός στον Γέροντα Σιλουανό, σ’ ένα όραμά του – όπως το περιγράφει ο ίδιος ο γέροντας: «Τήρει τον νουν σου εις τον Άδη, του είπε ο Κύριος, και μη απελπίζου». Να προσεύχεσαι, δηλαδή, και να έχεις τον νου σου στον Άδη, στα όσα υποφέρουν οι άνθρωποι που βρίσκονται εκεί. Και από εκεί και πέρα μην απελπίζεσαι.

Αυτή είναι μια συγκεκριμένη υπόδειξη που απευθύνεται σ’ ένα συγκεκριμένο πρόσωπο. Σαν γενική ιδέα όμως δείχνει ότι κανένας πνευματικός άνθρωπος δεν εξαρτά την προσευχή του από το αποτέλεσμα. Βέβαια είναι καλό να γνωρίζει κανείς πως πρέπει να γίνεται η σωστή προσευχή. Εξ άλλου και οι μαθητές ζήτησαν από τον Κύριο να τους διδάξει, πως πρέπει να προσεύχονται. Έχει όμως μεγάλη σημασία να προσεύχεται κανείς αποδεσμευμένος από το αποτέλεσμα που θα έχει η προσευχή του. Γιατί πολλές απογοητεύσεις «καλών» χριστιανών προέρχονται ακριβώς από το, κατά τη γνώμη τους, «ατελεσφόρητον» της προσευχής.

Ο ίδιος ο Απόστολος Παύλος προσευχήθηκε και ζήτησε από τον Θεό να τον θεραπεύσει από την ασθένεια που είχε. Και ύστερα από επίμονη προσευχή πηρέ την απάντηση: «αρκεί σοι η χάρις μου· η γαρ δύναμίς μου ρν ασθενεία τελειούται». Είχε την εντύπωση ο Παύλος, ότι η ασθένειά του ήταν πηγή αδυναμίας. Και προσευχόταν για να απαλλαγεί από αυτήν. Αλλά η δύναμις του Θεού «τελειούται εν τη ασθενεία».

Υπάρχει, όπως βλέπουμε, μια διαφορετική δομή σκέψεως στον άνθρωπο από την σκέψη του Θεού. Γι’ αυτό νομίζω ότι το πρόβλημα «η δύναμη της προσευχής» είναι ένα πρόβλημα καθαρά ανθρώπινο. Και ασφαλώς ο άνθρωπος που μπορεί να καταλάβει ότι έργο του είναι να προσεύχεται, έργο δε του Θεού είναι να δίνει αυτό που πρέπει να δίνει προς το συμφέρον του ανθρώπου, νομίζω ότι σκέφτεται σωστά. Οποιαδήποτε σ’ αυτόν τον άνθρωπο δίνονται πολλές ευκαιρίες να αντιληφθεί ότι πραγματικά η προσευχή αποτέλεσε πηγή δυνάμεως στην ζωή του. Αλλά τις πιο πολλές φορές θα το δει αυτό με μια αναδρομή που θα κάνει στο παρελθόν, δεν θα το δει σαν παρόν.

Οπωσδήποτε μέσα στην Παλαιά και στην Καινή Διαθήκη υπάρχουν πολλές καταπληκτικές εικόνες της δυνάμεως της προσευχής. Επί παραδείγματι: «και δεηθέντων αυτών εσαλεύθη ο τόπος εν ω ήσαν συνηγ¬μένοι» (Πράξ. δ’ 31). Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο κάθε πιστός πρέπει να περιμένει τόσο άμεσα αποτελέσματα από την προσευχή του.

Χρειάζεται μια ιδιαίτερη λογική, που είναι η λογική του Θεού, για να καταλάβει κανείς το πρόβλημα της δυνάμεως της προσευχής. Το πρόβλημα αυτό δεν μπορεί να εξετασθεί ή να αντιμετωπισθεί θεωρητικά. Μπορεί μόνο να βιωθεί σαν υπαρξιακή εμπειρία μέσα στα πλαίσια, όπως αναφέραμε προηγουμένως, του ανθρώπου του Τριωδίου. Όσο περισσότερο απελπίζεται κανείς από τον εαυτό του, τόσο περισσότερο τον ευλογεί ο Θεός. Όσο περισσότερο φορτίζεται με φαρισαϊκή συνείδηση και νοοτροπία, τόσο λιγότερο βρίσκεται κοντά στον Θεό.

Το βασικό λοιπόν πρόβλημα είναι πως μπορεί κανείς να ζήσει την δύναμη της προσευχής και όχι να την σκεφθεί ή να την επεξεργασθεί θεωρητικά.

Δεν θα ήθελα να προσθέσω τίποτε στο θέμα αυτό, όχι διότι εξαντλήθηκε, αλλά διότι πιστεύω ότι σε θέματα τόσο βασικά, μόνο σκιαγραφήσεις είναι δυ¬νατόν να γίνουν και αφορμές να δοθούν για να σκεφθεί κανείς βαθύτερα, σε σχέση με την προσωπική του εμπειρία και τον προσωπικό του προβληματισμό.

Αν υπάρχει κάποια σκέψη ή κάποια απορία, πάνω στα όσα ελέχθησαν, παρακαλώ να την ακούσουμε.

Ερώτηση: Τί ακριβώς, εννοείτε, όταν λέτε: «να βιώσει κανείς υπαρξιακά»; Μήπως πρόκειται για ένα φιλοσοφικό σύστημα χριστιανοϋπαρξισμού;

Απάντηση: Ασφαλώς όχι. Απλώς μπερδεύουμε τους όρους. Νομίζω όμως ότι από καιρό έχει ξεκαθαρισθεί κάπως το θέμα. Όταν στον χώρο αυτό μιλάμε για υπαρξιακή θεώρηση ή βίωση, ξεχωρίζουμε το θέμα από τον υπαρξισμό με την γνωστή του θεωρία. Εδώ δίνουμε έμφαση, κατ’ αναλογία προς το υπαρξιακό σύστημα, στην όλη ύπαρξη του ανθρώπου, σαν μια ύπαρξη που προβληματίζεται και ζει μ’ έναν καθολικό τρόπο.

Όταν λέμε να ζήσουμε υπαρξιακά την προσευχή, εννοούμε να την ζήσει ο όλος άνθρωπος, μέσα σε όλα τα προβλήματα της ζωής. Η νοερά προσευχή, η οποία τελευταία προβάλλεται με διάφορα βιβλία, ή η Ευχή του Κυρίου, όπως την αναφέραμε προηγουμένως, η οποία είναι μια ασκητική προσευχή και συνίσταται στην επανάληψη της φράσεως: «Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησόν με τον αμαρτωλόν» (δυστυχώς δεν μπορούμε να ενδιατρίψουμε περισσότερο), είναι ακριβώς μια μορφή υπαρξιακής βιώσεως της προσευχής.

Ο ασκητής ή ο μοναχός, ο οποίος ζει σε μια Μονή, την ώρα που εργάζεται ή διακονεί ή κάνει το εργόχειρό του, λέει αδιάλειπτα αυτήν την προσευχή. Μάλιστα όσοι έχουν ασκηθεί επί χρόνια σ’ αυτόν τον τρόπο προσευχής, λένε την ευχή και κατά την διάρκεια του ύπνου τους· ενώ η ψυχή κοιμάται, ο νους λειτουργεί και λέει την ευχή αύτη. Έτσι οι άνθρωποι αυτοί έχουν την δυνατότητα, ακόμη και όταν διαβάζουν ή συνομιλούν, να προσεύχονται.

Αυτήν την μορφή της υπαρξιακής βιώσεως της προσευχής, μπορεί να την εγκολπωθεί και ο σύγχρονος χριστιανός που ζει μέσα στον κόσμο. Παντού και πάντοτε, στο λεωφορείο, στο πεζοδρόμιο, στην εργασία του, μπορεί να λέει την ευχή, οπότε σιγά-σιγά μυείται σ’ αυτήν και τότε η προσευχή του γίνεται ένα καθεστώς. Τότε διαπιστώνει ότι, όπως λένε και οι συγγραφείς οι οποίοι ασχολούνται με το θέμα αυτό, προσεύχεται χωρίς να το κάνει ο ίδιος σκόπιμα. Και τότε είναι σε Θέση να αντιμετωπίζει κάθε δυσκολία και κάθε πρόβλημα που παρουσιάζεται στην ζωή του, με την πνευματική αυτή λειτουργία.

Αντίθετα ο «καλός» χριστιανός, που θυμάται την προσευχή του το βράδυ πριν να κοιμηθεί και την Εκκλησία κάθε φορά που ακούει να κτυπάει η καμπάνα, ή αισθάνεται την ανάγκη να επικοινωνήσει με τον Θεό μόνο όταν αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα, αντιλαμβάνεσθε ότι προσεύχεται αποσπασματικά. Ενώ αυτός που βιώνει υπαρξιακά την προσευχή δεν έχει πρόγραμμα, δεν έχει ωράριο, ακόμη δεν έχει ούτε λεξιλόγιο. Γιατί ίσως η καλύτερη έκφραση της υπαρξιακής βιώσεως της προσευχής είναι η σιωπή.

(«Προβληματισμοί» -5-. Εκδ. Χ.Φ.Ε., σ. 113-136)

Ο Ηγούμενος της Μονής Σίμωνος Πέτρας του Αγ.Όρους Αρχιμανδρίτης Ελισαίος στο agioritikovima.Gr

«Επιστροφή στον ζωντανό Θεό, εκεί κάθε άνθρωπος θα βρει τον πραγματικό του εαυτό»

Σε μία από τις σπάνιες συνεντεύξεις του – Α΄ Μέρος

»Κι αν μας πολεμούν, δεν μπορούμε να κρατήσουμε, ας το πούμε απλά, καμία κακία, και πρέπει να μιμούμαστε τον Πρωτομάρτυρα Στέφανο, διότι αλλιώς θα είμαστε αντίθετοι στο Ευαγγέλιο΄΄ απαντά ο ηγούμενος της Μονής Σιμωνόπετρας του Αγίου Όρους Αρχιμανδρίτης Ελισαίος σε όσους χτυπούν το΄Αγιο Όρος και την Ορθοδοξία.

Παράλληλα απευθύνει κάλεσμα για «Επιστροφή στον ζωντανό Θεό των πατέρων μας, στην ακένωτη πηγή της πίστεως, της ελπίδος και της αγάπης».

«Η Εκκλησία θα είχε να διαδραματίσει σπουδαίο ρόλο, εάν η Πολιτεία δεν ήταν τόσο στενόκαρδη και κοντόφθαλμη στην αξιοποίηση του δυναμικού της Εκκλησίας», συμπληρώνει ο ηγούμενος.

- Γέροντα, πολλοί λένε ότι η Ορθοδοξία χτυπιέται γενικότερα και φυσικά μαζί και το Αγιώνυμο Όρος. Τι λέτε επ’ αυτού;

Πάντοτε γινόταν αυτό. Η Ορθοδοξία είναι άλλωστε η Εκκλησία των μαρτύρων. Είναι δηλαδή μια συνεχής διαπάλη μεταξύ αληθείας και μεταξύ μη αληθείας, ας το πω έτσι, και φυσικά αυτό θα συνεχιστεί. Το θέμα είναι εμείς σαν Άγιο Όρος δεν πρέπει να έχουμε μια άμυνα πάνω στα θέματα αυτά, δεν πρέπει να λειτουργούμε αρνητικά. Εμείς πρέπει με τη ζωή μας, με το λόγο μας, με τη συμπεριφορά μας, αφ’ ενός να ομολογούμε και να διακηρύττουμε την αλήθεια και αφετέρου να δίνουμε πίστη και ελπίδα και θάρρος και προοπτική και σε μας τους ίδιους τους μοναχούς, αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο και να δίνουμε το όραμα της εσχατολογικής προοπτικής, της ζωής μετά του Θεού. Άλλωστε εμείς, κι αν μας πολεμούν, δεν μπορούμε να κρατήσουμε, ας το πούμε απλά, καμία κακία, και πρέπει να μιμούμαστε τον Πρωτομάρτυρα Στέφανο, διότι αλλιώς θα είμαστε αντίθετοι στο Ευαγγέλιο.

- Πώς βλέπετε να εξελίσσονται τα πράγματα στην Ελλάδα; Οικονομική κρίση, ανέχεια, φτώχεια, παιδιά-μαθητές λιποθυμούν στα σχολεία λόγω ασιτίας, ενδεικτικά σας αναφέρω αυτό το παράδειγμα, πού πάμε τελικά;

Δεν μπορώ να το ξέρω. Ας μην αντικαθιστούμε τους καθ’ ύλην αρμοδίους σ’ αυτά τα θέματα. Δεν ασχολούμαι με την ανάλυση των πολιτικών και κοινωνικών πραγμάτων, αλλά είναι αλήθεια, εάν μπορώ να πω μια κουβέντα πάνω σε αυτό το θέμα, ότι η Ελλάδα έχει ανάγκη από μεγάλες κοινωνικές και πνευματικές αλλαγές για να ανακοπεί, κατά κάποιο τρόπο, η χρεοκοπία σε όλα τα επίπεδα. Έλλειψη παιδείας και εμπνευσμένων ανθρώπων αποτελούν βασικές αιτίες της πανθομολογουμένης καταρρεύσεως. Στο επίπεδο της εθνικής και κοινωνικής συνοχής, της θυσίας και προσφοράς η Εκκλησία θα είχε να διαδραματίσει σπουδαίο ρόλο, εάν η Πολιτεία δεν ήταν τόσο στενόκαρδη και κοντόφθαλμη στην αξιοποίηση του δυναμικού της Εκκλησίας.

- Μήπως ο σύγχρονος άνθρωπος είχε εκτραπεί της πορείας του και φτάσαμε σ’ αυτό το σημείο; Είναι και πνευματικό το ζήτημα λέτε;

Οπωσδήποτε. Το ζήτημα είναι καθαρά πνευματικό.

- Δηλαδή;

Το ζήτημα της ιδιοπροσωπίας του Ελληνισμού είναι πνευματικό ζήτημα. Σχεδόν δεν έχομε ταυτότητα ως χώρα και ως πολίτες αυτής της χώρας. Η εγκατάλειψη των παραδοσιακών αξιών και η στροφή μας προς ποικίλες ασαφείς κατευθύνσεις νομίζω πως μας φέρνει σε μια πορεία καταστροφική, θα έλεγα ανεπανόρθωτα τραυματική. Θα μπορούσαμε ν’ αναλύσουμε πολύ αυτό το θέμα, τι σημαίνει παραδοσιακές αξίες, τι σημαίνει συσχηματισμός με την εκκοσμίκευση και την άμετρη υλοφροσύνη, αποδοχή αλλοτρίων ηθών, αλλά δεν είναι βέβαια της ώρας, σε μια συνέντευξη να τα πούμε αυτά. Πάντως ο άνθρωπος που έχει βγάλει από τη ζωή του την φυσική του πνοή, την πηγή της ζωής, τον Θεό, την απλότητα, την άσκηση, την ολιγάρκεια, την αλληλεγγύη, τον σεβασμό, φυσικά όλα αυτά, ακόμη τη συλλογικότητα, και έχει στραφεί προς τον άκρατο ατομισμό και τα ατομικά συμφέροντα, θα γευθεί τους πικρούς καρπούς των επιλογών του.

- Η συνταγή σωτηρίας για τον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά, για τον κάθε Έλληνα ξεχωριστά, τι παροτρύνετε στον κόσμο να κάνει προκειμένου να σωθεί, όσο μπορεί, έστω την ύστατη ώρα.

Επιστροφή στον ζωντανό Θεό των πατέρων μας, στην ακένωτη πηγή της πίστεως, της ελπίδος και της αγάπης. Εκεί κάθε άνθρωπος θα βρει τον πραγματικό του εαυτό, θα ενεργοποιήσει την προσωπική του πίστη, θα δώσει την δική του μαρτυρία, θα νοιώσει ενεργό μέλος ενός σώματος. Αλλά εάν μιλήσουμε σαν χώρα, χρειαζόμαστε συνοχή, χρειάζεται αποδοχή και συμφωνία στη διατήρηση βασικών αξιών, χρειάζεται αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και της φιλαλήθειας μεταξύ του Κράτους και των πολιτών, η οποία θα συμβάλει στην αγαστή συνεργασία και την προώθηση του κοινού καλού. Είμαστε μικρή χώρα. Μπορούμε να γίνουμε ζηλευτή χώρα, γιατί μέσα της σιγοκαίει το φως. Επομένως η συνταγή είναι συμφιλίωση, όχι αντιπαλότητα. Είμαστε λίγοι. Κανείς δεν περισσεύει. Μπορούμε να είμαστε σαν ένα σώμα, χωρίς ανταγω¬νισμούς, δεν είμαστε κόμματα. Βέβαια ένας λαός έχει κόμματα αλλά ουσιαστικά έχει και σταθερές που τον ενώνουν, συγκλίσεις, επομένως εάν σ’ αυτές συμφωνήσουμε και συνεργαστούμε νομίζω ότι θα παραγάγουμε και πίστη και πολιτισμό και ανθρωπιά και ασφάλεια και ανάπτυξη και αξιοπιστία εντός και εκτός της χώρας.

Πηγή : http://www.agioritikovima.gr/agnea/5240-ki-an-mas-polemoun-nten-mporoume-na-kratioume-kamia-kakia

Το υβριδικό «επαναφορτιζόμενο» πρωτότυπο XC60 Plug-in Hybrid παρουσιάστηκε στη Διεθνή Έκθεση Αυτοκινήτου της Βόρειας Αμερικής του 2012 -North American International Auto Show (NAIAS) 2012- που πραγματοποιήθηκε στο Ντιτρόιτ. Βασική διαφορά με το V60 Plug-in Hybrid, που σε λίγες εβδομάδες μπαίνει στην παραγωγή, το υβριδικό XC 60 διαθέτει βενζινοκινητήρα ως μηχανή εσωτερικής καύσης, ενώ το V60 Plug-in Hybrid χρησιμοποιεί πετρελαιοκινητήρα.

«Αυτή η παγκόσμιας κλάσης plug-in υβριδική τεχνολογία, υιοθετεί την τελευταία λέξη της τεχνολογίας – τον τετρακύλινδρο βενζινοκινητήρα από τη νέα γκάμα τετρακύλινδρων κινητήρων της Volvo, με τη χαρακτηριστική ονομασία-»ομπρέλα» VEA (Volvo Environmental Architecture = Περιβαλλοντική Αρχιτεκτονική Volvo) που εξαγγείλαμε το Φθινόπωρο στη Φρανκφούρτη. Θα φτάσει στις αμερικάνικες εκθέσεις μας μέσα στα επόμενα δύο χρόνια. Ωστόσο, είναι πάρα πολύ νωρίς για να πούμε ποιο μοντέλο θα είναι το πρώτο στο οποίο θα εφαρμοστεί αυτή η τεχνολογικά προηγμένη λύση,» λέει ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Volvo Car Corporation Stefan Jacoby.

Το Volvo XC60 Plug-in Hybrid Concept είναι ταυτόχρονα ηλεκτρικό, οικονομικό υβριδικό και αυτοκίνητο υψηλών επιδόσεων με 350 συνολικά ίππους, όλα σε ένα. Με το πάτημα ενός κουμπιού, ο οδηγός αποφασίζει με ποιον τρόπο θα χρησιμοποιήσει τη διαθέσιμη ισχύ, από το συνδυασμό του υψηλής απόδοσης βενζινοκινητήρα και του ηλεκτροκινητήρα.

Διαθέσιμες είναι τρεις λειτουργίες: Pure, Hybrid και Power.

•          Η επιλογή Pure, διασφαλίζει πως το αυτοκίνητο κινείται αποκλειστικά με τον ηλεκτρικό κινητήρα και μάλιστα για όσο το δυνατόν περισσότερο. Η ακτίνα δράσης με βάση την αυτονομία του ηλεκτροκινητήρα, φτάνει μέχρι και τα 35 μίλια (αυτονομία σύμφωνα με τις πιστοποιήσεις των ΗΠΑ), με μηδενικές εκπομπές ρύπων σε αστική κυκλοφορία. Η αυτονομία σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή πιστοποίηση για αντίστοιχο κύκλο οδήγησης NEDC είναι 45 χιλιόμετρα.

•          Η επιλογή Hybrid είναι η αυτόματη ρύθμιση κάθε φορά που το αυτοκίνητο ξεκινάει. Βενζινοκινητήρας και ηλεκτροκινητήρας συνεργάζονται για να παρέχουν τη μέγιστη οδηγική απόλαυση με ελάχιστες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή πιστοποίηση κύκλου οδήγησης NEDC, οι εκπομπές CO₂ είναι 53 g/km το οποίο μεταφράζεται σε κατανάλωση 2,3 λίτρα/100 χλμ. Το αυτοκίνητο έχει συνολική αυτονομία μέχρι και 600 μίλια (960 χιλιόμετρα).

•          Στη λειτουργία Power, η τεχνολογία χρησιμοποιείται για να έχει ο οδηγός στη διάθεσή του τη μέγιστη δυνατή ισχύ. Ο κινητήρας βενζίνης με 280 ίππους και 380 Nm (280 lb.-ft.) συνδυάζεται με τον ηλεκτροκινητήρα που αποδίδει 70 ίππους και 200 Nm (148 lb.-ft.). Η ροπή του ηλεκτρικού κινητήρα συμβάλλει στην επιτάχυνση του αυτοκινήτου από στάση στα 60 μίλια/ώρα σε 5,8 δευτερόλεπτα (0-100 χλμ./ώρα σε 6,1 δευτερόλεπτα).

Τέσσερις κύλινδροι με δύναμη αντίστοιχη εξακύλινδρου κινητήρα

Στους μπροστινούς τροχούς του XC60 Plug-in Hybrid Concept καταλήγει η ισχύς του τετρακύλινδρου υπερτροφοδοτούμενου κινητήρα βενζίνης από την επικείμενη οικογένεια κινητήρων VEA (Volvo Environmental Architecture). Αυτός ο κινητήρας παράγει 280 ίππους και μέγιστη ροπή 380 Nm (280 lb.-ft.). Για τη μετάδοση της κίνησης χρησιμοποιείται ένα νέο αυτόματο κιβώτιο 8 σχέσεων.

«Στο XC60 Plug-in Hybrid Concept αποδεικνύουμε ότι η οικογένεια τετρακύλινδρων κινητήρων που θα χρησιμοποιούμε στο μέλλον μας προσφέρει ίδιες επιδόσεις με τους υπάρχοντες εξακύλινδρους. Ταυτόχρονα, η κατανάλωση καυσίμου θα είναι χαμηλότερη από αυτή των υπαρχόντων τετρακύλινδρων κινητήρων» σχολιάζει Πήτερ Μέρτενς (Peter Mertens), Αντιπρόεδρος Έρευνας και Ανάπτυξης της Volvo Car Corporation.

Το πρωτότυπο όχημα της έκθεσης του Ντιτρόιτ φέρει το διακριτικό «T8″, το οποίο τονίζει τη συνδυασμένη αποδιδόμενη ισχύ των 350 ίππων, από τον υψηλής απόδοσης τετρακύλινδρο κινητήρα και τον ηλεκτροκινητήρα. Έτσι το συγκεκριμένο μοντέλο μπαίνει σε «περιοχές» που μέχρι τώρα ανήκαν αποκλειστικά σε μοντέλα με οκτακύλινδρους κινητήρες. «Η χρήση τετρακύλινδρων κινητήρων είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για την ταχύτατη μείωση των εκπομπών CO₂ και της κατανάλωσης καυσίμου, χωρίς συμβιβασμούς στις προσδοκίες των πελατών όταν πρόκειται για τις επιδόσεις…» λέει ο Peter Mertens.

Μείωση των εξαρτημάτων, του βάρους και της κατανάλωσης καυσίμου

Η VEA είναι μια «αρθρωτή» σειρά από κινητήρες ντίζελ και βενζίνης. Οι εκδόσεις βενζίνης έρχονται με άμεσο ψεκασμό και τεχνολογία που ελαχιστοποιεί τις εσωτερικές απώλειες και ειδικά αντίβαρα που μεγιστοποιούν την άνεση. Με πολλά επίπεδα υπερσυμπίεσης από τα οποία προκύπτει ιδιαίτερα μεγάλη «ευελιξία» που θα περιλαμβάνει όλο το φάσμα υψηλής απόδοσης. Υψηλή ισχύς και ροπή σε συνδυασμό με ιδιαίτερα χαμηλή κατανάλωση. Για να καλύψει όλες τις απαιτήσεις των πελατών, ορισμένοι κινητήρες θα αποκτήσουν επιπλέον επιδόσεις μέσω υβριδικών συστημάτων κίνησης ή άλλης τεχνολογίας αιχμής.

Η «αρθρωτή» μορφή βασίζεται σε ένα πρότυπο 500 κ.εκ. (30 κυβικές ίντσες) ανά κύλινδρο για βέλτιστη θερμοδυναμική απόδοση. Θα μπορούσε επίσης μελλοντικά να χρησιμοποιηθεί για την ανάπτυξη ενός τρικύλινδρου κινητήρα. Η οικογένεια κινητήρων VEA, προσφέρει πολλά πλεονεκτήματα:

• Ο αριθμός των μοναδικών κομματιών κατά την παραγωγή, είναι μειωμένος. Αυτό εγγυάται τη μεγιστοποίηση της απόδοσης και της οικονομίας κλίμακας στη διαδικασία της παραγωγής, τη διασφάλιση της ποιότητας και την αποτελεσματικότητα στην ανάπτυξη νέων κινητήρων.

• Οι νέοι κινητήρες είναι σημαντικά ελαφρύτεροι από ότι οι σύγχρονοι με παρόμοια απόδοση και η οικονομία καυσίμου αναμένεται να εμφανίζει βελτίωση κατά 35% σε σύγκριση με αντίστοιχους υπάρχοντες κινητήρες.

• Η ευέλικτη κατασκευή και οι συμπαγείς διαστάσεις, με σχεδίαση για εγκάρσια τοποθέτηση, είναι επίσης ιδανικά στοιχεία για τις μελλοντικές εξελίξεις σε σχέση με το συνδυασμό με ηλεκτροκινητήρα.

Ολοκληρωμένη λύση για τη μίζα

Ο κινητήρας του XC60 Plug-in Hybrid Concept δεν έχει συμβατική μίζα και εναλλάκτη τάσης. Στη θέση τους, υπάρχει ένας ολοκληρωμένος συνδυασμός μίζας και γεννήτριας ISG (Integrated Starter motor and Generator) που συνδέεται με το στροφαλοφόρο άξονα και βρίσκεται μεταξύ του κινητήρα και της μετάδοσης. Το ISG μπορεί να προσφέρει επιπλέον 34 kW (45 ίππους) κατά την επιτάχυνση, ενώ παράλληλα φορτίζει και τη μπαταρία κατά τη διάρκεια του φρεναρίσματος.

Φόρτιση της μπαταρία στο σπίτι

Στους τροχούς του πίσω άξονα του XC60 Plug-in Hybrid Concept καταλήγει η ισχύς των 70 ίππων του ηλεκτροκινητήρα. Η τροφοδοσία γίνεται με την ενέργεια από μια μπαταρία ιόντων λιθίου χωρητικότητας 12 kWh, που είναι εγκατεστημένη κάτω από το δάπεδο του χώρου αποσκευών. Η μπαταρία επαναφορτίζεται από μια κανονική πρίζα, στο σπίτι ή στο χώρο στάθμευσης. O χρόνος επαναφόρτισης διαφέρει ανάλογα με την εκάστοτε παροχή. Σε δίκτυο 220V μια πλήρης φόρτιση με 12A διαρκεί μόλις 3,5 ώρες. Αντίστοιχα, με 110V/12A η πλήρης φόρτιση επιτυγχάνεται σε 7,5 ώρες.

Υπάρχει επίσης η δυνατότητα κατά τη διάρκεια της επαναφόρτισης να ψύχεται ή να θερμαίνεται η καμπίνα των επιβατών, προκειμένου να είναι η καμπίνα όσο το δυνατόν πιο άνετη για τους επιβάτες κατά τη διάρκεια κάποιας διαδρομής. Αυτό σημαίνει πως ο οδηγός θα έχει στη διάθεσή του και αρκετά περισσότερη ενέργεια από τους συσσωρευτές για την κίνηση του αυτοκινήτου.

Συνεχώς On Line

Το σύστημα ψυχαγωγίας Sensus της Volvo στο XC60 Plug-in Hybrid Concept κρατά τον οδηγό ενημερωμένο διαρκώς για όλα όσα μπορούν να επηρεάσουν το ταξίδι, έτσι ώστε οι μετακινήσεις να είναι πιο άνετες και διασκεδαστικές. Μερικά παραδείγματα των διαθέσιμων πληροφοριών:

• Προτείνεται η καλύτερη διαδρομή για τον προορισμό ανάλογα με το αν ο οδηγός δίνει προτεραιότητα στη χαμηλή κατανάλωση ενέργειας, τη μικρότερη διάρκεια της διαδρομής ή τη μικρότερη δυνατή απόσταση.
• Περιοχές χαμηλών εκπομπών στις οποίες μπορεί να κινηθεί μόνο με την ηλεκτρική ενέργεια.
• Εγκαταστάσεις σταθμών φόρτισης με πρόσβαση σε ανανεώσιμες πηγές ηλεκτρικής ενέργειας.
• Περιοχές κατά μήκος της διαδρομής με πρόσβαση σε εγκαταστάσεις γρήγορης φόρτισης.

Εφαρμογή κινητού τηλεφώνου

Ο οδηγός μπορεί επίσης να συνδεθεί με το αυτοκίνητο, όταν βρίσκεται μακριά από αυτό, μέσω ειδικής εφαρμογής κινητού τηλεφώνου. Αυτό προσφέρει εύκολη πρόσβαση σε ένα ευρύ φάσμα δεδομένων, όπως το επίπεδο φόρτισης της μπαταρίας, το υπόλοιπο της αυτονομίας και τη θέση και «ικανότητα» των πλησιέστερων σταθμών επαναφόρτισης. Μέσω της συγκεκριμένης εφαρμογής είναι δυνατό να εξακριβωθεί αν το καλώδιο του φορτιστή είναι συνδεδεμένο και είναι επίσης δυνατό να προετοιμαστεί το επιθυμητό κλίμα στην καμπίνα του αυτοκινήτου.

Ηλεκτρική μετάδοση κίνησης στους τέσσερις τροχούς

Η ηλεκτρική τετρακίνηση στο XC60 Plug-in Hybrid Concept ενεργοποιείται πατώντας το AWD (All Wheel Drive) κουμπί. Αντί της μηχανικής μετάδοσης των συμβατικών συστημάτων τετρακίνησης, η κεντρική μονάδα ελέγχου κατανέμει την ισχύ μεταξύ των εμπρός τροχών που κινεί ο βενζινοκινητήρας και των πίσω που κινούνται από τον ηλεκτροκινητήρα. Το ηλεκτρικό σύστημα τετρακίνησης έχει σχεδιαστεί για να παρέχει καλύτερη πρόσφυση κατά την εκκίνηση και κατά την οδήγηση σε ολισθηρές επιφάνειες, για παράδειγμα στο χιόνι ή λάσπη.

Εξοικονόμηση ενέργειας

Ο οδηγός μπορεί να επιλέξει την εξοικονόμηση ενέργειας από τη μπαταρία, ώστε αργότερα να επιλέξει την αμιγώς ηλεκτροκίνητη λειτουργία του αυτοκινήτου για να περάσει για παράδειγμα από μια αστική πράσινη ζώνη ή στο κέντρο κάποιας πόλης. Όταν το «Save» είναι ενεργοποιημένο, η γεννήτρια τροφοδοτεί μέχρι πληρώσεως τη μπαταρία εάν αυτό είναι απαραίτητο. Ο στόχος είναι να εξασφαλίσει επαρκές απόθεμα ενέργειας στη μπαταρία, για περίπου 12 μίλια (20 χλμ.) οδήγησης αποκλειστικά με ηλεκτρική ενέργεια.

Στην έκθεση αυτή παρουσιάζεται μια επιλογή από 30 φωτογραφίες με αντικείμενο την άμπελο που συναντάται σ’ όλη την Ελλάδα ως εκλεκτό στοιχείο της ελληνικής φύσης που υπάρχει και έχει υμνηθεί από την εποχή του Ομήρου ο οποίος αναφέρεται στην αμπελόεσσα ελληνική γη. Αυτός είναι και ο τίτλος της έκθεσης του Δημήτρη Ταλιάνη, ο οποίος παρουσιάζει τη νέα του φωτογραφική δουλειά στον πολυχώρο Black Duck,

Χρήστου Λαδά 9α , στην Αθήνα.

Η έκθεση εγκαινιάζεται την Πέμπτη 1η Μαρτίου, στις 7.30 το βράδυ και θα διαρκέσει έως τις 11 Μαρτίου 2012.

Ο Δημήτρης Ταλιάνης αποτυπώνει με το μοναδικό φακό του όλες τις φάσεις της αμπελουργίας επισκεπτόμενος πολλές περιοχές της χώρας μας με πλούσια αμπελοοινική παράδοση. Ξεκινώντας από τη φωτογράφηση του τρύγου στον μεγαλύτερο ιδιωτικό αμπελώνα στο Πόρτο Καρράς της Χαλκιδικής, τον Αύγουστο του 1990, ακολουθεί τους δρόμους του κρασιού σε βορρά και νότο στη στεριά αλλά και σε νησιά. Παρακολουθεί το όργωμα, το κλάδεμα, το ξεβλάστωμα, το ξεφύλλισμα και δίνει έμφαση στο μάζεμα των αρωματικών σταφυλιών, στον τρύγο. Παίζει με το φως , τα χρώματα της εύφορης ελληνικής γης, τα μοναδικά σχήματα, τις όμορφες λεπτομέρειες των φύλλων, των κλαδιών και των πλούσιων καρπών των ευωδιαστών αμπελιών, μ’ όλα αυτά που κρύβουν τον σκληρό μόχθο και μεράκι του ανθρώπου και την αξιοθαύμαστη τάξη που έχει επιβάλλει στην ατίθαση γη.

Ο γνωστός φωτογράφος και εκδότης πολυτελών εκδόσεων ζωντανεύει στα μάτια μας εικόνες καλλιέργειας και συγκομιδής του σταφυλιού εστιάζοντας στην εποχή του τρυγητού, αναδεικνύει τον ελληνική γη των αμέτρητων αμπελώνων ταξιδεύοντας από άκρη σε άκρη, σε πολλές ονομαστές περιοχές όπως: Νεμέα, Σαντορίνη, Κρήτη, Αττική, Αταλάντη, Μακεδονία, Ήπειρο, Θεσσαλία κ.ά. Προβάλλει με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο τους άξιους καρπούς, τον Έλληνα που παράγει και δημιουργεί, τη φιλοσοφία του ευ ζην που διατρέχει την τέχνη της αμπελουργίας με τα υψηλά ιδανικά της ποιότητας και της αυθεντικότητας, την Αμπελόεσσα χώρα μας σ’ όλες τις εποχές.

Ο Δημήτρης Ταλιάνης μιλώντας για τη φετινή δουλειά του, επισημαίνει: «Πάντα η άμπελος αποτελεί έμπνευση για μένα και κοσμεί παλαιότερες δουλειές μου. Σχήματα, μορφές χρώματα, όλα βγαίνουν μέσα από την ίδια κι εγώ απλά τ’ απαθανατίζω γοητευμένος. Κι οι άνθρωποι που ασχολούνται μαζί της είναι γνήσιοι, γεμάτοι ανθρωπιά, διάκριση και επιμονή στην ποιότητα».

Η έκθεση αυτή είναι η δέκατη έκτη στο σύνολο των ατομικών εκθέσεων φωτογραφίας που έχει πραγματοποιήσει στην Ελλάδα και την Κύπρο και θα μεταφερθεί και σε άλλες πόλεις που επισκέφθηκε ο καλλιτέχνης για ν’ αντλήσει το έργο του. Τις ζωντανές εικόνες συνοδεύει ο δυνατός διεισδυτικός γραπτός λόγος του γνωστού συγγραφέα Πάνου Θεοδωρίδη, ο οποίος σημειώνει ότι: «Ο Δημήτρης Ταλιάνης παραμένει πιστός στην εξιστόρηση της σχέσης του ανθρώπινου εργόχειρου μέσα στο φυσικό τοπίο και μοναχικός μάστορας της χαμένης τέχνης του οπτικού σχολίου. Το έργο του παραπέμπει με επιμονή, εκτός του κάδρου, στον άνθρωπο που βρίσκεται πίσω από τα έργα, στον οργανωτή της δικής του τάξης, στο χειρώνακτα των αξιών του.

Κι όταν οι πλοχμοί των αμπελιών δέσουν με την τοπογραφία, όταν οι καρποί φωτιστούν από τη ματιά του, όταν το αμπέλι και το κρασί πάρουν τους δρόμους της ερημιάς ή της ξενιτιάς τους, απομένει μια μοναδική αίσθηση πληρότητας, που μας βοηθά στο σημαντικό: να αποκτήσουμε βίο και πολιτεία».

Την Επιτροπή Κρατικών Βραβείων Παιδικού Βιβλίου αποτελούν:

1. Άντα Κατσίκη, Καθηγήτρια Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, ως Πρόεδρος

2. Μένη Κανατσούλη, Καθηγήτρια Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ως Αντιπρόεδρος

3. Ανδρέας Καρακίτσιος, Κριτικός Παιδικής Λογοτεχνίας-Καθηγητής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

4. Βασιλική Νίκα, Κριτικός-Επιμελήτρια Εκδόσεων Παιδικής Λογοτεχνίας

5. Σούλα Οικονομίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

6. Άρης Δημοκίδης, Συγγραφέας

7. Βασίλης Παπαθεοδώρου, Συγγραφέας

8. Έφη Λαδά, Εικονογράφος

9. Πέτρος Μπουλούμπασης, Εικονογράφος

Οι βραβευθέντες είναι οι εξής:

ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

Χρήστος Μπουλώτης

Απονέμεται κατά πλειοψηφία στον Χρήστο Μπουλώτη για το έργο «Τα πολύτιμα σκουπίδια του κυρίου Νο », εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα. Στο βιβλίο αυτό με την αφηγηματική τεχνική του μαγικού ρεαλισμού που συναιρεί το καθημερινό με το θαυμαστό, με γρήγορη αφήγηση πολλές φορές ανατρεπτική, με φαντασία και με χιούμορ θίγονται καίρια κοινωνικά προβλήματα και καταστάσεις της σύγχρονης ζωής, όπως είναι η οικολογία, ο καταναλωτισμός, η φθορά. Αναδεικνύεται παράλληλα η σημασία του παρελθόντος, της παράδοσης και της τέχνης ενώ προβάλλεται με ποιητικό και παιγνιώδη τρόπο η αναγκαιότητα της συλλογικότητας για την αλλαγή των συνθηκών διαβίωσης. Ένα αφήγημα γοητευτικό, με πολυδύναμο λόγο ώστε να ικανοποιεί αισθητικά κάθε αναγνώστη. Η εικονογράφηση της Φωτεινής Στεφανίδη συνδιαλέγεται δημιουργικά με το κείμενο.

ΒΡΑΒΕΙΟ ΕΦΗΒΙΚΟΥ-ΝΕΑΝΙΚΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

Μαρία Παπαγιάννη

Απονέμεται κατά πλειοψηφία στη Μαρία Παπαγιάννη για το έργο «Το δέντρο το μονάχο », εκδόσεις Πατάκη. Πρόκειται για ένα κοινωνικό και ταυτόχρονα ψυχολογικό μυθιστόρημα το οποίο αξιοποιεί ένα θέμα γνωστό στο εφηβικό μυθιστόρημα, τον άλλο, τον διαφορετικό, εντάσσοντάς τον όμως σε μια καινούργια, πρωτότυπη οπτική: ο άλλος στο βιβλίο της Παπαγιάννη είναι η περιθωριοποιημένη τρελή του χωριού, η μάγισσα όπως την αποκαλούν. Μόνο που η παράξενη ηρωίδα –για χρόνια απούσα από το χωριό καταγωγής της- κρύβει έναν πολύ ευαίσθητο συναισθηματικό κόσμο, μια φύση καλαίσθητη και ανήσυχη, την οποία αρχίζουν να ανακαλύπτουν τα μικρά παιδιά. Οι ανθρώπινες σχέσεις και η ψυχολογία ενός ανθρώπου που υποτίθεται ότι είχε διαταραγμένη προσωπικότητα αποτελούν τον καμβά του βιβλίου. Μέσα από αυτόν ξεπηδούν ανθρώπινες αδυναμίες και προκαταλήψεις αλλά και βαθιά συναισθήματα, όπως η φιλία, οι αθώοι έρωτες, η ανθρώπινη ζεστασιά αναπλάθοντας έτσι έναν ολόκληρο κόσμο της ελληνικής επαρχίας. Η αφήγηση του βιβλίου είναι κλασική και τριτοπρόσωπη. Η δυναμική της πλοκής και η παραστατική απεικόνιση των χαρακτήρων, ενηλίκων και παιδιών, συνθέτουν μια σύγχρονη ηθογραφία που διαποτίζεται από τη στιλιστική λεπτότητα της Μαρίας Παπαγιάννη.

ΒΡΑΒΕΙΟ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

Μυρτώ Δεληβοριά

Απονέμεται κατά πλειοψηφία στην εικονογράφο Μυρτώ Δεληβοριά και στο συγγραφέα Αντώνη Παπαθεοδούλου για το έργο « Η πόλη που έδιωξε τον πόλεμο », εκδόσεις Πατάκη. Εξαιρετικό κείμενο και ως προς την ιδέα αλλά και ως προς τον τρόπο ανάπτυξης του, με γραφή άμεση, σημερινή, γεμάτη ιδέες, που έχει ροή, χιούμορ και φαντασία και αποφεύγει «εύκολα» και κοινότυπα μονοπάτια. Εικονογράφηση με χαρακτήρα και ρυθμό, που εναρμονίζεται ανεπιτήδευτα με το κείμενο, δίνοντας ένα δυνατό και ολοκληρωμένο συνολικό αποτέλεσμα. Ένα αποτέλεσμα συμπαγές, που δίνει την αίσθηση ότι κείμενο και εικόνα δημιουργήθηκαν από το ίδιο πρόσωπο.

Αντώνης Παπαθεοδούλου

ΒΡΑΒΕΙΟ ΒΙΒΛΙΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ

Άλκηστη Χαλικιά

Απονέμεται κατά πλειοψηφία στην Άλκηστη Χαλικιά για το έργο «Στο πάρκο με τα ζώα », εκδόσεις Καλειδοσκόπιο. Το βιβλίο στοχεύει στην εξοικείωση των παιδιών – αναγνωστών με έργα Ελλήνων ζωγράφων και γενικότερα, Ελλήνων εικαστικών, τα οποία έχουν θέμα τα ζώα. Η επιτροπή συμφώνησε ότι το συγκεκριμένο βιβλίο εκφράζει μία νέα, πρωτότυπη αντίληψη σε σχέση με τα βιβλία γνώσεων που αφορούν τις εικαστικές τέχνες. Η πρωτοτυπία του έγκειται αφενός στην συγκρότηση και παρουσίαση του εικαστικού υλικού του και αφετέρου στην ευφάνταστη χρήση λογοτεχνικών κειμένων διαφορετικού ύφους τα οποία και ελκύουν τα παιδιά στο ίδιο το θέμα του βιβλίου, τα ζώα αλλά και τα εξοικειώνουν με διαφορετικά είδη λογοτεχνίας. Σημαντικό στοιχείο της επιτυχίας του βιβλίου αποτελεί το συνολικά ανάλαφρο ύφος του, το οποίο δεν βαραίνει τον αναγνώστη αλλά, αντίθετα, σέβεται τις γνωστικές, αναγνωστικές και αισθητικές εμπειρίες του.

ΗΤΟΙ, ΕΙΚΟΣΙΤΕΣΣΑΡΕΣ ΚΑΤ’ ΑΛΦΑΒΗΤΟΝ ΟΙΚΟΙ

ΕΙΣ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΓΙΑΝ ΘΕΟΤΟΚΟΝ

ΤΗΝ ΠΑΝΤΑΝΑΣΣΑΝ

Ποίημα Γέροντος Ιωσήφ Βατοπαιδινού

Κοντάκιον· Ήχος πλ. δ´. Το προσταχθέν.

Τη ιερά και φωτοφόρω σου εικόνι, παρεστηκότες οι πιστοί μετ’ ευ¬λα¬βείας, ανυμνούμέν σε Παντάνασσα, οι σοί δούλοι· και δεόμενοι αιτού¬μέν σε κατάπεμψον, τάς ιάσεις τοίς προστρέχουσιν ικέταις σου, όπως κράζωμεν· Χαίρε μόνη Παντάνασσα!

ΟΙ ΟΙΚΟΙ

Άρχων ο των αγγέλων ουρανόθεν κατέπτη ειπείν τη Παντανάσση το χαίρε (εκ γ´)· και συν τη θεοφθόγγω αυτού φωνή σαρκούμενόν σε κατιδών Κύριε, εβόησε και έπεισε την κτίσιν κράζειν προς αυτήν τοιαύτα·

Χαίρε, της ανθρώπων σωτηρίας απαρχή και αιτία·

χαίρε, της φθαρείσης φύσεως η σαφής παρηγορία.

Χαίρε, ότι γέγονε διά σου Θεός ημίν·

χαίρε, πάσης αναπλάσεως απαρχή και το αμήν.

Χαίρε, κτίσεως η έννοια εις του Κτίστου την βουλήν·

χαίρε, μόνη η δανείσασα Θεώ Λόγω την στολήν.

Χαίρε, ύψιστον αξίωμα υπερβαίνον πάντα νούν·

χαίρε, ύψος απροσμέτρητον και αυτού του ουρανού.

Χαίρε, Κόρη ηλιόμορφε, υπερτέρα του φωτός·

χαίρε, ότι τη γεννήσει σου πεπλήρωται του Γενάρχου ο σκοπός.

Χαίρε, ύψος, βάθος άρρητον των χαρίτων η αυγή·

χαίρε, και ημών των δεομένων σου ιαμάτων η πηγή.

Χαίρε, μόνη Παντάνασσα.

Βρέφος διά σου εγεγόνει ο προάναρχος Λόγος, Παρθένε, και τεχθείς απορρήτως εκ σού, παρέχει τοίς τιμώσί σε την άφεσιν και την ίασιν ωσαύτως δεομένοις σου εν τώ ψάλλειν·

Αλληλούϊα.

Γνώσιν άγνωστον η απείρανδρος μαθείν ελομένη εβόησε τώ λειτουργώ μετά δέους. Ως παρθένος αγνή, πως γενήσομαι του Υψίστου μήτηρ; ερμήνευσον· προς ην ο Αρχων έφησεν εν φόβω, πλην κραυγάζων ούτω·

Χαίρε, βουλής του Υψίστου μύστις·

χαίρε, κραυγής δεομένων η ρύστις.

Χαίρε, των πενθούντων χαρά και αντίληψις·

χαίρε, ασθενούντων ιατρός και ανάρρωσις.

Χαίρε, της καρκίνου μάστιγος η τελεία ωλετήρ·

χαίρε, πάσης άλλης μάστιγος ο ακοίμητος σωτήρ.

Χαίρε, κόσμου μόνιμος και γλυκεία προσφυγή·

χαίρε, πάσης άλλης θλίψεως θετική απαλλαγή.

Χαίρε, μόνη επακούουσα των πενθούντων του κλαυθμού·

χαίρε, και της σωτηρίας είσοδος αμετρήτου αριθμού.

Χαίρε, έμβλημα και στέφανε των πιστών Αθωνιτών·

χαίρε, μόνη απαλλάξασα καταδίκης το θνητόν.

Χαίρε, μόνη Παντάνασσα.

Δύναμις του Υψίστου επιστάσά σοι Κόρη, ηγίασέ σε όλην ως είδε, και την αυτού σάρκα παρά σου προσλαβών απορρήτως, υπέδειξε τοίς θέλουσι κομίζειν σωτηρίαν, ψάλλειν ούτως·

Αλληλούϊα.

Έλαμψας απορρήτως τη αγία μορφή σου, ως ηυδόκησας γνωσθήναι Κόρη, θαυματόβρυτον θείαν μορφήν σου, και αεννάως των θαυμάτων την χάριν παρέχεις τοίς κραυγάζουσι ταύτα·

Χαίρε, ίαμα και στήριγμα των πονούντων ακριβές·

χαίρε, σύστημα της πίστεως και ελπίδος αρραγές.

Χαίρε, είσοδος τοίς θέλουσι και βιούσιν ευσεβώς·

χαίρε, θάρρος και αντίληψις τοίς αθλούσιν ευσθενώς.

Χαίρε, μόνη προξενήσασα σωτηρίαν τοίς πιστοίς·

χαίρε, μόνη η ανοίξασα είσοδον εν ουρανοίς.

Χαίρε, κλίμαξ επουράνιε η εισάγουσα βροτούς·

χαίρε, δρόσος η πηγάζουσα τους της χάριτος κρουνούς.

Χαίρε, μόνη χαριτούσα των Παρθένων τους χορούς·

χαίρε, μόνη η γλυκαίνουσα τους δυστύνους ημών καιρούς.

Χαίρε, μόνη Παντάνασσα.

Ζωώσαι θέλων τον κόσμον ο του κόσμου πλαστουργός και Δεσπότης, ενώκησε τη μήτρα σου πανάμωμε, απειράνδρως, και μητέρα των πιστών και μεσίτριαν αναδείξας, έπεισε ανυμνείν σε εν τώ ψάλλειν·

Αλληλούϊα.

Ήκουσται παρά πάντων τα φρικτά μεγαλεία άτινα αναβλύζει, Παρθένε, η αγία και σεπτή σου εικών, τα ιάματα ως νάματα προχέουσα αεννάως. Ημείς δε τιμώντες την πανίερόν σου ταύτην μορφήν Παντάνασσα, σοί εκβοώμεν.

Χαίρε, ιαμάτων κρουνούς η προχέουσα·

χαίρε, των νοσούντων την ρώσιν αεννάως παρέχουσα.

Χαίρε, μόνη θεραπεύουσα του καρκίνου την πληγήν·

χαίρε, ότι και ημίν εβράβευσας την μορφήν σου ως πηγήν.

Χαίρε, ότι ήστραψας τώ προσώπω σου, αγνή·

χαίρε, ότι λέλυται των ανθρώπων η ποινή.

Χαίρε, ότι ρύεται διά σου φύσις βροτών·

χαίρε, ότι χαίρουσι διά σου στίφη πιστών.

Χαίρε, ύψος, βάθος άπειρον τοίς ανθρώπων λογισμοίς·

χαίρε, πλάτος το ασύγκριτον της Θεού Λόγου οσμής.

Χαίρε, έμβλημα θεόπεμπτον των πιστών ιεραρχών·

χαίρε, καύχημα και σέμνωμα των προ σου Πατριαρχών.

Χαίρε, μόνη Παντάνασσα.

Θεοφόρον παστάδα της του Λόγου νυμφεύσεως, Κόρη, έγνωμέν σε υπερβάσαν τους όρους και λόγους της φύσεως, ω Κεχαριτωμένη, ασυγκρίτω τρόπω και νόμω ως Θεοτόκος εδίδαξας τους πάντας ψάλλειν

Αλληλούϊα.

Ίδον τάξεις αγγέλων εν χερσί σου κρατούσαν τον πλάσαντα χειρί τους ανθρώπους και ως Δέσποιναν νοούντές σε μόνην ει και δούλην, Κυρία, σεαυτήν κατήγγελλες, έσπευσαν τοίς ύμνοις θεραπεύσαι και βοήσαί σοι ευλογημένη·

Χαίρε, η των αγγέλων υπερβάσα ασυγκρίτως τάς τάξεις·

χαίρε, της σωτηρίας βλυστάνουσα αεννάως τάς πράξεις.

Χαίρε, άκουσμα και λάλημα το πληρούν τους ουρανούς·

χαίρε, τους φθαρέντας έμπαλιν μεταστρέψασα καινούς.

Χαίρε, ότι απηλλάγημεν της φθοράς οι γηγενείς·

χαίρε, ότι πέπαυται η του Άδου τυραννίς.

Χαίρε, μόνιμον σωσίβιον της κοιλάδος του κλαυθμώνος·

χαίρε, μόνιμον εξαίρετον του επιγείου κανόνος.

Χαίρε, μόνη της αγνότητος το μυρίπνοον δοχείον·

χαίρε, Κόρη αειπάρθενε, το θεόσταλτον βραβείον.

Χαίρε, άρωμα της πίστεως και βραβείον αρετής·

χαίρε, καύχημα και στέφανε Θεοτόκε τοίς πιστοίς.

Χαίρε, μόνη Παντάνασσα.

Κήρυκες θεοφόροι και ποιμένες συνάμα οι θείοι μαθηταί του Σωτήρος, επέστησάν σοι Παρθένε αθρόως ότε εκ γής απαίρειν προείλου και φωνή σιγηρά σε ανύμνουν μετά πόθου κράζοντες τό·

Αλληλούϊα.

Λάμψασα σή εικόνι, ω Παντάνασσα Μήτερ, έδειξας πολυτρόπως των θαυμάτων την χάριν ην πλουσίως παρέχεις τοίς νοσούσι, ποικίλως ρώσιν μεταδιδούσα τοίς ανιάτως πάσχουσιν· οι ποικίλων δε νόσων ρυσθέντες εβόων προς σε Θεοτόκε·

Χαίρε, ανόρθωσις των νοσούντων·

χαίρε, παράκλησις των πενθούντων.

Χαίρε, της απάτης την πλάνην σκορπίσασα·

χαίρε, των δαιμόνων τον δόλον συντρίψασα.

Χαίρε, θάλασσα βυθίσασα τον ημέτερον εχθρόν·

χαίρε, ύδωρ το αλλόμενον των του πνεύματος κρουνών.

Χαίρε, πύρινε στύλε τους πιστούς οδηγούσα·

χαίρε, στήριγμα θείον τους αθώους κρατούσα.

Χαίρε, τροφή του μάνα ασύγκριτε·

χαίρε, τρυφής αγνείας αμίμητε.

Χαίρε, η γή της Χριστού Βασιλείας·

χαίρε, κρηπίς θείας επαγγελίας.

Χαίρε, μόνη Παντάνασσα.

Μέλλοντός σου σαρκούσθαι του Θεού Θεέ Λόγε, αφράστως επεδόθης σαρκίί, ως βρέφος τώ δικαίω Συμεών· αλλ’ εγνώσθης τούτω ως Θεός τέλειος, διόπερ εξεπλάγη σου την άρρητον σοφίαν κράζων·

Αλληλούϊα.

Νέαν έδειξε κτίσιν, εμφανίσας σε Κόρη, ημίν την μέλλουσάν σε γενέσθαι μητέρα· εξ ασπόρου βλαστήσας νηδύος, ην και φυλάξας άφθορον, το θαύμα εξιστάμενοι υμνούμέν σε βοώντες·

Χαίρε, το άνθος της παρθενίας·

χαίρε, το στέφος της αφθορίας.

Χαίρε, αναπλάσεως τύπον προβάλλουσα·

χαίρε, των αύλων τον τρόπον διδάσκουσα.

Χαίρε, μάνα θείον, άφθορον εξ ού τρέφονται πιστοί·

χαίρε, θείον καταπέτασμα υφ’ ού σκέπονται πολλοί.

Χαίρε, η τετοκυία οδηγόν τοίς ανθρώποις·

χαίρε, η προσδοκία σταθερά αιχμαλώτοις.

Χαίρε, Κριτού δικαίου η μόνη δυσώπησις·

χαίρε, απείρων ενόχων και πταιόντων συγχώρησις.

Χαίρε, ελπίς και στοργή των γυμνών παρρησίας·

χαίρε, χαρά και σταθμέ της Χριστού Εκκλησίας.

Χαίρε, μόνη Παντάνασσα.

Ξένον τόκον ορώντες οι υιοί των ανθρώπων εν φόβω τον νούν επί Θεόν μεταθέντες, έγνωσαν του μυστηρίου την δύναμιν· εις τούτο γάρ ο Ύψιστος επέφανε προς το ελκύσαι τους αυτώ βοώντας·

Αλληλούϊα.

Όλος ήν εν τοίς κόλποις του Πατρός εν υψίστοις ο τους κάτω ελκύσαι ελθών απερίγραπτος Λόγος· συγκατάβασις γάρ θεϊκή, η κύησις δε παρθενική, ακούουσα υπό πάντων ταύτα·

Χαίρε, Θεού του απείρου χώρα·

χαίρε, ασυλλήπτου μυστηρίου πείρα.

Χαίρε, πίστεως η είσοδος εις τον κόσμον της φθοράς·

χαίρε, μόνη είσοδος τοίς ανθρώποις της χαράς.

Χαίρε, ίαμα και βάλσαμον πάσης Πάναγνε πληγής·

χαίρε, όλως ανυψώσασα τους φθαρέντας από γής.

Χαίρε, μόνη αποτίσασα των πταιόντων την ποινήν·

χαίρε, όντως η ανοίξασα την αιώνιον μονήν.

Χαίρε, δι´ ής εξωφλήθη του Αδάμ η παράβασις·

χαίρε, δι´ ής επεδόθη της Εύας η λύτρωσις.

Χαίρε, μόνη θεραπεύουσα τάς οδύνας των θνητών·

χαίρε, η αντίληψις και ελπίς η των πιστών.

Χαίρε, μόνη Παντάνασσα.

Πάσα φύσις αγγέλων και ανθρώπων συνάμα εξεπλάγη το μέγα της ασυλλήπτου σου σαρκώσεως, Λόγε. Τον το είναι πάσι παρασχόντα άϋλον Θεόν, εθεώρει προσιτόν άνθρωπον, ημίν μέν διατρίβοντα, ακούοντα δε υπό πάντων·

Αλληλούϊα.

Ρύονται των κινδύνων και των νόσων οι πάντες καταφεύγοντες προς σε Θεοτόκε· της Παναχράντου σου εικόνος η χάρις, ω Παντά¬νασ¬σα, πλουσίως εφαπλούται τοίς πάσχουσι και ίασιν παρέχει θαυμάζου¬σι πιστώς και εκβοώσιν.

Χαίρε, ιαμάτων ο κρατήρ ο αένναος·

χαίρε, των θαυμάτων ο σταθμός ο αμέτρητος.

Χαίρε, η ανακουφίζουσα παντός πόνου την πληγήν·

χαίρε, όντως η παρέχουσα της ελπίδος την πηγήν.

Χαίρε, Δέσποινα Παντάνασσα, η κουφίζουσα τους πόνους·

χαίρε, ότι τους ζητούντάς σε ουκ εγκαταλείπεις μόνους.

Χαίρε, μόνη παραμύθιον τοίς ανθρώπων στεναγμοίς·

χαίρε, όντως επακούουσα των πονούντων προς στιγμήν.

Χαίρε, πρόθεσις και στήριγμα της καλής αποταγής·

χαίρε, πρότυπον και έμβλημα της ορθής υποταγής.

Χαίρε, θησαυροφυλάκιον των του πλάστου δωρεών·

χαίρε, όρος το πανάγιον η κατοίκησις ημών.

Χαίρε, μόνη Παντάνασσα.

Σώσαι θέλων ο Κτίστης την φθαρείσαν των ανθρώπων ουσίαν επί σε κατήλθε, Πανάμωμε, και ηγίασέ σε και εθέωσε και την φύσιν πάσαν των βροτών ανασύρας, τώ αρχαίω συγκατέμιξε κάλλει, πείσας πάντας κράζειν·

Αλληλούϊα.

Τείχος εί των παρθένων, Αειπάρθενε κόρη, και πάντων των ποθούντων αγνεύειν· ο γάρ των όλων Δεσπότης κατεσκήνωσεν εν σοί Αχραντε, και ως Μητέρα αυτού, πάντας σοι προσφωνείν διδάσκει ούτω·

Χαίρε, η δόξα της Παρθενίας·

χαίρε, η βάσις της σωτηρίας.

Χαίρε, γέννημα και σφράγισμα των πατέρων της ευχής·

χαίρε, της αποκαλύψεως τέλος και ακροστιχίς.

Χαίρε, μόνη θείον αίνιγμα του Υψίστου της βουλής·

χαίρε, όντως θείον έμβλημα του Σωτήρος της στολής.

Χαίρε, κόρη ακατάληπτε, και ανέκφραστε πτυχή·

χαίρε, τη επιφανεία σου συμπληρούται η ευχή.

Χαίρε, ωσπιλε, αμόλυντε ουρανών η πλατυτέρα·

χαίρε, πάσης κτίσεως ασυγκρίτως υπερτέρα.

Χαίρε, ότι μόνη χαίρειν σοί αρμόζει, Θεοτόκε·

χαίρε, του φωτός μητέρα σύ προς τούτο Φωτοτόκε.

Χαίρε, μόνη Παντάνασσα.

Ύμνον θέλουσα η κτίσις επαξίως τώ Σωτήρι των πάντων προσ¬φέρειν, ω Πανάγαθε Δέσποινα, ουδέν ισχύει αντάξιον της παναπείρου σου φιλανθρωπίας, ών ημίν δέδωκας, αλλ´ ούν πόθω σοι βοώμεν·

Αλληλούϊα.

Φωτοφόρον νεφέλην τοίς εν σκότει δωρείται, Χριστός ο σός Υιός, ω Παρθένε· το γάρ ανέσπερον ανέτειλε φως και προς γνώσιν δαδουχεί άπαντας, σε δε την φωτώνυμον Δέσποιναν προτρέπει αναμέλπειν ταύτα·

Χαίρε, ήλιον γεννήσασα νοητή ανατολή·

χαίρε, της μεταμορφώσεως του Χριστού θεία στολή.

Χαίρε, φως το άϋλον των αγίων στολισμός·

χαίρε, διά σου ηφάνισται των δαιμόνων σκοτισμός.

Χαίρε, όντως τον πολύφωτον ανατέλλεις φωτισμόν·

χαίρε, ότι τον αείρρητον εκπηγάζεις ποταμόν.

Χαίρε, θάλασσα ακύμαντε η μετάγουσα εκ γής·

χαίρε, μόνη θεραπεύουσα των νοσούντων τάς πληγάς.

Χαίρε, της σωτηρίας χορηγούσα τον τύπον·

χαίρε, πάσης παραβάσεως αποπλύνουσα τον ρύπον.

Χαίρε, μόνη θεραπεύουσα των πιστών τάς συνειδήσεις·

χαίρε, πάλιν ευμενίζουσα του Θεού πάσας τάς κρίσεις.

Χαίρε, μόνη Παντάνασσα.

Χάριν δούναι ευδοκήσας ενοχής βαρυτάτης, ο πάντων χρεωλύτης τώ κόσμω, επεδήμησε αυτοπροσώπως προς τους αποδήμους της αυτού Βασιλείας, και ρήξας το χειρόγραφον, ακούει υπό πάντων ούτως·

Αλληλούϊα.

Ψάλλοντές σοι τους ύμνους, ανυμνούμέν σε πάντες, ως ένθεον σκηνήν, Θεοτόκε· εν σοί γάρ οικήσας απορρήτως ο Λόγος, ο συνέχων τα πάντα, ηγίασεν, εδόξασεν, εδίδαξε βοάν σοι πάντας·

Χαίρε, άσμα ανερμήνευτον της αγγέλων υμνωδίας·

χαίρε, πρόφασις και μέλημα της ανθρώπων μελωδίας.

Χαίρε, της Τριάδος σέμνωμα ένθα μόνιμον το φώς·

χαίρε, μόνη αειπάρθενος ένθα ουχ υπάρχει πώς!

Χαίρε, άφθαστον αξίωμα υπεράνω ουρανών·

χαίρε, το υπό τον ήλιον απερίγραπτον καινόν.

Χαίρε, άφραστον μυστήριον και αιώνων και καιρών·

χαίρε, σέμνωμα και καύχημα παντός κόσμου των χωρών.

Χαίρε, άρωμα και έμβλημα ιερέων ευλαβών·

χαίρε, στέφανε και καύχημα φιλοθέων ευσεβών.

Χαίρε, έξοχον αρχέτυπον ασκητών και μοναχών·

χαίρε, πλήρωμα απάντων τε δεομένων των ευχών.

Χαίρε, μόνη Παντάνασσα.

Ω Παντάνασσα μήτερ, η τεκούσα των πάντων αγίων Αγιώτατον Λόγον (εκ γ´), αποδεξαμένη την ημών υμνωδίαν, από πάσης συμφοράς εξελού ημάς και της μελλούσης ρύσαι κατακρίσεως τους συμβοώντας·

Αλληλούϊα.

Παρακαλούνται όσοι επιθυμούν να εκφράσουν την αγάπη και την συμπαράστασή τους στον δοκιμαζόμενο Γέροντα και την Αδελφότητα της Μονής να συμμετάσχουν στην Αγρυπνία.

Η εισαγγελική πρόταση προς το Συμβούλιο Εφετών ζητά να αρθεί η κράτηση του ηγούμενου της Μονής Βατοπεδίου, με την επιβολή χρηματικής εγγύησης και περιοριστικών όρων.

Ο Εισαγγελέας με την εισήγησή του στο αρμόδιο Συμβούλιο, εμμένει στην άποψη που εξέφρασε μετά την απολογία του αρχιμανδρίτη Εφραίμ για την υπόθεση των λεγόμενων «ιερών ανταλλαγών» μεταξύ του Δημοσίου και της Μονής Βατοπεδίου, η οποία ήταν αντίθετη με αυτήν της ανακρίτριας Ειρήνης Καλού, που έκρινε ότι ο αγιορείτης πρέπει να προφυλακιστεί.

Ο κ. Ματζούνης εισηγείται στο Συμβούλιο Εφετών να άρει την κράτηση του Εφραίμ με την επιβολή χρηματικής εγγύησης και τους περιοριστικούς όρους.

Την ίδια ακριβώς θέση είχε διατυπώσει ο κ. Μαντζούνης στην πρόταση που είχε κάνει όταν το Συμβούλιο επρόκειτο να συνεδριάσει για να λύσει τη διαφωνία με την ανακρίτρια της υπόθεσης, αλλά και πριν από λίγες ημέρες, όταν υπέβαλε αίτημα αποφυλάκισης προς την ανακρίτρια ο κατηγορούμενος

Τις επόμενες ημέρες το Συμβούλιο Εφετών θα κληθεί να κρίνει την αίτηση αντικατάστασης της προσωρινής κράτησης του Εφραίμ και θα αποφανθεί για το κατά πόσο ο ηγούμενος θα παραμείνει ή όχι στην φυλακή.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία, όπως καθοδηγείται από την Αγία Γραφή και από την Ιερά Παράδοση, έχει συνείδηση της ιερότητας και της πληρότητας του προσώπου της γυναίκας, αποδίδει δε στην γυναίκα την ισότιμη θέση και αξία μαζί με τον άνδρα. Αυτή η συνείδηση της Εκκλησίας βρήκε την ύψιστη έκφρασή της στο μοναδικό πρόσωπο της Παρθένου Μαρίας, της Υπεραγίας Θεοτόκου, της Παναγίας Μητέρας όπως την αποκαλούμε αλλιώς, καθώς και στα πρόσωπα μυριάδων αγίων γυναικών, τόσο των πρώτων αιώνων, όσο και των νεώτερων χρόνων. Όταν αναφερόμαστε στη χριστιανή γυναίκα, οφείλουμε να σκεπτώμεθα ότι η χριστιανή γυναίκα είναι βαπτισμένη και χρισμένη και έχει έτσι λάβει τη σφραγίδα της δωρεάς του Αγίου Πνεύματος, έχει αγιοπνευματικά χαρίσματα. Και ακόμη περισσότερο έχει την δυνατότητα της κοινωνίας του Σώματος και του Αίματος του Χριστού. Γίνεται και αυτή Χριστοφόρος και Θεοφόρος, φορέας του Παρακλήτου, κατοικητήριον του Θεού εν Πνεύματι. Απ’ αυτή την μυστηριακή θεμελίωση εκπηγάζει και η χαρισματική άποψη περί της χριστιανής γυναίκας. Στην αρχαία Εκκλησία λειτούργησε και ο γνωστός θεσμός της διακόνισσας, ο οποίος, βέβαια, πολύ αργότερα έπεσε σε αχρηστία, αλλά μελετάται πάντως σήμερα η αναβίωσή του. Ο Χριστιανισμός εξύψωσε πραγματικά ουσιαστικά και θαρραλέα την γυναίκα. Δεν θα πρέπει δε να λησμονήσουμε τις μαθήτριες του Χριστού, όπως μας τις παρουσιάζουν οι ιεροί Ευαγγελιστές, είτε ως φιλόστοργους διακόνους του Χριστού, είτε ως αφοσιωμένες μαθήτριες, είτε ως τολμηρές μυροφόρες, είτε ως ευαγγελίστριες του μηνύματος της Αναστάσεως του Χριστού. Αλλά και ως συνεργάτιδες στο ιεραποστολικό έργο των Αποστόλων εμφανίζονται οι ευσεβείς γυναίκες και μνημονεύονται στα έργα τους. Υπογραμμίζουμε δύο ονόματα γυναικών ως παράδειγμα. Το ένα όνομα είναι της Λυδίας της πορφυροπώλιδος, από τους Φιλίππους της Θράκης, η οποία ασπάζεται τον Χριστιανισμό μετά το κήρυγμα του Απ. Παύλου και γίνεται η πρώτη Ευρωπαία χριστιανή γυναίκα. Και το δεύτερο όνομα είναι της Πρίσκιλλας που μνημονεύεται στις Πράξεις των Αποστόλων, η οποία μαζί με τον σύζυγό της ήσαν πολυτιμότατοι συνεργάτες του Απ. Παύλου, γεγονός που έκανε τον Απόστολο των Εθνών να της απονείμει τον τιμητικότατο τίτλο της «συνεργάτου». Είναι ακόμη γνωστόν ότι όπισθεν μεγάλων ανδρών και Πατέρων της Εκκλησίας κρύβονταν ευλαβείς μανάδες, γυναίκες βαθειάς πίστεως και αρετής. Τέτοιες υπήρξαν η Εμμέλεια, η Νόνα, η Ανθούσα, η Μόνικα, η Ολυμπιάς. Μάλιστα για την τελευταία αξίζει να μεταφέρουμε ένα μικρό απόσπασμα από την Λαυσαϊκή Ιστορία του Παλλαδἰου: «Ἀμέτροις δακρύοις νύκτωρ καί μεθ᾽ ἡμέραν ἀνενδεῶς συμβιώσασα, ὑποταττομένη πάσῃ φύσει ἀνθρωπίνῃ διά τόν Κύριον, μετά πάσης εὐλαβείας ὑποκλινομένη τοῖς ἐπισκόποις καί τοῖς ἁγίοις, σεβοῦσα τό πρεσβυτέριον, τιμῶσα τόν κλῆρον, αἰδουμένη τήν ἄσκησιν… τούς πάντας ἐλεοῦσα, τούς πενομένους ἀφειδῶς οἰκτείρουσα, πολλάς τε τῶν ἀπίστων κατηχήσασα γυναῖκας καί τά πρός τήν ζωήν ἐπικουρήσασα, ἀείμνηστον χρηστότητος ὄνομα διά παντός τοῦ βίου κατηλέησεν».

 Στην πορεία της ζωής της Εκκλησίας δεν έπαψαν οι γυναίκες να εργάζονται στο χώρο Της, σε έργα τόσο φιλανθρωπικά και πρόνοιας για τον κάθε άνθρωπο, όσο και στα έργα της ιεραποστολής και παρουσίας του χριστιανικού μηνύματος στον κόσμο. Οι άγιες μορφές της Φοίβης, της Μακρίνας, της Αικατερίνης της σοφής, της Νίνας στη Γεωργία, της Όλγας στη Ρωσία, της Φιλοθέης της Αθηναίας, πολλά έχουν να μας πουν, να μας διδάξουν και να μας εμπνεύσουν για την στέρεη οικοδόμηση ενός υγιούς ευρωπαϊκού πολιτισμού. Έχει λεχθεί άλλωστε και είναι γεγονός, ότι οι γυναίκες είναι σε θέση να κάνουν καλύτερους τους ανθρώπους. Είναι ικανές να φέρουν στη γη περισσότερη κατανόηση, δικαιοσύνη και αγάπη. Χρέος, επομένως, κάθε γυναίκας είναι να συνειδητοποιήσει τον πλούσιο ψυχικό της κόσμο και να θέσει τα φυσικά της αυτά προσόντα στην υπηρεσία της αποστολής της στον σύγχρονο κόσμο, είτε στην Ευρώπη είτε αλλού.

 Η Ορθοδοξία δεν μένει σε μια άψυχη ψευδοσυντήρηση, σε μια νεκρή τυπολογία, μακρυά και έξω από τα προβλήματα της κοινωνίας και την αγωνία του κόσμου. Η Ορθοδοξία δεν είναι ούτε κούφιος μοντερνισμός, ακολουθώντας δουλικά τα ποικίλα υλιστικά συνθήματα της εποχής, ούτε βέβαια και ξηρά παρελθοντολογία. Η Ορθοδοξία, ζώσα και δυναμική, παρούσα και ανανεωτική βαδίζει την οδό της διακρίσεως, της ενότητος και της αγάπης. Είναι φως και άλας στην κοινωνία. Σκοπός της είναι να ρίξει το φως της Μεταμορφώσεως του Χριστού στην καθημερινή επικαιρότητα και να πραγματοποιήσει την ανάκληση από την έκπτωση και την επάνοδο στην οικείωση του Θεού.

 Ειδικότερα, η Ορθόδοξη Εκκλησία μελετά με πολύ ενδιαφέρον όλα τα θέματα που αφορούν τη σύγχρονη γυναίκα και καταβάλλει γενναίες προσπέθειες, αφ’ ενός μεν για την προώθηση των θετικών στοιχείων, αφ’ ετέρου δε για την καταπολέμηση και εκρίζωση των αρνητικών. Πολύ σημαντικό είναι να βοηθηθεί η σύγχρονη γυναίκα στην εκπλήρωση του μητρικού της ρόλου, να ενισχυθεί στην καθόλου εκπαίδευσή της, να προστατευθεί στους χώρους εργασίας της, να της δοθεί η δυνατότητα περαιτέρω αξιοποιήσεως του ελεύθερου χρόνου της, να βοηθηθεί στην τρίτη ηλικία της κ.α. Από την άλλη μεριά πρέπει να σταματήσει επιτέλους η υποβάθμιση του προσώπου της γυναίκας, η εμπορική εκμετάλλευση του γυναικείου σώματος και να προστατευθούν απολύτως οι άπορες, οι άνεργες, οι άστεγες, οι κοινωνικά αποκλεισμένες, οι βιασμένες και κακοποιημένες γυναίκες, οι άγαμες μητέρες, οι εγκαταλελειμμένες. Η ζεστή αγκαλιά της Εκκλησίας πάντοτε θα αποτελεί το ασφαλές καταφύγιο για κάθε μια τέτοια περίπτωση.

Έναν από τους κορυφαίους εκπροσώπους της νεοελληνικής λογοτεχνίας, τον Νικηφόρο Βρεττάκο τιμά φέτος το Υπουργείο Πολιτισμού ανακηρύσσοντας το 2012 ως «Έτος Νικηφόρου Βρεττάκου» με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννηση του ποιητή.  Τον επίσημο επετειακό εορτασμό έχει αναθέσει το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού στο Εθνικό Κέντρο Βιβλίου. 

Ο Νικηφόρος Βρεττάκος αποτελεί έναν από τους κορυφαίους εκπροσώπους της νεοελληνικής λογοτεχνίας, ο οποίος συνέδεσε τη ζωή και το έργο του με τις πνευματικές, πολιτικές και κοινωνικές αναζητήσεις του ελληνισμού κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα.
Η διαχρονικότητα του έργου του (ποίηση και πεζογραφία, δοκίμιο) είναι δεδομένη καθώς εξακολουθεί να διαβάζεται και να συγκινεί τους αναγνώστες του. Επικεντρώνεται στην ανθρώπινη ύπαρξη γράφοντας για τη συγκίνηση και τα αισθητήρια, την έννοια της ομορφιάς μέσα στη Φύση, τη δύναμη της μνήμης, την ελληνικότητα μέσα από τη γλώσσα, την ουσία του πολιτισμού.  Ο Νικηφόρος Βρεττάκος γεννήθηκε στο χωριό Κροκεές της Λακωνίας. Τα μαθητικά του χρόνια πέρασε στις Κροκεές και το Γύθειο. Από το 1929 έζησε στην Αθήνα ενώ παράλληλα τότε έκανε τα πρώτα του λογοτεχνικά βήματα. Συμμετείχε ενεργά στην Εθνική Αντίσταση. Από το 1946 ως το 1949 εργάστηκε στο περιοδικό Ελεύθερα Γράμματα (αρχικά στη στήλη του βιβλίου, στη συνέχεια ως αρχισυντάκτης, εκδότης και διευθυντής). Ασχολήθηκε επίσης με την πεζογραφία , την κριτική και τη δημοσιογραφία. Το 1967 αυτοεξορίστηκε στην Ελβετία. Προτάθηκε τέσσερις φορές για το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας. Τιμήθηκε με βαρυσήμαντα βραβεία όπως, μεταξύ άλλων, το Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1940, 1956, 1982), το βραβείο Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών (1974), το Αριστείο Γραμμάτων από την Ακαδημία Αθηνών (1982). Εκλέχθηκε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών (1986) και αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτωρ του Τμήματος Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (1991).

                                  Πρόγραμμα εκδηλώσεων

Το πρόγραμμα των ποικίλλων δράσεων και εκδηλώσεων πραγματοποιείται σε συνεργασία με τη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σπάρτης / Αρχείο Νικηφόρου Βρεττάκου, το Μουσείο Μπενάκη, την Εταιρεία Συγγραφέων και τις εκδόσεις Ποταμός.

                   Διεθνές Συνέδριο για τον Νικηφόρο Βρεττάκο

Το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου και το Μουσείο Μπενάκη οργανώνουν επιστημονικό συνέδριο αφιερωμένο στο έργο του ποιητή, το οποίο θα πραγματοποιηθεί στις 9-10 Νοεμβρίου του 2012 στο Συνεδριακό κέντρο του Μουσείου Μπενάκη (οδός Πειραιώς 138). Την Οργανωτική Επιτροπή του Συνεδρίου απαρτίζουν ο πρόεδρος Σταύρος Ζουμπουλάκης (εκδότης Νέας Εστίας) και τα μέλη Ελένη Τζανετάκου (Διευθύντρια Κεντρικής Βιβλιοθήκης Σπάρτης) και Δημήτρης Αρβανιτάκης (υπεύθυνος εκδόσεων Μουσείου Μπενάκη).

Με στόχο να ερευνηθούν το καλλιτεχνικό «πιστεύω» του Νικηφόρου Βρεττάκου και η ποιητική του διαδρομή, η ιδιαίτερη φυσιογνωμία του έργου του, οι τρόποι συνομιλίας του με τις διαστάσεις του ιστορικού χρόνου και μάλιστα το καλλιτεχνικό εξαγόμενο από τη συνάντηση της ποιητικής με την ιδεολογία, έχουν προσκληθεί περισσότεροι από 20 διακεκριμένοι μελετητές του έργου του. Θα ακολουθήσει έκδοση των πρακτικών του συνεδρίου η οποία θα περιλαμβάνει τις εισηγήσεις των πανεπιστημιακών, συγγραφέων και μεταφραστών του έργου του από την Ελλάδα και το εξωτερικό που θα αφορούν σε τρεις θεματικές: Μαρτυρίες για τον Νικηφόρο Βρεττάκο, Ο κόσμος του λογοτεχνικού έργου του Βρεττάκου, Η συνάντηση της λογοτεχνίας με την ιστορία και την ιδεολογία.   Στο πλαίσιο του συνεδρίου θα προβληθεί και η ταινία της σκηνοθέτιδας, μεταφράστριας και συγγραφέως Αθανασίας Δρακοπούλου για τη ζωή και το έργο του ποιητή «Περιουσιακά στοιχεία».

                                Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης

Η καθιερωμένη ποιητική καμπάνια στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, που οργανώνει κάθε χρόνο το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου για την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης (21 Μαρτίου), είναι φέτος αφιερωμένη στον Ν. Βρεττάκο: καλαίσθητες αφίσες με στίχους του θα προβληθούν στις οθόνες των σταθμών του ΜΕΤΡΟ και του ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ καθώς και στις εσωτερικές οθόνες του ΤΡΑΜ φέρνοντας σε άμεση επαφή το κοινό με χαρακτηριστικά δείγματα από το έργο του.

ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΟΙ ΣΤΙΧΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΜΠΑΝΙΑ ΠΟΙΗΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΒΛΙΟΥ

1. 1.        

…Κοιτάχτε αὐτὴ τὴ θάλασσα, ποὺ δίχως

ἀχτὴ λαμποκοπᾶ˙ κι αὐτοῦ τοῦ δέντρου

τὸ λύγισμα˙ μὲ πόση ἐμπιστοσύνη

δὲν κρέμεται στον ἄνεμο! Κοιτάχτε

τὰ ράμφη τῶν πουλιῶν ποὺ ἀκινητοῦνε

τὸ μεσημέρι, τοὺς σχισμένους βράχους…

ΠΡΟΣΚΛΗΤΗΡΙΟ

1. 2.        

…Καλοκαίρι, μὴν πίστεψες πὼς δὲ συλλογιέμαι!

Ἡ σκέψη μου εἶναι ὰγάπη κι ἡ ἀγάπη μου σκέψη.

[…]

Τραγουδῶ σὰν πουλὶ στ’ ἀκρινότερο δέντρο τοῦ κόσμου:

Ἀγαπῶ, ἄρα ὑπάρχω.

ΤΟ ΜΕΣΟΥΡΑΝΗΜΑ ΤΗΣ ΦΩΤΙΑΣ

1. 3.         

Ὅ,τι καλύτερο ἄκουσα στὸν κόσμο αὐτό δὲν ἤταν

παρὰ τὰ δάκρυα τῶν ἁπλῶν ἀνθρώπων κ’ ἡ σιωπή.

Ἀκοῦστε τὸ παλλόμενο πρωινό χαμόγελό μου!

Εἶμαι μιὰ τόσο φλύαρη ψυχή! Ὦ, μὴ μοῦ λέτε

πὼς δὲ μιλῶ. Οὒτε στιγμὴ δὲ σταματᾶ ἡ φωνή μου.

Η ΣΙΩΠΗ ΜΟΥ

1. 4.        

Ἄν δὲ μοῦ ‘δινες τὴν ποίηση, Κύριε,

δὲ θὰ ‘χα τίποτα γιὰ νὰ ζήσω.   

Αὐτὰ τὰ χωράφια δὲ θὰ‘ ταν δικά μου.

Ἐνῶ τώρα εὐτύχησα νὰ‘χω μηλιές,

νὰ πετάξουνε κλώνους οἱ πέτρες μου,

νὰ γιομίσουν οἱ φοῦχτες μου ἣλιο,

ἡ ἒρημός μου λαό,

τὰ περιβόλια μου ἀηδόνια.

ΑΝ ΔΕΝ ΜΟΥ ‘ΔΙΝΕΣ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ, ΚΥΡΙΕ

1. 5.        

Πάνω στὸ λόφο σοῦ ‘στρωσα πευκοβελόνες

[…]

Κι εἶπα στὸ χρόνο νὰ μὴ σὲ ξυπνήσει.

Ἤ, πιὸ καλά, νὰ σὲ ξυπνήσει ὃσο μποροῦσε ἀργότερα,

γιατὶ πολλὲς φορὲς τὰ πράγματα γίνονται μιὰ φορὰ

κι  ἄς εἶναι οἱ μέρες ὃλες ἲδιες καὶ ὁ ἣλιος αἰώνιος.

ΥΠΝΟΣ

1. 6.        

Τ’ ὄνομά σου: ψωμὶ στὸ τραπέζι.

Τ’ ὄνομά σου: νερὸ στὴν πηγή.

Τ’ ὄνομά σου: ἁγιόκλημα ἀναρριχώμενων ἂστρων.

Τ’ ὄνομά σου: παράθυρο ἀνοιγμένο τὴ νύχτα

            στὴν πρώτη τοῦ Μάη.

ΜΕΓΑΛΥΝΑΡΙ

1. 7.        

Ἒχω τρεῖς κόσμους. Μιὰ θάλασσα, ἕναν

οὐρανό κι ἕναν πράσινο κῆπο: τὰ μάτια σου.

Θὰ μποροῦσα, ἂν τοὺς διάβαινα καὶ τοὺς τρεῖς, νὰ σᾶς ἒλεγα

ποὺ φτάνει ὁ καθένας τους. Ἡ θάλασσα, ξέρω.

Ὁ οὐρανός, ὑποψιάζομαι. Γιὰ τὸν πράσινο κῆπο μου, μὴ μὲ ρωτήσετε.

Ο ΠΡΑΣΙΝΟΣ ΚΗΠΟΣ

1. 8.        

Τὸ θαῦμα τοῦ κόσμου εἶναι μιὰ πυρκαγιὰ

ποὺ πηγαίνει σὲ βάθος. Προσπαθῶ νὰ σ’ τὸ εἰπῶ

ἀλλά οἱ λέξεις μου καίγονται ὅπως τὸ χόρτο…

ΜΙΣΟΤΕΛΕΙΩΜΕΝΟ ΓΡΑΜΜΑ

1. 9.        

Δὲν θὰ ἤθελα νὰ κλείσω τὰ μάτια δίχως νὰ ἰδῶ.

Δὲν θὰ ἰδῶ χωρὶς νὰ μιλήσω.

Καὶ δὲν θὰ μιλήσω χωρὶς

νὰ τραβήξω τὸ λόγο ἀπὸ μέσα βαθιά μου, ὃπως ἕνα

μπηγμένο μαχαίρι.

ΧΡΕΟΣ 

1. 10.    

Συντόμευσε τὸ λόγο σου ὃσο μπορεῖς.

Βάζε τὴ λέξη ὁλόκληρη, βέβαια, μιὰ ποὺ ἀλλιῶς

δὲν κατορθώνεται ὁ διαρκὴς λόγος. Ἀλλά,

πάντως, συντόμευε. Γιατὶ δὲν περιμένει

ὁ ἣλιος. Κι οἱ λίγες ὧρες ποὺ σοῦ μένουν

δὲ χωροῦν πολλὰ ποιήματα.

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΜΟΝΟΛΟΓΟΣ

1. 11.    

Ὅ,τι μπόρεσα νὰ διασώσω

(στὸν κόσμο ποὺ πῆγα)

τὸ διέσωσα, θάλασσα

Ἡ ψυχή μου ἕνα σμῆνος

μυριάδων πουλιῶν

ποὺ τ’ ἀλώνιζε ἡ θύελλα.

Ὅσα διασώθηκαν
βρῆκαν τὸ δέντρο τους.

Φτερούγισαν κ’ ἔμειναν

Μέσα στὶς λέξεις.

Η ΠΟΙΗΣΗ

1. 12.    

Ἔχω ἤδη ἀφήσει τὴν καρδιά μου στὴ γῆ

νὰ χτυπάει μονάχη της. (Αὐτὸ εἶναι ἄλλωστε

ἡ ποίηση). Νὰ μποροῦν νὰ τὴν ἔχουν

στὶς σάκκες τους τὰ παιδιά, νὰ τὴν μετακινοῦνε

οἱ ταξιδιῶτες. Κ’ οἱ πικραμένοι

ποὺ ξέμειναν ἀπὸ ἥλιο, ν’ ἀκοῦν

το φλοῖσβο του μέσα της.

ΕΝΑΠΟΘΕΣΗ

Το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου και η Εταιρεία Συγγραφέων διοργανώνουν επίσης Βραδιά ποίησης και μουσικής που θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 21 Μαρτίου -Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, στον πολυχώρο Bacaro. Η Αλίκη Καγιαλόγλου θα τραγουδήσει μελοποιημένα ποιήματα γνωστών ποιητών, μεταξύ των οποίων και του Νικηφόρου Βρεττάκου.
Η Εταιρεία Συγγραφέων θα διοργανώσει δύο επιπλέον γεγονότα:

• Το επόμενο βράδυ, την Πέμπτη 22, συνεχίζεται ο εορτασμός με αναγνώσεις ποίησης στο Ιωνικό Κέντρο (Λυσίου 11, στην Πλάκα). Μέλη της Εταιρείας Συγγραφέων θα διαβάσουν πολιτική ποίηση (από τον Όμηρο μέχρι σήμερα) σε μια βραδιά αφιερωμένη στη μνήμη του Νικηφόρου Βρεττάκου.
• Η Λέσχη Ανάγνωσης της Εταιρείας Συγγραφέων στις δυο μαρτιάτικες συναντήσεις της θα κάνει αναγνώσεις ποιημάτων του Ν. Βρεττάκου ενώ θα γίνουν εισηγήσεις από μέλη της Λέσχης για τη ζωή του ποιητή και το έργο του.

Θεματικά περίπτερα στις εκθέσεις του ΕΚΕΒΙ

Το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου οργανώνει, σε συνεργασία με τη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σπάρτης/Αρχείο Νικηφόρου Βρεττάκου, ειδικό θεματικό περίπτερο αφιερωμένο στον ποιητή, παρουσιάζοντας στο βιβλιόφιλο κοινό σπάνιο υλικό από το Αρχείο (χειρόγραφα, προσωπικές συλλογές κ.ά), αλλά και οπτικοακουστικό υλικό, παλιές και νεώτερες εκδόσεις του έργου του, χρονολόγιο, κ.ά. στην 9η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης (24-27 Μαΐου)και στην 5η Έκθεση Παιδικού και Εφηβικού Βιβλίου.

Το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου δημιουργεί ιστότοπο για τον Βρεττάκο, επικεντρώνοντας στον άνθρωπο και το έργο του, εντός του κόμβου του διευκολύνοντας τους βιβλιόφιλους χρήστες του Διαδικτύου στην αναζήτηση πληροφορικών που αφορούν το χρονολόγιο, την εργογραφία, τις κριτικές, το σωζόμενο οπτικοακουστικό υλικό.
Επίκειται και η ψηφιοποίηση υλικού από το Αρχείο Νικηφόρου Βρεττάκου, το οποίο διαχειρίζεται η Βιβλιοθήκη Σπάρτης και θα δημοσιευθεί σε ειδικό κόμβο.

Πώς μπορεί να απαλλαγεί ο πιστός από τον παλαιό πτωτικό άνθρωπο;

Όλοι αισθανόμαστε ότι φέρουμε τα ίχνη του παλαιού ανθρώπου. Κύριο χαρακτηριστικό του είναι η φιλαυτία, δηλαδή η αρρωστημένη εγωκεντρική «αγάπη» του εαυτού μας. Η φιλαυτία δεν μας αφήνει να αγαπήσουμε αληθινά και ανιδιοτελώς το Θεό και τον άνθρωπο. Από τη φιλαυτία γεννιούνται τα πάθη. Εμπαθείς καθώς είμαστε δεν μπορούμε να συνδεθούμε απαθώς με τα άλλα ανθρώπινα πρόσωπα και τα πράγματα. Οι σχέσεις μας γίνονται εμπαθείς και εγωιστικές και μας εμποδίζουν να χαρούμε αληθινά τους συνανθρώπους μας και τα άλλα αγαθά του κόσμου. Αυτό τελικά μας οδηγεί στη μοναξιά, το κενό, το αδιέξοδο.

Ο Ιησούς Χριστός από άπειρη αγάπη για μας, προσφέρεται σε μας να ενωθούμε μαζί Του και έτσι να μας μεταδώσει τη δική Του νέα ζωή.

Με το Άγιο Βάπτισμα, το Χρίσμα, τη Θεία Κοινωνία, γίνεται η ενσωμάτωσή μας στο Σώμα του Χριστού και η ζωοποίησή μας από τον Χριστό.

Κάθε Χριστιανός που μετέχει στη ζωή του Χριστού, μέσα στο σώμα Του που είναι η Εκκλησία, έχει λάβει με τη Χάρη του Αγίου Πνεύματος τα σπέρματα της νέας ζωής. Πρέπει όμως και να αγωνισθεί, για να καθαρίζεται όλο και περισσότερο από τα πάθη και να στολίζεται με τις αρετές.

Ας το πούμε απλά: Όσο ο άνθρωπος αδειάζει από τον εγωισμό του, τόσο γεμίζει με την αληθινή αγάπη και τη Χάρη του Θεού. Όσο περιορίζεται ο παλαιός άνθρωπος, τόσο αυξάνει ο καινός άνθρωπος. Αυτό το πέρασμα από τον παλαιό στον νέο άνθρωπο δεν είναι εύκολο, γιατί τα πάθη έχουν βαθιές ρίζες μέσα μας και δεν ξεριζώνονται εύκολα.

Χρειάζεται συνεχής και πολυχρόνιος αγώνας για την κάθαρση από τα πάθη. Αυτός είναι ο αγώνας της μετανοίας. Κάθε ημέρα πρέπει να μετανοούμε για την παλαιότητά μας, δηλαδή την αμαρτωλότητά μας, την εμπάθειά μας, τον εγωκεντρισμό μας, την αδυναμία μας να αγαπήσουμε ολοκληρωτικά το Θεό Πατέρα μας και τον συνάνθρωπό μας. Και κάθε ημέρα καλούμεθα να αγωνιζόμαστε για την αγάπη, την ταπείνωση, την καθαρή εξομολόγηση, την εγκράτεια, τη δικαιοσύνη, την ανεξικακία, την προσευχή.

Έτσι γίνεται σιγά – σιγά μέσα μας μια νέα πνευματική γέννηση, η γέννηση του καινού ανθρώπου που είναι χαριτωμένος με τη Χάρη του Θεού.

Όπως όμως κάθε τοκετός συνοδεύεται από ωδίνες, έτσι και η πνευματική γέννηση προϋποθέτει τις ωδίνες της μετανοίας. Όταν σταυρώνουμε τον παλαιό άνθρωπο πονάμε, αλλά τότε είναι που ανασταίνεται μέσα μας ο νέος άνθρωπος. Συσταυρωνόμαστε με το Χριστό για να συναναστηθούμε μαζί Του.

Με τον υπομονετικό λοιπόν και καθημερινό μας αγώνα της μετανοίας θα απαλλαγούμε από τον παλαιό και πτωτικό άνθρωπο και θα μεταμορφωθούμε σε καινούς ανθρώπους. Αυτό συνέβη στη ζωή των άγιων μας, οι οποίοι με τους θαυμαστούς βίους τους μάς δείχνουν τον δρόμο.

Τί  είναι η μνήμη του θανάτου και ποιό είναι το νόημά της;

Η μνήμη του θανάτου μας βοηθά να ξεπεράσουμε τον παλαιό άνθρωπο γιατί φέρει ταπείνωση στη ψυχή μας. Όταν λησμονούμε το θάνατο, έχουμε την ψευδαίσθηση ότι είμαστε αιώνιοι επάνω στην γη και αυτό αυξάνει την αλαζονεία μας, την απληστία μας, τη σαρκολατρεία μας, τη διάθεση να εκμεταλλευόμαστε τους άλλους ανθρώπους. Η μνήμη του θανάτου μας δίδει την αίσθηση των ορίων μας στη γη και της σημασίας που έχουν οι πράξεις μας, οι λόγοι μας, οι σκέψεις μας για την αιωνιότητα και την μετά θάνατον ζωή.

Έτσι μας βοηθά να αντιμετωπίζουμε την παρούσα ζωή με σοβαρότητα, υπό το πρίσμα της αιωνιότητας, να μη σπαταλούμε άσωτα, απερίσκεπτα και επιπόλαια την επίγεια ζωή μας, αδιαφορώντας για τις συνέπειες.

Γι’ αυτό ελέχθη και από τον αρχαίο έλληνα σοφό Σωκράτη, ότι «οι ορθώς φιλοσοφούντες αποθνήσκειν μελετώσι, και το τεθνάναι ήκιστα αυτοίς ανθρώπων φοβερόν».

Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος συμβουλεύει να επισκεπτόμαστε  συχνά τα κοιμητήρια για να φιλοσοφούμε στη ματαιότητα των ανθρωπίνων.

Όλοι γνωρίζουμε ότι μετά από μία επίσκεψη σε κοιμητήριο είμαστε ταπεινότεροι, ευσπλαχνικότεροι, λιγότερο προσκολλημένοι στην ύλη, πιο ανοιχτοί στο Θεό και στον άνθρωπο.

Η μνήμη του θανάτου, για την οποία ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος και άλλοι άγιοι Πατέρες έχουν γράψει πολλά, δεν έχει σχέση με κάποια αρρωστημένη, μελαγχολική και νευρωτική κατάσταση. Κάτι τέτοιο δεν είναι ωφέλιμο στη ψυχή, γιατί φέρει απελπισία και πρέπει με τη βοήθεια του πνευματικού να ξεπερνιέται.

Η κατά Θεόν μνήμη του θανάτου είναι κατάσταση χαρισματική και πνευματική πού φέρει στη ψυχή ταπείνωση, ειρήνη και χαρά. Είναι δώρο του Θεού και από το Θεό πρέπει να την ζητούμε.

Πώς επιτυγχάνεται η μνήμη του Θεού;

Όσο ο άνθρωπος ξεπερνά την εγωκεντρική ζωή και αγαπά περισσότερο το Θεό, τόσο περισσότερο σκέπτεται το Θεό.

Ο άνθρωπος σκέπτεται αυτό που τον απασχολεί και αυτό που αγαπά. Το είπε και ο Κύριος: «Όπου ο θησαυρός υμών εκεί και η καρδία υμών».

Η μελέτη του λόγου του Θεού στην Αγία Γραφή και στους Πατέρες της Εκκλησίας, η συναναστροφή μας με ανθρώπους πνευματικούς που αγαπούν το Θεό, η θερμή προσευχή, η τακτική φοίτηση στις ιερές ακολουθίες και η συχνή και άξια συμμετοχή μας στη Θεία Κοινωνία αυξάνουν μέσα μας την αγάπη του Θεού και άρα τη μνήμη του Θεού.

Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος μάς συμβουλεύει: «Μνημονευτέον του Θεού μάλλον ή αναπνευστέον». Δηλαδή, συχνότερα να σκεπτόμαστε, να θυμούμαστε το Θεό, από όσο αναπνέουμε.

Η συνεχής μνήμη του Θεού φέρει στη ψυχή βαθιά ειρήνη και χαρά, ακόμη και μέσα στις πιο δύσκολες καταστάσεις της ζωής.

Τί είναι η νοερά και καρδιακή προσευχή;

Η μνήμη του Θεού στον άνθρωπο φανερώνει κοινωνία με το Θεό και άρα είναι σαν προσευχή. Ο αγώνας για τη συνεχή επίκληση του αγίου ονόματος του Χριστού με την ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με τον αμαρτωλό», ανανεώνει συνεχώς στον άνθρωπο τη μνήμη του Θεού και την κοινωνία με το Θεό. Γι’ αυτό και ο Απόστολος Παύλος έγραφε στους Θεσσαλονικείς: «Αδιαλείπτως προσεύχεσθε».

Με τη μνήμη του Θεού και την προσευχή ο άνθρωπος φανερώνει την αληθινή ευγένεια της φύσεως του, που είναι μεθόριο μεταξύ ορατού και αοράτου κόσμου και «ζώον θεούμενον»· ξεπερνά τη φυσική αναγκαιότητα, εκτείνει την ύπαρξή του μέχρι το Θεό, αισθάνεται ελεύθερος από ό,τι τον κρατά αιχμάλωτο στην γη.

Για να είναι όμως η προσευχή αληθινή, πρέπει να είναι προσευχή του όλου ανθρώπου και όχι μόνον των χειλέων ή μόνον του νου ή μόνον της καρδιάς.

Τελεία προσευχή είναι η νοερά και συγχρόνως καρδιακή. Ο νους προσεύχεται μέσα από τη καρδιά, που είναι το κέντρο της υπάρξεως. Δηλαδή ο όλος άνθρω­πος από το βάθος του και το κέντρο του προσεύχεται εκπληρώνοντας την πρόσκληση του Θεού: «Αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της ψυχής σου και εξ όλης της καρδίας σου και εξ όλης της ισχύος σου και εξ όλης της διανοίας σου και τον πλησίον σου ως εαυτόν». Ολόκληρος ο άνθρωπος προσφέρεται στο Θεό.

Γι’ αυτή την προσευχή χρησιμοποιείται η μονολόγιστη ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με τον αμαρτωλό», που με την σύντομη επίκλησή της βοηθά στη συγκέντρωση του νου και στο βύθισμα του νου στην καρδιά,

Οι άγιοι Πατέρες, οι λεγόμενοι νηπτικοί, από την πείρα τους έγραψαν για τον τρόπο και τη μέθοδο αυτής της προσευχής. Υπάρχει μια συλλογή των έργων αυτών των αγίων Πατέρων, που λέγεται Φιλοκαλία. Και η λέξη φιλοκαλία είναι χαρακτηριστική. Με τη νοερά και καρδιακή προσευχή ο πιστός ενώνεται με το Θεό, θεάται το Θεό, που είναι ό,τι ομορφότερο υπάρχει στον κόσμο, το υπέρτατο κάλλος.

Επειδή υπάρχει ο κίνδυνος να γίνει κάποια σύγχυση μεταξύ της καρδιακής προσευχής και των διαφόρων τρόπων διαλογισμού και προσευχής, όπως ασκείται στις ανατολικές θρησκείες, νομίζω ότι πρέπει να διευκρινίσω μερικά ζητήματα:

1. 1.  Όχι μόνον η μονολόγιστη ευχή, το «Κύριε Ιησού Χριστέ...», αλλά και κάθε προσευχή της Εκκλησίας, όπως η θεμελιώδης θεοπαράδοτη κυριακή προσευχή, το «Πάτερ ημών», πρέπει να είναι νοερά και καρδιακή, δηλαδή να βγαίνει από το βαθύτερο είναι μας.
2. 2.  Η απόκτηση του χαρίσματος της αδιάλειπτης νοεράς και καρδιακής προσευχής δεν είναι για μας τους ορθοδόξους κυρίως ζήτημα μεθόδου και τεχνικής, αλλά ζήτημα συντετριμμένης καρδιάς, δηλαδή καρδιάς που μετανοεί, πονάει για τις αμαρτίες της και ταπεινώνεται. Χωρίς αυτή την καρδιά καμία μέθοδος και τεχνική της προσευχής, όπως η χρησιμοποίηση της εισπνοής και εκπνοής, δεν μπορεί να φέρει την αληθινή προσευχή.
3. 3.  Η καρδιακή και νοερά προσευχή προϋποθέτει τη συμμετοχή μας στη ζωή της Εκκλησίας, στα Μυστήρια της, την τήρηση των εντολών του Θεού και την υπακοή σε πνευματικό πατέρα. Δεν είναι δηλαδή μια ατομικιστική-ιδιωτική προσέγγιση του Θεού. Μέσα στην Εκκλησία ο ταπεινός χριστιανός λαμβάνει τη Χάρη του Θεού και αυτή  ενεργεί μέσα του, με τη δική του βέβαια συνεργασία και θέληση, την αληθινή προσευχή.

Τελειώνοντας το θέμα της προσευχής θα ήθελα να πω ότι ο σημερινός άνθρωπος έχει κατ’ εξοχήν ανάγκη από τη προσευχή για να μπορεί να μην απορροφάται από τον σύγχρονο βαθύτατα υλιστικό τρόπο ζωής ξεχνώντας τη θεοείδειά του, δηλαδή τη θεϊκή καταγωγή και τον θεϊκό προορισμό του.

Ακόμη, για να μπορεί να κρατά την εσωτερική του ενότητα, ισορροπία και ειρήνη μέσα στη φοβερή διασπαστικότητα, ανισορροπία και εξωστρέφεια του σύγχρονου κόσμου. Για να μπορεί, έχοντας συνεχή την αίσθηση της παρουσίας και πρόνοιας του Θεού στη ζωή του, να μην «αγχώνεται», απελπίζεται και βιώνει τον κόσμο ως κενό και «μη νόημα»,

Με την συνεχή επίκληση του γλυκύτατου και αγίου ονόματος του Χριστού θα αισθάνεται το Χριστό στη καρδιά του, θα αποφεύγει την αμαρτία, θα καλλιεργεί αισθήματα αγάπης για το Θεό και τους ανθρώπους, θα ειρηνεύει ο ιδιος και θα ειρηνεύει και τους ανθρώπους του περιβάλλοντός του.

Ας μου επιτρέψετε μια αδελφική συμβουλή από την πνευματική παράδοση του Αγίου Ορούς: Όσο περισσότερες φορές την ημέρα με πόθο λέμε την ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ…», τόσο πιο κοντά στο Θεό θα είμαστε και τόσο περισσότερη Χάρη και δύναμη θα λαμβάνουμε για να αντιμετωπίζουμε τις διάφορες δυσκολίες και πειρασμούς της ζωής.

Στους σημερινούς καιρούς της αποστασίας, πώς βλέπετε το μέλλον του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας;

Με πολύ πόνο διαπιστώνουμε ότι πράγματι σε μερίδα νεοελλήνων υπάρχει αποστασία από το Θεό των Πατέρων μας, αντιχριστιανικό και αντιεκκλησιαστικό πνεύμα που μερικές φορές γίνεται φανερός ή ύπουλος διωγμός κατά της Εκκλησίας, οργανωμένος, μεθοδευμένος και μανιώδης.

Ο αθεϊσμός και αντιχριστιανισμός γίνεται στον τόπο μας κατεστημένο, που επιδιώκει να κάνει τους Έλληνες αντίχριστους. Χρησιμοποιεί την παιδεία, τα σχολικά βιβλία, το ραδιόφωνο, την τηλεόραση, τον τύπο. Χρησιμοποιεί ακόμη την ειρωνεία και την περιθωριοποίηση όσων τολμούν ακόμη να εκδηλώνουν τη πίστη  και την αγάπη τους προς την Εκκλησία. Φθάσαμε μάλιστα σε τέτοια δαιμονική κατάσταση, ώστε και άθεοι θεολόγοι στα σχολεία να κάνουν αθεϊστική προπαγάνδα.

Αν προσθέσει κανείς σ’ αυτά και τις συνέπειες που έχουν στα ήθη και στην πίστη του λαού μας η εισβολή στο τόπο μας του τουρισμού και του δυτικού υλιστικού τρόπου ζωής και η είσοδος μας στη χοάνη της Ε.Ε., τότε αντιλαμβάνεται ότι διερχόμαστε τον μεγαλύτερο πνευματικό κίνδυνο που περάσαμε ποτέ ως ελληνορθόδοξο έθνος.

Το χειρότερο είναι ότι δεν έχουμε συνειδητοποιήσει τον κίνδυνο, δεν υπάρχει η δέουσα πνευματική εγρήγορση και αντίσταση, δεν υπάρχουν προφητικές μορφές —εκτός εξαιρέσεων— που με αυτοθυσία και παρρησία θα καταγγείλουν τα όργανα του Αντιχρίστου, θα καλέσουν τον ευσεβή λαό σε πνευματική επιστράτευση, θα πουν το νέο ΟΧΙ του Ορθόδοξου Ελληνισμού στη νέα και χειρότερη πνευματική αιχμαλωσία που απειλεί το Γένος μας.

Πιστεύω ότι η προσπάθεια των έχθρων του Γένους μιας για αποχριστιανικοποίηση των Ελλήνων σκοπεύει στον αφελληνισμό μας, ώστε οι Έλληνες πνευματικά και εθνικά εξανδραποδισμένοι να είμαστε εύκολη λεία των διεθνών συμφερόντων και ολοκληρωτικών ιδεολογιών.

Η μανιώδης προσπάθεια των εχθρών της Εκκλησίας να γελοιοποιήσει στα μάτια όσων Ελλήνων είναι αστήρικτοι στη πίστη και κυρίως των νέων, την παραδεδομένη χριστιανική μας πίστη και να τους βγάλει από την Εκκλησία,

Αν οι νεοέλληνες χάσουμε το Χριστό ή τον απωθήσουμε στο περιθώριο, θα χάσουμε και την πνευματική μας ελευθερία, τη δυνατότητα να συνεχίσει να καρποφορεί σ’ αυτόν τον τόπο η ζωηφόρος παράδοση του ορθοδόξου ανθρωπισμού.

Γι’ αυτό είναι για όλους μας καιρός αγώνος, πνευματικής αντιστάσεως, ομολογίας και μαρτυρίας της πίστεως μας, ό,τι και αν μας στοιχίσει.

Πιστεύω ότι και σήμερα ο αγώνας μας είναι υπέρ πίστεως και πατρίδος, ή όπως θα το έλεγαν οι αγωνιστές του 1821: «για του Χριστού την πίστη την αγία και της πατρίδος την ελευθερία». Για την πνευματική ελευθερία που είναι η αναγκαία προϋπόθεση και της εθνικής μιας ανεξαρτησίας! Εκείνων τον αιματηρό αγώνα καλούμεθα να συνεχίσουμε σήμερα όσοι νεοέλληνες —και πιστεύω είμαστε η μεγάλη πλειονότητα—  μένουμε πιστοί στις αξίες, για τις οποίες εκείνοι θυσιάσθηκαν.

Πιο επικίνδυνος για τον τόπο μας και από τους ξένους εισβολείς, που επιβουλεύονται την πατρογονική μας γη, είναι ο αντίχριστος αθεϊσμός, γιατί αυτός σκοτώνει τις ψυχές μας και αλλοιώνει τις συνειδήσεις μας και τα φρονήματά μας.

Σε κρίσιμες περιόδους της ιστορίας μας ο Θεός ανέδειξε φωτισμένους άνδρες σαν τον άγιο Κοσμά τον Αιτωλό και τον Μακρυγιάννη, που αφύπνισαν το λαό και τον στερέωσαν στην Ορθόδοξη πίστη και στο εθνικό του φρόνημα.

Πιστεύω ότι και σήμερα η Χάρη του Θεού και η Υπέρμαχος Στρατηγός του Γένους μας θα οικονομήσουν κάτι για την σωτηρία μας, ανταποκρινόμενοι στον αγώνα, στο πόνο, στη μετάνοια, στα δάκρυα όσων δεν προσκύνησαν τους συγχρόνους Βάαλ της αποστασίας.

Έχουμε άλλωστε και το παράδειγμα της Ρωσίας, όπου τα 70 χρόνια διωγμού κατά της Εκκλησίας δεν μπόρεσαν να σβήσουν την πίστη στα ευρύτερα στρώματα του ευσεβούς ρωσικού λαού, μάλλον και την στερέωσαν και λάμπρυναν.

Ο Ιησούς Χριστός, ο Θεάνθρωπος, ο Εσταυρωμένος και Αναστάς, και όχι ο διάβολος, έχει τον τελευταίο λόγο στην ιστορία, και γι’ αυτό όσο και αν ο ουρανός συννεφιάζει, εμείς πάντα ελπίζουμε.

(«Αγιορείτικη Μαρτυρία», τευχ. 2, σ.70-75)

Οι προεπιλεγμένες τιμές εκπομπών αερίων θερμοκηπίου που εκχωρούνται στα βιοκαύσιμα συγκρίνονται με εκείνες της πετρελαιοφόρου άμμου του Καναδά – που είναι επίσης γνωστή ως ασφαλτούχος άμμος – σύμφωνα με στοιχεία, τα οποία θα πρέπει να κυκλοφορήσουν μαζί με την πολυαναμενόμενες νομοθετικές προτάσεις σχετικά με τα βιοκαύσιμα την άνοιξη.

Η πετρελαιοφόρος άμμος – η σύμφωνα με την πιο τεχνική ορολογία ασφαλτούχος άμμος – είναι ένας μη συμβατικός τύπος κοιτάσματος πετρελαίου. Η πετρελαιοφόρος άμμος είναι χαλαρή άμμος ή μερικώς ενοποιημένη με ψαμμίτη που είναι αναμεμειγμένη (με φυσικό τρόπο) με άμμο, πηλό και νερό, κορεσμένη με μία πυκνή και εξαιρετικά παχύρρευστη μορφή του πετρελαίου που τεχνικά αναφέρεται ως πίσσα (η πίσσα της καθομιλουμένης έχει παρόμοια εμφάνιση, οσμή και χρώμα).

Φυσικά κοιτάσματα ασφαλτούχου άμμου έχουν αναφερθεί σε πολλές χώρες, αλλά τα μεγαλύτερα βρίσκονται στον Καναδά. Άλλα μεγάλα αποθέματα βρίσκονται στο Καζακστάν και τη Ρωσία. Τα ασφαλτικά αποθέματα εκτιμώνται σε 249,67 δισεκατομμύρια βαρέλια (39.694 × 109 m³) σε παγκόσμιο επίπεδο, εκ των οποίων 176,8 δισεκατομμύρια βαρέλια (28,11 × 109 m³), βρίσκονται στον Καναδά.

Η εξόρυξη της ασφαλτούχου άμμου είναι έργο δαπανηρό, μεγάλης κλίμακας και διάρκειας και με σημαντικές επιπτώσεις στο τοπίο ώσπου να γίνει πλήρης αποκατάσταση της περιοχής. Όμως, η αύξηση της τιμής του αργού πετρελαίου και η εξέλιξη της τεχνολογίας θεωρείται ότι επέτρεψε την κερδοφόρο εξαγωγή της.

Υπάρχουν ωστόσο σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την αξιοποίησή της. Σε σχετική ερώτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επισημαίνεται ότι:

«Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπραγματεύεται επί του παρόντος πολλές μελλοντικές εμπορικές συμφωνίες με τρίτες χώρες των οποίων η δραστηριότητα στον τομέα της παραγωγής καυσίμων και βιοκαυσίμων είναι έντονη.

Η παραγωγή βιοκαυσίμων στις περισσότερες χώρες της Λατινικής Αμερικής οδηγεί σε μαζική και ανηλεή καταστροφή των τροπικών δασών, καταστρέφοντας το οικοσύστημα και τη βιοποικιλότητα για δεκαετίες.

Από την άλλη πλευρά, χώρες όπως ο Καναδάς ή η Βενεζουέλα έχουν αναπτύξει, από την πλευρά τους, την εκμετάλλευση της ασφαλτούχου άμμου, η οποία απαιτεί υπέρμετρη χρήση νερού και μαζική αποψίλωση των δασών. Όλες αυτές οι πρακτικές είναι αντίθετες προς τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά την καταπολέμηση της αύξησης της θερμοκρασίας του πλανήτη και τη βιώσιμη ανάπτυξη.»

Έκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είπε ότι θα μπορούσε «να μην σχολιάσει έγγραφα που διέρρευσαν, όπως αξιολογήσεις των επιπτώσεων που δεν έχουν δημοσιευθεί». Αλλά πηγές της βιομηχανίας και της κοινωνίας των πολιτών περιγράφουν τα δεδομένα ως αξιόπιστα και σύμφωνα με άλλες μελέτες. Σχολιάστηκε μάλιστα ότι θα ακουστεί «κωδωνοκρουσία θανάτου» για τη βιομηχανία βιοντίζελ, εάν δημοσιευθεί.

«Νομίζω ότι η επιστήμη έχει αποδείξει σαφώς ότι λόγω της σχέσης με την αποψίλωση των δασών σε περιοχές όπως η Νοτιοανατολική Ασία, πολλά από τα βιοντίζελ έχουν σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στο κλίμα», είπε ο Robbie Blake, εκπρόσωπος των Φίλων της Γης, στην EurActiv.

Έμμεση αλλαγή χρήση γης

Η έμμεση αλλαγή χρήση γης (ILUC) συμβαίνει όταν τα δάση και οι υγρότοποι εκκαθαρίζονται για την αντιστάθμιση των εδαφών που χρησιμοποιούνται για την ανάπτυξη των βιοκαυσίμων αλλού, αυξάνοντας έτσι τις εκπομπές CO₂.

Μια πρόσφατη έκθεση προέβλεψε ότι το σύνολο των τροπικών δασών  της Μαλαισίας θα καταστραφεί μέχρι το τέλος της δεκαετίας, λόγω της ILUC – με ανησυχητικές συνέπειες για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου – εκτός εάν η επέκταση της παραγωγής φοινικέλαιου διακοπεί.

Για τη μέτρηση του κλιματικού αντίκτυπου των καυσίμων, οι Βρυξέλλες διάκεινται υπέρ του καθορισμού τιμών βασισμένων σε έναν υπολογισμό του πλήρους κύκλου ζωής των εκπομπών τους, εξ ου και η συζήτηση για παράγοντες που προκαλούν έμμεση αλλαγή χρήσης γης (ILUC) και βιοκαύσιμα.

Στην πρόσφατη αναθεώρηση της Οδηγίας για την Ποιότητα των Καυσίμων, η ΕΕ πρότεινε μια προκαθορισμένη τιμή των 107 g ανά ισοδύναμο megajoule καυσίμου (CO₂/mj) για πετρέλαιο από ασφαλτούχο άμμο, σε σύγκριση με 87,5 g CO₂/mj για το αργό πετρέλαιο, γεγονός που αντικατοπτρίζει τη μεγαλύτερη περιβαλλοντική ζημία που προκαλεί η εξόρυξή της.

Ωστόσο, ενώ με βάση τα νέα δεδομένα της ΕΕ τα προηγμένα βιοκαύσιμα «δεύτερης γενιάς» ξεπερνούν άνετα τα ορυκτά καύσιμα, στο φοινικέλαιο αποδίδεται μια τιμή των 105 g, στη σόγια των 103 g, στην κράμβη των 95 g και στον ηλίανθο των 86 g, από τη στιγμή που θα υπολογιστεί η έμμεση αλλαγή χρήσης γης ILUC.

Σε βιοντίζελ δεύτερης γενιάς προερχόμενο από το φυτό jatropha επενδύει η Daimler (Mercedes Benz κ.λπ.)

Ενσωματώνοντας την έμμεση αλλαγή χρήσης γης (ILUC), οι προτεινόμενες τιμές CO₂/mj για τα βιοκαύσιμα έχουν ως εξής:

 • Φοινικέλαιο – 105g

• Σόγια – 103 g

• Κραμβόσποροι – 95 g

• Ηλίανθος – 86 g

• Φοινικέλαιο με δέσμευση μεθανίου – 83 g

• Σιτάρι (καύσιμο διεργασίας δεν διευκρινίζεται) – 64 g

• Σιτάρι (διεργασία με καυσίμου φυσικού αερίου- CHP) – 47 g

• Καλαμπόκι (αραβόσιτος) – 43g

• Ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο – 36g

• Ζαχαρότευτλα – 34g

• Σιτάρι (με χρήση άχυρου ως καυσίμου σε μονάδες CHP) – 35 g

• Αιθανόλη 2G (χρήση γης) – 32 g

• Βιοντίζελ 2G (χρήση γης) – 21 g

• Αιθανόλη 2G (μη χρήση γης) – 9 g

• Βιοντίζελ 2G (μη χρήση γης) – 9 g

Βιοντίζελ

Η Isabelle Maurizi, εκπρόσωπος για το Ευρωπαϊκό Διοικητικό Συμβούλιο Βιοντίζελ, είπε στην EurActiv ότι δεδομένα όπως οι αξίες βιοκαυσίμων που διέρρευσαν, και οι πρόσφατες εκθέσεις από το Κοινό Κέντρο Ερευνών της ΕΕ, τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, και το Διεθνές Ερευνητικό Ινστιτούτο Πολιτικής Τροφίμων, δεν συμφωνούσαν με έρευνα στις ΗΠΑ.

«Εμείς δεν αναγνωρίζουμε την ισχύ της επιστήμης εξαιτίας των αποκλίσεων στα αποτελέσματα. Η επιστήμη δεν έχει ακόμη ωριμάσει, γι’ αυτό θα είμαστε υπέρ των κινήτρων για χάραξη πολιτικής παρά υπέρ των σωφρονιστικών προτάσεων », είπε.

Οποιαδήποτε εφαρμογή των τιμών που διέρρευσαν θα μπορούσε να παρεμποδίσει σοβαρά την ικανότητα των παραγωγών βιοντίζελ να ενταχθούν στο νέο σχέδιο πιστοποίησης βιοκαυσίμων της ΕΕ, που ανακοινώθηκε τον περασμένο Αύγουστο.

Αυτό ορίζει ότι η πιστοποίηση θα παρασχεθεί μόνο σε βιοκαύσιμα τα οποία εκπέμπουν 35% λιγότερο αέρια θερμοκηπίου από τη βενζίνη, με το ποσοστό να αυξάνεται σε 60% από το 2018.

Το βιοντίζελ που παράγεται από το φυτό jatropha έχει πολλά πλεονεκτήματα: υψηλό αριθμό κετανίου και πολύ χαμηλή περιεκτικότητα σε θείο. Επιπλέον, η καύση του παράγει πολύ χαμηλότερες εκπομπές σωματιδίων και άκαυστων υδρογονανθράκων από ό, τι η χρήση του ντίζελ που παράγεται από το αργό πετρέλαιο. (φωτ. Daimler

Οι παραγωγοί προηγμένων βιοκαυσίμων θεωρούν ότι θα πληρούν το μέτρο αυτό και ο Rob Vierhout, γενικός γραμματέας της ePURE, μιας ανανεώσιμης ένωσης αιθανόλης, δήλωσε ότι η ΕΕ χρειάζεται «μια διαφορετική σκιά του παράγοντα ILUC».

 «Αν πράγματι οι επιπτώσεις για την αλλαγή χρήσης της γης εξαρτώνται από την πρώτη ύλη που χρησιμοποιούν, τότε αυτό πρέπει να αναγνωρισθεί στην πολιτική», είπε στην EurActiv.

Τον Απρίλιο του 2009, η ΕΕ νομοθέτησε ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας όπως τα βιοκαύσιμα θα αποτελούν το 10% μείγματος καυσίμων των μεταφορών της Ευρώπης μέχρι το 2020, και αυτό έχει νομικές καθώς επίσης και οικονομικές συνέπειες.

Τα μηνύματα των αγορών

Η Nusa Urbancic, από την ομάδα πίεσης Μεταφορών & Περιβάλλοντος, κάλεσε την ΕΕ να «στείλει ένα σαφές μήνυμα στις αγορές σχετικά με το ποια είναι τα μελλοντικά βιοκαύσιμα που θέλουμε».

«Έχουμε αρκετό βιοντίζελ για να ανταποκριθούμε στους σημερινούς στόχους γεγονός που είναι ένα πρόβλημα για τον κλάδο, επειδή έχουν υπερ-επενδύσει ακολουθώντας ένα διαφορετικό πολιτικό σημάδι και ως έναν βαθμό οι επενδύσεις τους θα πρέπει να προστατευτούν», είπε στην EurActiv.

Αλλά με την επιστημονική γνώση σχετικά με τα πλεονεκτήματα του κλίματος που προσφέρουν τα προηγμένα βιοκαύσιμα «δεν υπάρχει καμία δικαιολογία πλέον να μην ενεργήσουμε για την επίλυση του προβλήματος», προσέθεσε.

Μια έκθεση που δημοσιεύθηκε από τον Γαλλικό εθνικό ελεγκτή στις 24 Ιανουαρίου διαπίστωσε ότι αν και οι γεωργοί ωφελήθηκαν από την τρέχουσα πολιτική βιοκαυσίμων της ΕΕ, τα περιβαλλοντικά οφέλη ήταν «αμφίβολα» και οι αυτοκινητιστές κατέληξαν να χρειάζεται να καταναλώνουν περισσότερα καύσιμα και να πληρώνουν υψηλές τιμές.

Πηγή: EurActiv.gr, εμπλουτισμένο από τη συντακτική ομάδα της ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑΣ με υλικό από τα http://en.wikipedia.org και www.europarl.europa.eu

Oρόσημα

Άνοιξη 2012: η ΕΕ να υποβάλει νέα νομοθετική πρόταση σχετικά με τα βιοκαύσιμα και την έμμεση αλλαγή χρήσης γης (ILUC)

Σύνδεσμοι

European Union

• European Commission Biofuels and other renewable energy in the transport sector http://ec.europa.eu/energy/renewables/biofuels/biofuels_en.htm

Business & Industry

• European Biodiesel Board EBB http://www.ebb-eu.org/
• ePURE European Renewable Ethanol http://epure.org/

NGOs and Think-Tanks

• Transport and Environment Biofuels http://www.transportenvironment.org/what-we-do/biofuels

Πραγματικά, όλα αυτά έτσι είναι. Αλλά μπορούμε άραγε να θεωρήσουμε λυμένα τα προβλήματα όχι μόνο της εργασίας της γυναίκας, αλλά ακόμη και της οικογενειακής θέσεώς της; Η πείρα της ιστορίας έδειξε ότι το τεράστιο σώμα της ανθρωπότητας αποτελείται από κύτταρα, και ένα τέτοιο κύτταρο είναι η οικογένεια. Στο μέτρο που τα κύτταρα είναι υγιή υγιαίνει και το σώμα.

Συνεπώς η υγεία στο τεράστιο σώμα της ανθρωπότητας εξαρτάται από την υγεία του κυττάρου του σώματος αυτού, της οικογένειας. Μπορούμε άραγε να θεωρήσουμε τη σύγχρονη θέση της ως ευτυχή; Λόγω του ότι η γυναίκα γίνεται οικονομικά εντελώς ανεξάρτητη, εργαζόμενη όπως εργάζεται κάθε άνδρας, πλήθυναν οι διαλύσεις των οικογενειών, δηλαδή τα διαζύγια. Και στην περίπτωση που δεν υπάρχει διάλυση της οικογένειας, όταν αναγκάζεται να εργασθεί η γυναίκα εκτός σπιτιού, πάλι υποφέρει η οικογένεια, εφόσον για τα παιδιά δεν υπάρχει στο σπίτι πλέον ουσιαστικά ούτε πατέρας ούτε μητέρα. Τα παιδιά μένουν αρκετή ώρα μόνα τους ή ανατρέφονται από συγγενικά ή ξένα χέρια ή ανατίθενται σε σχολεία για την ανατροφή τους. Βασικά όμως στερούνται της μητρικής στοργής. Αν η γυναίκα εργάζεται εξίσου με τον άνδρα, τότε πάλι καταργείται η δικαιοσύνη, επειδή η γυναίκα στην οικογένεια, παράλληλα με την εργασία, βαστάζει και άλλα βάρη, επιπρόσθετα καθήκοντα, επειδή ακριβώς αυτή είναι η μητέρα των παιδιών. Θα νόμιζε κάποιος ότι, επειδή η γυναίκα βαρύνεται από μεγαλύτερες ευθύνες και ασκεί πολυπλοκότερο ρόλο, σε αυτήν πρέπει να ανήκει το προνόμιο να «κατευθύνει» την οικογένεια. Ασφαλώς κάποιος πρέπει να κατευθύνει την οικογένεια, όπως και κάθε άλλο ανθρώπινο καθίδρυμα. Έτσι, σε πολλές οικογένειες ανακύπτει η πάλη για εξουσία, που πολύ συχνά γίνεται καταστροφική για την οικογένεια. Συνεπώς, οπού και αν στρέψουμε την προσοχή μας, παντού βλέπουμε υπερβολικά πολύπλοκα προβλήματα, και δεν πλησιάσαμε ακόμη στην επίλυσή τους.

Έκανα τις λίγες αυτές παρατηρήσεις, για να δω τα πράγματα έτσι όπως τα βλέπει η πλειονότητα των ανθρώπων. Νομίζω όμως ότι εμείς ως χριστιανοί βλέπουμε ακόμη και εκείνα που οι άλλοι δεν προσέχουν. Θεωρούμε ότι το σπουδαιότερο θέμα γενικά για κάθε άνθρωπο είναι το ερώτημα: Τί είναι ο άνθρωπος; Ποιός είναι ο προορισμός του; Γιατί και για ποιόν λόγο εμφανίστηκε στον κόσμο; Ποιός σκοπός υπάρχει μπροστά του; Ποιό είναι το νόημα της υπάρξεώς του; Αν δεν απαντήσουμε στα ερωτήματα αυτά, δεν θα μπορέσουμε ποτέ να λύσουμε τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε· ούτε σε ένα επίπεδο. Είναι αδύνατον για παράδειγμα να επιτύχουμε αληθινά δίκαια δομή της κοινωνίας χωρίς τη γνώση αυτή. Δεν μπορούμε να λύσουμε το πρόβλημα της κρατικής οργανώσεως, αν δεν έχουμε απάντηση στο κύριο αυτό ερώτημα. Όλη η ιστορία της ανθρωπότητας γράφεται με άσκοπη περιδίνηση, παράλογους πολέμους, άδικη καταπίεση του ισχυρού επάνω στον ασθενή, όπως βλέπουμε στον ζωικό κόσμο. Συνεπώς, τί είναι ο άνθρωπος; Την απάντηση στο ερώτημα αυτό την παίρνουμε από την Αγία Γραφή: «Και εποίησεν ο Θεός τον άνθρωπον, κατ’ εικόνα Θεού… άρσεν και θήλυ εποίησεν αυτούς» (Γεν. 1,27). Και λίγο πιο κάτω διαβάζουμε: «Έπλασεν ο Θεός τον άνθρωπον, χουν από της γης, και ενεφύσησεν εις το πρόσωπον αυτού πνοήν ζωής, και εγένετο ο άνθρωπος εις ψυχήν ζώσαν» (Γέν. 2,7).

Αν λοιπόν ο Θεός δημιούργησε τον άνδρα και την γυναίκα ως ενιαία ανθρωπότητα, τότε είναι φυσικό ότι το θέμα της σχέσεως μεταξύ ανδρός και γυναικός ήταν και θα είναι πάντοτε ένα από τα σπουδαιότερα ζωτικά θέματα. Αν στρέψουμε την προσοχή μας στα φυσικά χαρίσματα της γυναίκας και τα συγκρίνουμε με τα αντίστοιχά τους στον άνδρα, θα δούμε από την μακρόχρονη πείρα ότι τα χαρίσματα αυτά είναι ποικίλα· κάποτε συμπίπτουν, ενώ κάποτε γίνονται συμπληρωματικά το ένα του άλλου. Γνωρίζουμε επίσης από την ιστορία και από την Αγία Γραφή ότι στην Ανατολή, όπου γεννήθηκαν όλες οι μεγάλες θρησκείες, η κυριότητα του άνδρα επάνω στη γυναίκα ήταν υπερβολικά ισχυρή. Η γυναίκα στη συνείδηση της Ανατολής ήταν κατά κάποιον τρόπο κατώτερο ον. Ακόμη και στο Ευαγγέλιο βλέπουμε παρόμοια χωρία, όπως για παράδειγμα: «Οι δε εσθίοντες ήσαν άνδρες ωσεί πεντακισχίλιοι χωρίς γυναικών και παιδίων» (Ματθ. 14,21). Ελάμβαναν υπ’ ό¬ψιν μόνο τους άνδρες, ενώ τις γυναίκες ούτε καν τις μετρούσαν. Αλλά αυτό δεν το βλέπουμε μόνο στην Ανατολή.

Έτυχε να διαβάσω, όταν ήμουν νέος, κάποιες στατιστικές που έκαναν μερικοί Γερμανοί μορφωμένοι άνθρωποι για τον ρόλο του άνδρα και τον ρόλο της γυναίκας στην ιστορία του πολιτισμού. Οι πολυμαθείς αυτοί Γερμανοί παρουσίαζαν τα κατορθώματα του άνδρα ως άκρως σημαντικά (παρομοιάζοντάς τα ως όρη υψηλά), ενώ από τα κατορθώματα της γυναίκας σημείωναν μόνο μερικά που ούτως ή άλλως γράφτηκαν στην ιστορία του πολιτισμού.

Μου φαίνεται ότι η παρεξήγηση αυτή εμφανίστηκε ως συνέπεια της απώλειας της συνειδήσεως εκείνης, που περιέχεται στη Γραφή: «Και εποίησεν ο Θεός τον άνθρωπον κατ’ εικόνα Θεού… άρσεν και θήλυ εποίησεν αυτούς» (Γεν. 1,27). Αυτό το ξεχνούν όχι μόνο οι άνδρες, αλλά και οι ίδιες οι γυναίκες. Για να διορθώσουμε λοιπόν τη ζωή μας σε όλα τα επίπεδα της, αρχίζοντας από την οικογένεια, οφείλουν οι γυναίκες να ανυψωθούν με το πνεύμα και να φανερώσουν στον κόσμο την αυθεντική αξία τους, τον υψηλό ρόλο τους. Για την χριστιανική Εκκλησία το θέμα του ρόλου της γυναίκας γίνεται κάθε χρόνο διαρκώς οξύτερο.

Βλέπουμε ότι στις χώρες όπου ο άθεος κομμουνισμός διεξάγει ανοικτή πάλη εναντίον της Εκκλησίας με την εφαρμογή κάθε είδους εκβιασμών, διασώζει την Εκκλησία η ανδρεία των γυναικών, η αυτοθυσία τους, η ετοιμότητά τους για κάθε είδους παθήματα. Παντού παρατηρούμε ότι οι γυναίκες στις Εκκλησίες αποτελούν το μεγαλύτερο ποσοστό. Μπορούμε να πούμε ότι στις Εκκλησίες κατά τις ακολουθίες οι γυναίκες συνιστούν την πλειονότητα, κάποτε τα τρία τέταρτα, κάποτε όμως και περισσότερο. Αν τώρα όλες οι γυναίκες αποχωρούσαν από την Εκκλησία, τότε αυτή δεν θα μπορούσε να υπάρχει, γιατί οι άνδρες που εκπληρώνουν υψηλή ποιμαντική διακονία, κατέχοντας υψηλές ιεραρχικές θέσεις, θα έμεναν ολιγάριθμοι και, με απλά λόγια, θα ήταν γι’ αυτούς από υλικής πλευράς αδύνατον να διατηρήσουν την Εκκλησία.

Συνεπώς ο ρόλος της γυναίκας στην Εκκλησία είναι μεγάλος, και όλοι μας πρέπει να σκεφτούμε το φαινόμενο αυτό. Στη χριστιανική μας διδασκαλία για τον άνθρωπο, μιλώντας θεολογικά, η γυναίκα παρουσιάζεται στο ίδιο ακριβώς μέτρο ως άνθρωπος, όπως και ο άνδρας. Οι δυνατότητες της διακονίας της μέσα στην ιστορία είναι απεριόριστες. Το γεγονός ότι ο Θεός Λόγος σαρκώθηκε από γυναίκα καταδεικνύει ότι η γυναίκα δεν είναι καθόλου μειωμένη ενώπιον του Θεού.

Εδώ όμως θέλω να εκφράσω το βασικότερο νόημα της ομιλίας μου. Όλα, όσα είπα μέχρι τη στιγμή αυτή, ήταν μόνο εισαγωγικά, για να σταθούμε όλοι σε σαφή πορεία σκέψεως. Αν μιλάμε για τη μεγάλη σπουδαιότητα της γυναίκας, τότε και οι ίδιες οι γυναίκες οφείλουν να δικαιώσουν τη σπουδαιότητά τους αυτή να δικαιώσουν τον εαυτό τους σε όλα τα επίπεδα της ζωής της ανθρωπότητος. Το ουσιωδέστερο όμως γι’ αυτές έργο, το σπουδαιότερο λειτούργημά τους, είναι η Μητρότητα: «Και εκάλεσεν Αδάμ το όνομα της γυναικός αυτού Ζωή, ότι αύτη μήτηρ πάντων των ζώντων» (Γεν. 3,20). Για να ανυψώσουν την ανθρωπότητα οι γυναίκες, πρέπει να φέρνουν στον κόσμο παιδιά με τον τρόπο που μας διδάσκει ο λόγος του Θεού. Υπάρχουν όμως δύο είδη γεννήσεως το ένα κατά σάρκα, το άλλο κατά πνεύμα. Ο Χριστός είπε στον Νικόδημο: «Το γεγεννημένον εκ της σαρκός σαρξ έστι, και το γεγεννημένον εκ του Πνεύματος πνεύμα έστι. Μη θαυμάσης ότι είπόν σοι, δει υμάς γεννηθήναι Άνωθεν» (Ιωάν. 3,6-7). Επειδή οι γυναίκες της εποχής μας έχασαν την υψηλή αυτή συνείδηση, άρχισαν να γεννούν προπαντός κατά σάρκα. Τα παιδιά μας έγιναν ανίκανα για την πίστη. Συχνά αδυνατούν να πιστέψουν ότι είναι εικόνα του Αιωνίου Θεού. Η μεγαλύτερη αμαρτία στις ημέρες μας έγκειται στο ότι οι άνθρωποι βυθίστηκαν στην απόγνωση και δεν πιστεύουν πια στην Ανάσταση. Ο θάνατος του ανθρώπου εκλαμβάνεται από αυτούς ως τελειωτικός θάνατος, ως εκμηδένιση, ενώ πρέπει να θεωρείται ως στιγμή αλλαγής της μορφής της υπάρξεώς μας· ως ημέρα γεννήσεώς μας στην ανώτερη ζωή, σε ολόκληρο πλέον το πλήρωμα της ζωής που ανήκει στον Θεό. Αλήθεια, το Ευαγγέλιο λέει: «Ο πιστεύων εις τον Υιόν έχει ζωήν αιώνιον ο δε απειθών τω Υιώ ουκ όψεται ζωήν» (Ιωάν. 3,36). «Αμήν, αμήν λέγω υμίν ότι… ο πιστεύων τω Πέμψαντί με έχει ζωήν αιώνιον, και εις κρίσιν ουκ έρχεται, αλλά μεταβέβηκεν εκ του θανάτου εις την ζωήν» (Ιωάν. 5,24). «Αμήν, αμήν λέγω υμίν, εάν τις τον λόγον τον Εμόν τηρήση, θάνατον ου μη θεώρηση εις τον αιώνα» (Ιωάν. 8,51). Παρόμοιες λοιπόν εκφράσεις μπορούμε να αναφέρουμε πολλές.

Συχνά ακούω από τους ανθρώπους: Πώς ή γιατί συμβαίνουν όλα αυτά; Γιατί η πλειονότητα των ανθρώπων έχασε την ικανότητα να πιστεύει; Δεν είναι άραγε η νέα απιστία συνέπεια της ευρύτερης μορφώσεως, όταν αυτό που λέει η Γραφή γίνεται μύθος, απραγματοποίητο όνειρο;

Η Πίστη, η ικανότητα για την πίστη, δεν εξαρτάται πρωτίστως από τον βαθμό μορφώσεως του ανθρώπου. Πράγματι παρατηρούμε ότι στην εποχή μας, κατά την οποία διαδίδεται η μόρφωση, η πίστη ελαττώνεται, ενώ θα έπρεπε ουσιαστικά να συμβαίνει το αντίθετο· όσο δηλαδή πλατύτερες γίνονται οι γνώσεις του ανθρώπου, τόσο περισσότερες αφορμές έχει για να αναγνωρίζει τη μεγάλη σοφία της δημιουργίας του κόσμου. Σε τί λοιπόν συνίσταται η ρίζα της απιστίας;

Πριν απ’ όλα οφείλουμε να πούμε ότι το θέμα αυτό είναι πρωτίστως έργο των γονέων, των πατέρων και των μητέρων. Αν οι γονείς φέρονται προς την πράξη της γεν¬νήσεως του νέου ανθρώπου με σοβαρότητα, με τη συνείδηση ότι το γεννώμενο βρέφος μπορεί να είναι αληθινά «υιός ανθρώπου» κατ’ εικόνα του Υιού του Ανθρώπου, δηλαδή του Χριστού, τότε προετοιμάζονται για την πράξη αυτή όχι όπως συνήθως γίνεται αυτό. Να ένα υπέροχο παράδειγμα· ο Ζαχαρίας και η Ελισάβετ προσεύχονταν για πολύ καιρό να τους χαρισθεί τέκνο… Και τί συνέβη λοιπόν; «Ώφθη δε αυτώ (τω Ζαχαρία) άγγελος Κυρίου εστώς εκ δεξιών του θυσιαστηρίου του θυμιάματος. Και εταράχθη Ζαχαρίας ιδών, και φόβος επέπεσεν επ’ αυτόν. Είπε δε προς αυτόν ο άγγελος- μη φοβού, Ζαχαρία· διότι εισηκούσθη η δέησίς σου, και η γυνή σου Ελισάβετ γεννήσει υιόν σοι, και καλέσεις το όνομα αυτού Ιωάννην και έσται χαρά σοι και αγγαλίασις, και πολλοί επί τη γεννήσει αυτού χαρήσονται. Έσται γαρ μέγας ενώπιον του Κυρίου… και Πνεύματος Αγίου πλησθήσεται έτι εκ κοιλίας μητρός αυτού, και πολλούς των υιών Ισραήλ επιστρέψει επί Κύριον τον Θεόν αυτών» (Λουκ. 1,11-16).

Βλέπουμε μάλιστα στη συνέχεια ότι ο Ιωάννης, ευρισκόμενος ακόμη στην κοιλιά της μητέρας του, αναγνώρισε την επίσκεψη της μητέρας του Χριστού, σκίρτησε από χαρά και η χαρά του μεταδόθηκε στη μητέρα του. Τότε εκείνη γέμισε με προφητικό Πνεύμα (βλ. Λουκ. 1,40-41). Άλλο παράδειγμα είναι η προφήτιδα Άννα (βλ. Λουκ. 2,36).

Έτσι και τώρα· αν οι πατέρες και οι μητέρες θα γεννούν παιδιά συναισθανόμενοι την άκρα σπουδαιότητα του έργου αυτού, τότε τα παιδιά τους θα γεμίζουν από Πνεύμα Άγιο, ήδη από την κοιλιά της μητέρας- και η πίστη στον Θεό, τον Δημιουργό των απάντων, ως προς τον Πατέρα τους, θα γίνει γι’ αυτά φυσική, και καμία επιστήμη δεν θα μπορέσει να κλονίσει την πίστη αυτή, γιατί «το γεννώμενον εκ Πνεύματος πνεύμα έστιν». Η ύπαρξη λοιπόν του Θεού και η εγγύτητά του σε μας είναι για μια τέτοια ψυχή οφθαλμοφανές γεγονός. Και η απιστία των πολυμαθών ή των αμαθών στα μάτια των τέκνων αυτών του Θεού θα είναι απλώς απόδειξη ότι οι άνθρωποι εκείνοι δεν γεννήθηκαν ακόμη Άνωθεν, και ακριβώς εξαιτίας του γεγονότος αυτού δεν πιστεύουν στον Θεό, διότι είναι εξ ολοκλήρου σάρκα, γεννημένοι από σάρκα.

Εκείνο όμως που αποτελεί πραγματικό πρόβλημα για την Εκκλησία, τον προορισμό της, είναι το πώς να πείσει τους ανθρώπους ότι είναι αληθινά τέκνα και θυγατέρες του αιωνίου Πατρός· πως να δείξει στον κόσμο τη δυνατότητα μιας άλλης ζωής, όμοιας προς τη ζωή του ιδίου του Χριστού, ή τη ζωή των προφητών και των αγίων. Η Εκκλησία οφείλει να φέρει στον κόσμο όχι μόνο την πίστη στην ανάσταση, αλλά και τη βεβαιότητα γι’ αυτήν. Τότε περιττεύει η απαίτηση για οποιεσδήποτε άλλες ηθικιστικές διδασκαλίες.

(Αρχιμ. Σωφρονίου(Σαχάρωφ) «Το Μυστήριο της χριστιανικής ζωής», σ.180-189. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου – Έσσεξ)

Η νέα γκάμα τετρακύλινδρων κινητήρων της Volvo, με τη χαρακτηριστική ονομασία-»ομπρέλα» VEA (Volvo Environmental Architecture = Περιβαλλοντική Αρχιτεκτονική Volvo) περιλαμβάνει βενζινοκινητήρες άμεσου ψεκασμού και πετρελαιοκινητήρες common rail. Καλύπτει δε ένα μεγάλο εύρος απαιτήσεων, από εκδόσεις υψηλής ισχύος και ροπής έως και κινητήρες που χαρακτηρίζονται από υψηλό λόγο απόδοσης και χαμηλή κατανάλωση.

Οι νέοι VEA κινητήρες θα διαθέτουν κατά 60% λιγότερα εξειδικευμένα εξαρτήματα. Οι κινητήρες αυτοί θα είναι επίσης έως και κατά 90 κιλά ελαφρύτεροι από τους σημερινούς, ενώ θα διαθέτουν έως και κατά 35% μειωμένη κατανάλωση καυσίμου.

Ανοίγοντας δρόμους στην τεχνολογία ανάκτησης ενέργειας

Η σπονδυλωτή και συμπαγής, κατά τον εγκάρσιο άξονα, σχεδίαση είναι ιδανική για τις μελλοντικές εφαρμογές στο χώρο της ηλεκτροκίνησης. Προκειμένου να καλυφθούν οι απαιτήσεις όλων των πελατών, συγκεκριμένοι κινητήρες θα αποκτήσουν επιπρόσθετη ισχύ μέσω υβριδικών συστημάτων ή άλλου τύπου τεχνολογιών αιχμής, όπως είναι η λήψη ισχύος από σφόνδυλους.

Για παράδειγμα εφέτος, προς τα τέλη του φθινοπώρου, η Volvo θα γίνει ένας από τους πρώτους κατασκευαστές αυτοκινήτων παγκοσμίως που θα δοκιμάσει σε δημόσιους δρόμους τις δυνατότητες που έχει ένα σύστημα λήψης ισχύος από σφόνδυλο. Πρόκειται για το αποκαλούμενο KERS (Kinetic Energy Recovery System = Σύστημα Ανάκτησης Κινητικής Ενέργειας) που αποθηκεύει την ενέργεια του φρεναρίσματος σε ένα σφόνδυλο, ο οποίος περιστρέφεται με ταχύτητα έως και 60.000 στροφές ανά λεπτό. Αυτή η αποθηκευμένη ενέργεια, όταν απελευθερωθεί, μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε για να συμβάλλει στην επιτάχυνση του αυτοκινήτου είτε για να κινήσει το όχημα όταν αυτό έχει φτάσει στην επιθυμητή ταχύτητα ταξιδίου. «Το σύστημα λήψης ισχύος από σφόνδυλο προσφέρει στον οδηγό 80 ίππους επιπλέον, ενώ μειώνει την κατανάλωση καυσίμου έως και κατά 20%,» λέει ο Πήτερ Μέρτενς,» Αντιπρόεδρος Έρευνας και Ανάπτυξης της Volvo Car Corporation.

Αρχιτεκτονική Μεταβλητής Πλατφόρμας

Ταυτόχρονα όμως η Volvo θα ακολουθήσει επιθετική πολιτική κατασκευής νέων μοντέλων. Μεγάλο όπλο στην προσπάθεια αυτή οι οικονομίες κλίμακας που αναμένονται να επιτευχθούν με τη βοήθεια της νέας αρχιτεκτονικής οχημάτων: πρόκειται για την Αρχιτεκτονική Μεταβλητής Πλατφόρμας – SPA (Scalable Platform Architecture). Η Αρχιτεκτονική Μεταβλητής Πλατφόρμας θα επιτρέψει στα περισσότερα μοντέλα της Volvo να κατασκευάζονται στην ίδια γραμμή παραγωγής ανεξάρτητα από το μέγεθος και την πολυπλοκότητά τους.

Πέρα όμως από τα βιομηχανικά οφέλη που θα υπάρξουν από την υιοθέτηση της κοινής αρχιτεκτονικής οχημάτων, θα υπάρξουν επίσης και σημαντικά πλεονεκτήματα που αφορούν τα ίδια τα νέα μοντέλα που θα κατασκευαστούν. Η Volvo θα καταστεί πρωτοπόρος στην εξοικονόμηση βάρους στα αυτοκίνητα, χάρη στα επερχόμενα μοντέλα Αρχιτεκτονικής Μεταβλητής Πλατφόρμας – SPA τα οποία θα είναι κατά 100-150 κιλά ελαφρύτερα από τα υπάρχοντα, ίδιου μεγέθους μοντέλα.

Η νέα αρχιτεκτονική θα είναι τέλος καταλυτικός παράγων και στην παρουσίαση ηλεκτρικών εκδόσεων όλων των μοντέλων της Volvo.

Το γεγονός έχει ιδιαίτερη ιστορική, εθνική, πολιτιστική και διορθόδοξη σημασία, γι’ αυτό και θα αποτελέσει επίκεντρο των εκδηλώσεων που προγραμματίζονται για το 2012 με την ευκαιρία της εκατονταετηρίδας. Το πρόγραμμα του εορτασμού, που σχεδιάζεται από την Αγιορειτική Εστία, περιλαμβάνει συνέδριο, ερευνητικό έργο, εκδόσεις, εκθέσεις και άλλες εκδηλώσεις, που θα γίνουν κυρίως στη Θεσσαλονίκη αλλά και σε πόλεις του εξωτερικού.

Η έρευνα

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η επιστημονική έρευνα που στόχο έχει να αναδείξει μέσα από φωτογραφίες, έγγραφα και άλλα ντοκουμέντα άγνωστα δεδομένα της περιόδου αυτής. Η έρευνα θα διενεργηθεί ως το Νοέμβριο σε αρχεία του Αγίου Όρους, στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, το Ιστορικό Αρχείο Μακεδονίας, καθώς και τα αρχεία του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα, της Ι. Μητρόπολης Θεσσαλονίκης, του υπουργείου Εξωτερικών και του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών.

«Η απελευθέρωση του Αγίου Ορους αποτελεί ένα θέμα που έχει ερευνηθεί ελάχιστα και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες έγινε παραμένουν σχεδόν άγνωστες», λέει στον «ΑτΚ» ο ειδικός σύμβουλος της Αγιορετικής Εστίας, Δημήτρης Σαλπιστής. «Είναι ενδεικτικό ότι οι πληροφορίες που ήταν γνωστές ως σήμερα μιλούσαν για την άφιξη στη Δάφνη ενός από τα πολεμικά πλοία του ελληνικού στόλου, τα οποία περιπολούσαν το Αιγαίο και αυτή προσδιοριζόταν ως η στιγμή της απελευθέρωσης. Η έρευνα, όμως, που διεξάγουμε τώρα με θέμα το Αγιον Όρος στα χρόνια της απελευθέρωσης αποδεικνύει με ντοκουμέντα ότι είχαν προηγηθεί στρατιωτικά εθελοντικά σώματα προσκόπων, τα οποία είχαν σταλεί από την Αθήνα προς Βορράν, λίγο πριν από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, με σκοπό να προετοιμάσουν το έδαφος ενδεχόμενων μαχών της εποχής εκείνης. Το σώμα που κινήθηκε ανατολικά μπήκε έπειτα από πολλές περιπέτειες στο Αγιον Όρος, σύμφωνα με κάποιες πηγές ήδη από τον Οκτώβριο, έφτασε στη Μονή Βατοπεδίου και εκεί πραγματοποιήθηκαν δοξολογίες, οι πρώτες εκδηλώσεις πανηγυρισμού της απελευθέρωσης που στη συνέχεια επεκτάθηκαν στο σύνολο της χερσονήσου, όταν τα ελληνικά στρατέυματα εισήλθαν στις Καρυές».

Φωτογραφικό υλικό

Στο εθελοντικό αυτό σώμα που πρώτο εισήλθε στο Αγιον Ορος μετείχε και ο πατέρας του αρχιτέκτονα, πρώην υπουργού και πρώην πρύτανη του ΑΠΘ Δημήτρη Φατούρου, στο αρχείο του οποίου βρέθηκε φωτογραφικό υλικό και αλληλογραφία, που αναδεικνύουν τις περιπέτειες του εθελοντικού σώματος, το οποίο ξεκίνησε από την Αθήνα για να φτάσει μέχρι το Αγιον Ορος.

Όπως εξηγεί ο κ. Σαλπιστής, η έρευνα που διεξάγεται θα καλύψει πολλές πτυχές της ζωής του Αγίου Όρους για την περίοδο αυτή προσφέροντας τη δυνατότητα όχι μόνο στον επιστημονικό κόσμο αλλά και στο ευρύτερο κοινό να γνωρίσει μία κρίσιμη αλλά εξαιρετικά ενδιαφέρουσα περίοδο της ζωής του Αγίου Όρους, καθώς στην περίοδο αυτή εξελίσσονται και οι διεθνείς αντιπαραθέσεις και συγκρούσεις για τον έλεγχο της μοναστικής πολιτείας. Πέρα από τις συνθήκες της απελευθέρωσης, στόχος της έρευνας είναι να αναδείξει και ζητήματα όπως η αλλαγή της θεσμικής οργάνωσης του Αγίου Ορους από την οθωμανική αυτοκρατορία στο ελληνικό βασίλειο και η θέση του Αθω στο επίκεντρο των διεθνών ανταγωνισμών, όπως εκδηλώθηκαν στο πλαίσιο των διεθνών συνεδρίων. Οι σχέσεις του Αγίου Ορους με τη Θεσσαλονίκη από τα τέλη του 19ου αιώνα ώς το 1917, καθώς και η τέχνη, ο πνευματικός βίος και η μουσική στον Αθω αποτελούν επιμέρους θέματα.

Δυσβάσταχτη φορολογία

Κατά τη διάρκεια της οθωμανικής αυτοκρατορίας, το Αγιον Ορος κατάφερε να διατηρήσει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του ώστε να έχει στις Καρυές μόνον έναν εκπρόσωπο της αυτοκρατορίας. «Δεν υπήρχαν στρατεύματα κατοχής, οι Οθωμανοί ενδιαφέρθηκαν μόνο για την είπσραξη της φορολογίας, πώς θα φορολογούσαν τα μοναστήρια και τις περιουσίες τους και πώς θα αντιμετώπιζαν τα θέματα των μοναστηριακών μετοχιών και των δωρεών προς τα μοναστήρια», σημειώνει ο κ. Σαλπιστής. «Η φορολογία κάποια στιγμή έγινε δυσβάσταχτη, πολλά μετόχια καταλήφθηκαν από το σουλτάνο και πολλά, προκειμένου να επιβιώσουν, οδηγήθηκαν στην ανάγκη να δανείζονται. Ο δανεισμός οδήγησε τα μοναστήρια σε χρεοκοπία και τα τελευταία χρόνια πολλά ερημώθηκαν, εγκαταλείφθηκαν. Μόνο μετά το 18ο αιώνα, όταν εμφανίστηκαν οι ηγεμόνες της Μολδοβλαχίας και έγιναν νέοι κτήτορες, προστάτες, κατάφεραν τα μοναστήρια να επιβιώσουν για να φτάσουν στην απελευθέρωση υπό δύσκολες συνθήκες».

Το πρόγραμμα εορτασμού

Υπό τον τίτλο «Το Αγιον Ορος στα χρόνια της Απελευθέρωσης» σχεδιάζεται το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα του έτους 2012 της πράξης «Η μεγάλη πνευματική και πολιτιστική κληρονομιά του Αγίου Ορους», που έχει ενταχθεί και χρηματοδοτείται από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία-Θράκη» 2007-2013 της Ενδιάμεσης Διαχειριστικής Αρχής της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και Θράκης.

Περιλαμβάνει το Ζ’ Διεθνές Συνέδριο της Αγιορειτικής Εστίας, που θα διοργανωθεί στις αρχές του Νοεμβρίου του 2012 και τις παράλληλες εκδηλώσεις του (έκθεση, φωτοαναστατική έκδοση και άλλες εκδόσεις, πρακτικά συνεδρίου).

Η έκθεση με τίτλο «Το Αγιον Όρος των αρχών του 20ού αιώνα» θα φιλοξενηθεί στα μέσα Νοεμβρίου στην Αγιορετική Εστία, στη Θεσσαλονίκη, ενώ το 2013 θα ταξιδέψει στο Παρίσι. Οι επισκέπτες θα ταξιδέψουν στις αρχές του 20ού αιώνα, εποχή που χαρακτηρίζεται από το διεθνές ενδιαφέρον που συγκεντρώνει η Μοναστική Πολιτεία. Κράτη, ιδρύματα, φωτογράφοι, ερευνητές, στρατιωτικές αποστολές, Ελληνες και ξένοι επισκέπτες του Αγίου Όρους, καταγράφουν εντυπώσεις, φωτογραφίζουν και κινηματογραφούν τη ζωή, τις μονές, το περιβάλλον.

Τα έργα που θα παρουσιαστούν προέρχονται από σημαντικά αρχεία, όπως του Ιδρύματος Αλμπέρ Καν, του βυζαντινολόγου του Πανεπιστημίου της Σορβόνης Γκαμπριέλ Μιλέ, της Γαλλικής Στρατιωτικής Αποστολής, του Φρεντ Μπουασονά, του Δημήτρη Λαμπάκη, πρωτοπόρου και ανήσυχου αρχαιολόγου, ιδρυτή της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρίας, εμπνευστή του σημερινού Χριστιανικού και Βυζαντινού Μουσείου Αθηνών. Η έκθεση θα περιλαμβάνει έργα από Θεσσαλονίκη και Αγιον Ορος, συμβολίζοντας και με τον τρόπο αυτόν τη στενή σχέση μεταξύ τους.

Μία ακόμη έκθεση που θα γίνει το 2012 έχει τίτλο «Από τη Θεσσαλονίκη στο Αγιον Ορος» και περιλαμβάνει έργα του Δημήτρη Χαρισιάδη. Θα παρουσιαστεί η συλλογή φωτογραφιών του για το Αγιον Ορος το 1947 στα Φωτογραφικά Αρχεία του Μουσείου Μπενάκη που περιλαμβάνει 250 φωτογραφίες εξαιρετικού ενδιαφέροντος μιας κρίσιμης περιόδου. Η δημιουργική παρουσία του Δημήτρη Χαρισιάδη ξεκινά από το 1940 στο αλβανικό μέτωπο, όταν, ως έφεδρος αξιωματικός και επίσημος φωτογράφος του Στρατού, απαθανάτισε τη ζωή των στρατιωτών και την επέλαση της ελληνικής στρατιάς στη Βόρειο Ηπειρο. Στη συνέχεια κατέγραψε τις δύσκολες συνθήκες διαβίωσης στην Κατοχή, τα Δεκεμβριανά, τον Εμφύλιο, την οικονομική ανάκαμψη της χώρας, την εκβιομηχάνιση, την ανάπτυξη της ναυτιλίας.

Σειρά εκδηλώσεων

Παράλληλα, η Αγιορειτική Εστία συνεχίζει για ολόκληρο το 2012 με σειρά εκδηλώσεων το σταθερό ετήσιο προγραμματισμό της έρευνας και ανάδειξης του πνευματικού, πολιτιστικού, αρχιτεκτονικού και περιβαλλοντικού πλούτου του Αγίου Ορους.

Μεταξύ των εκθέσεων περιλαμβάνεται και αυτή του αγιογράφου Λουκά Ξενοφωντινού, έργα του οποίου κοσμούν το Καθολικό της Ιεράς Μονής Ξενοφώντος, το Καθολικό της Μονής Σίμωνος Πέτρας, την Τράπεζα της Μονής Ιβήρων, προσθέτοντας στην ιστορία της μνημειακής ζωγραφικής του Αγίου Ορους τη συνέχιση της πολύτιμης μαρτυρίας των μεγάλων δημιουργών.

Για την οργάνωση, το σχεδιασμό και την εποπτεία του συνόλου των δράσεων για τον εορτασμό του 2012, συγκροτήθηκε από το δ.σ. της Αγιορειτικής Εστίας, επιστημονική επιτροπή, τιμητική και άμισθη, αποτελούμενη από τον: πρόεδρο Κρίτωνα Χρυσοχοΐδη, Διευθυντή Βυζαντινών Ερευνών του ΕΙΕ και μέλη τους: γέροντα Νικόδημο Αγιοπαυλίτη, Φωκίωνα Κοτζαγεώργη, επ. καθηγητή Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ, Μίλτο Πολυβίου, δρ αρχιτέκτονα, Πλούταρχο Θεοχαρίδη, αρχτιτέκτονα ΥΠΠΟΤ και Ιωακείμ Παπάγγελο, δρ αρχαιολόγο.

ΧΡΥΣΑ ΝΑΝΟΥ

http://www.agelioforos.gr/default.asp?pid=7&ct=7&artid=128983

Πηγή : http://agioritikesmnimes.blogspot.com/2012/02/792-100-2-1912.html

Κατά την Ευχαριστιακή Σύναξη, στην οποία παρέστησαν οι Εξοχ.Πρέσβεις της Ελλάδος κ.Διονύσιος Σουρβάνος, της Ρωσίας κ.Αλέξανδρος Δημητριέβσκυ, ο ‘Υπατος Αρμοστής της Κύπρου Δρ.Αναστάσιος Λεβέντης, ο Εντιμ.Πρόξενος της Αιγύπτου στο Λάγκος κ.Άχμετ Μπαχάα Ελ Ντιν, ο Αξιοτ. Πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητος κ.Νάσος Σιδηροφάγης και πλήθος πιστών, ο Σεβ.Μητροπολίτης Νιγηρίας κ.Αλέξανδρος προσεφώνησε την ΑΘΜ, λέγων׃

«Με τη σημερινή Θεία Λειτουργία στην καθέδρα, την καρδιά, της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Νιγηρίας και τη θεμελίωση του νέου Καθεδρικού Ναού μας που η αγάπη και η γενναιοδωρία της Οικογενείας Λεβέντη προσφέρει στο Θεό καί το λαό Του, επισφραγίζεται η πρώτη ποιμαντορική επίσκεψη του Προκαθημένου της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Αφρικής, του Μακαριωτάτου Πάπα και Πατριάρχου Αλεξανδρείας κ. Θεοδώρου.

Μεγάλη η τιμή και η ευλογία γιά όλους μας. «Ομολογούμεν την χάριν, ου κρύπτομεν την ευεργεσίαν»!

Από βάθους καρδίας ευχαριστούμε τον Πανάγαθο Κύριο που μας αξίωσε να βιώσουμε στιγμές ανεπανάληπτης πνευματικής ανάτασης τόσο, προ δύο ημερών, κατά την τελετή των εγκαινίων του νεόδμητου Ναού του Αγίου Χριστοφόρου στην ανατολική Νιγηρία, όσο και σήμερα εδώ στον Ιερό τούτο χώρο.

Σήμερα, στο πρόσωπο του Μακαριωτάτου και στο κοινό Ποτήριο της Ζωής, επιβεβαιώθηκε η αραγής ενότητά μας με τη μητέρα Εκκλησία της Αλεξανδρείας, το φορέα της αναλλοίωτης και ανόθευτης δισχιλιόχρονης πίστης των Αποστόλων, των Αγίων Πατέρων και Μητέρων, των μαρτύρων, των οσίων και των ομολογητών της Εκκλησίας.

Σήμερα στο χώρο αυτό «ουκ ένι Ιουδαίος ουδέ Έλλην, ουκ ένι δούλος ουδέ ελεύθερος, ουκ ένι άρσεν ουδέ θήλυ, πάντες γαρ υμείς εις εστέ εν Χριστώ Ιησού»(Γαλ.δ 23….). Δηλαδή ενότητα και όχι διαίρεση.

Ενότητα πέρα από φύλα, χρώματα, γλώσσες και σύνορα. Ενότητα που δεν σημαίνει ισοπέδωση, αλλά πού κάνει τα παρα πάνω στοιχεία τόπο συνάντησης και αλληλοεπιχώρησης εν Χριστώ.

Η πράξη και η μαρτυρία των μεγάλων αγίων Ιεραποστόλων της Εκκλησίας μας, μας οδηγεί και σήμερα υπενθυμίζοντας ότι το διαχρονικό είναι ο Χριστός και ότι δεν υπάρχουν ιερά έθνη και ιερές γλώσσες.

Μακαριώτατε,

Πριν από 7 και πλέον χρόνια η χάρη του Θεού, Σας ανέθεσε την πηδαλιουχία της αρχαίας, ιστορικής και μαρτυρικής Εκκλησίας της Αλεξανδρείας. Μεγάλη η ευθύνη, βαρύς ο Σταυρός.

Στα χρόνια αυτά πού πέρασαν, με σοφία και σύνεση, διάκριση, υπομονή και καρτερικότητα, με επιμονή και πίστη, χαράξατε νέους δρόμους ιεραποστολικής μαρτυρίας υψώνοντας ψηλά τον πήχυ γιά όλους μας, επισκόπους, πρεσβυτέρους, διακόνους, μοναχούς και λαικούς.

Μας δείχνετε ότι η παραγματική Ορθόδοξη Εκκλησία είναι Εκκλησία αγάπης και φιλανθρωπίας. Οι ελάχιστοι, οι κατατρεγμένοι, οι αδύναμοι, οι περιθωριοποιημένοι, οι ασθενείς, οι δεδιωγμένοι, είναι ο λόγος πού υπάρχετε.

Οι πρωτοβουλίες Σας τα τελευταία χρόνια σε διεθνές επίπεδο γιά τους ασθενείς του Ειτζ, γιά γυναίκες και τα παιδιά, θύματα διακίνησης, γιά την καταπολέμηση του αναλφαβητισμού, γιά την εξασφάλιση πρόσβασης σε καθαρό πόσιμο νερό, είναι όντως σημαντικές, πρωτοπόρες, καινοτόμες.

Συνεχίστε, όσο ο Θεός Σας επιτρέψει, αυτή την πορεία. Είναι «έξοδος» από τον παλαιό κόσμο της δουλείας και της ανελευθερίας, της καταπίεσης, της αναίρεσης του ανθρώπινου προσώπου, της δουλείας της δαιμονικής κυριαρχίας.

Αυτή σας η πορεία αναντίρρητα περνάει μέσα από την ερημία της ιστορίας, όπου ελλοχεύουν οι προκλήσεις και οι πειρασμοί. Μη λησμονείτε όμως ότι το κακό δεν μπορεί να μεταβάλλει τους ανθρώπους αυτούς που μεταβάλλουν σε καλό ότι αγγίζουν.

Ἀνθρωποι σαν και Εσάς βρίσκονται κοντά στο συνάνθρωπο, για τον οποίο έχουν κατανόηση και καλωσύνη, επειδή ο Θεός που τους συνοδεύει σε κάθε τους στιγμή, διεισδύει σε όλο τους το είναι. Ἀνθρωποι σαν και Εσάς γνωρίζουν τον αληθινό Θεό, το Θεό των ανθρώπων. Ἀνθρωποι σαν και Εσάς αξίζουν τον τίτλο του «φιλανθρώπου».

Ἀνθρωποι σαν και Εσάς «κάνουν τη γη πιό ανθρώπινη».

Μακαριώτατε,

Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Νιγηρίας, κατά την επίσημη και ιστορική αυτή στιγμή στον Ιερό τοῦτο Ναό της Αναστάσεως του Κυρίου, Σας παρακαλεί να δεχχθῆτε σαν ενθύμιο της εδώ παρουσίας Σας, αυτό το εγκόλπιο με την εικόνα της Αναστάσεως, γιατί ο Αναστάς Κύριος φέρει επάνω Του όλη την οδύνη του κόσμου και στο σώμα Του πάντα νωπές οι πληγές του Σταυρού.

Ὀταν το φέρετε, θα φοράτε επάνω Σας τον πόνο και την οδύνη, το μαρτύριο και τη θλίψη εκατομμυρίων ανθρώπων αυτής της γης.

Αλλά ταυτόχρονα θα φέρετε στο στήθος, στη καρδιά και τη ψυχή Σας την ελπίδα και το θάρρος, τη ζωντάνια και τη θέληση, την αγωνιστικότητα και την καρτερία των ανθρώπων αυτής της γής.

Και πάνω από όλα θα φέρετε στη καρδιά Σας την πίστη όλων όσοι ζούμε εδώ στην ευλογημένη τούτη χώρα, ότι η Ανάσταση δεν πραγματοποιείται στους ουρανούς, αλλά στην καρδιά του θανάτου!»

Ακολούθησε ανταλλαγή αναμνηστικών δώρων και εν συνεχεία ο Μακαριώτατος απένειμε το οφφίκιο του Μεγάλου Άρχοντος Ακτουαρίου στον διακεκριμένο επιχειρηματία Δρ.Αναστάσιο Λεβέντη, Ύπατο Αρμοστή της Κύπρου στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Νιγηρίας και ευεργέτη της τοπικής Εκκλησίας, δαπάναις του οποίου ανεγείρεται ο νέος Καθεδρικός Ναός Αναστάσιος του Κυρίου Λάγκος.

Μετά το πέρας της Λειτουργικής Προσευχής η ΑΘΜ έθεσε τον θεμέλιο λίθο του νέου Καθεδρικού Ναού, στον παρακείμενο χώρο του κτιρίου της Ιεράς Μητροπόλεως Νιγηρίας, και παρακολούθησε υπαίθρια εκδήλωση που διοργάνωσε η τοπική Εκκλησία, με την συμμετοχή των νέων των ορθοδόξων κοινοτήτων της Δημοκρατίας του Μπενίν, η οποία τελεί υπό την πνευματική δικαιοδοσία της Μητροπόλεως Νιγηρίας.

Πηγή : http://www.romfea.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=10976:2012-02-19-23-46-14&catid=33:2009-12-18-08-37-34

Ένα νέο φαινόμενο μπαίνει τα τελευταία χρόνια στη ζωη των Ελλήνων: η εμφάνιση της «αρχαιολατρίας» η «νεοειδωλολατρίας». Βεβαίως, παρόμοια φαινόμενα κατέγραψε η ιστορία και στο Βυζάντιο, λίγο πριν την Άλωση, στις μέρες του Πλήθωνα. Όμως η σύγχρονη μορφη της νεοειδωλολατρίας έχει όλα τα χαρακτηριστικά των ρευμάτων της «Νεας Εποχής» και παρουσιάζεται ιδιαίτερα σκληρή και υβριστική απέναντι στην Χριστιανική Πίστη.

Συνήθως, η πρώτη αντίδρασή μας μπροστά στο νέο αυτό ρεύμα της νεοειδωλολατρίας είναι ένα ειρωνικό μειδίαμα η η γνώμη ότι δεν πρέπει «να ασχολείται κανείς με τέτοια πράγματα· υπάρχουν σοβαρότερα». Η ακόμη βλέπουμε τούς οπαδούς του νεοεποχίτικου αυτού ρεύματος σαν αθεράπευτους νοσταλγούς ενός ενδόξου παρελθόντος χωρίς επιστροφή.

Μια τέτοια αντιμετώπιση είναι ποιμαντικά εσφαλμένη και ασφαλώς δηλώνει άγνοια των νέων δεδομένων, της εκτάσεως και του μεγέθους του προβλήματος. Αντίθετα από ο,τι νομίζεται, η νεο-ειδωλολατρία στις μέρες μας σαγηνεύει και θα πλανήση πολλές ψυχές και μάλιστα νέων ανθρώπων, διότι η νεοεποχίτικη αυτή ιδεολογία στοχεύει στην εθνική υπερηφάνεια.

Το σύνθημα ότι «όλες οι θρησκείες είναι καλές, ο Θεός είναι ένας και ο ίδιος παντού», που καλλιεργείται ευρύτατα από τα ρεύματα της «Νέας Εποχής», έχει οδηγήσει τον σύγχρονο άνθρωπο να μη μπορεί να διακρίνη εύκολα τον Αληθινό Θεό από τούς ψευδείς «θεούς»- τα είδωλα. Άλλωστε ο σύγχρονος άνθρωπος ανύψωσε σε λατρεία την θεραπεία της επιστήμης και της τεχνολογίας και έτσι κατήντησε να είναι στην πράξη πιο ειδωλολάτρης από τούς αρχαίους ειδωλολάτρες. Είναι αυτό που ο μακαριστός π.Αντώνιος Αλεβιζόπουλος εχαρακτήριζε σαν «θρησκεία της εκκοσμίκευσης». Όπως σημειώνει σύγχρονος διανοούμενος «ο αστικός πολιτισμός – στη βάση του καταναλωτικός – είναι ουσιαστικά πιο ειδωλολατρικός από την αρχαιοελληνική πολυθεΐα». Ο ίδιος συμπληρώνει ότι «η προσπάθεια (της επαναβιώσεως της ειδωλολατρίας) αποκτά ιδιαίτερη σημασία, αφού εμφανίζεται συνυφασμένη με το αίτημα ανεύρεσης η βίωσης της «γνήσιας» Ελληνικότητας. Συγκεκριμένα η ειδωλολατρία θεωρείται το πλέον εναρμονισμένο με τον Ελληνισμό θρησκευτικό σύστημα» (Β. Μπακούρου, Θα μπορούσε να αναβιώση σήμερα η αρχαία Ελληνική θρησκεία; Τρίτο Μάτι, Οκτώβριος 1997, σελ.22).

Στην προσπάθεια όμως αυτή της Ελληνικής νεοειδωλολατρίας για την δήθεν ανεύρεση της Ελληνικής «γνησιότητος» διαπιστώνεται το εξής παράδοξο: γίνεται ένα τεράστιο ιστορικό άλμα από την αρχαιοελληνική πραγματικότητα στην σύγχρονη εποχή και αποσιωπάται η παραβλέπεται, εκ μέρους των νεοειδωλολατρών, η απορρίπτεται μετά βδελυγμίας η χιλιετής Βυζαντική περίοδος. Και τίθεται το ερώτημα: Γιατί αυτή η προκατειλημμένη, αντιϊστορική, αντιεπιστημονική, και κατά βάθος ανθελληνική συμπεριφορά; Μηπως η Βυζαντινή περίοδος δεν είναι βασικό και μάλιστα μακρόχρονο τμήμα της ιστορίας του Ελληνικού Έθνους; Μηπως οι Βυζαντινοί μας πρόγονοι της Αγια-Σοφιάς και της Αλώσεως, των Κομνηνών και των Παλαιολόγων δεν ήσαν Έλληνες; Μηπως άραγε συμπλέομε με τις κατά καιρούς εμφανιζόμενες παρόμοιες ξένες, ανθελληνικές και αυθαίρετες τοποθετήσεις; Μηπως οι Βυζαντινοί Έλληνες, μέσα στα πλαίσια των πολιτισμικών ανακατατάξεων, μιας ολόκληρης χιλιετίας δεν είχαν το δικαίωμα επιλογής στο θρήσκευμα, αποποιούμενοι τούς μύθους της ειδωλολατρίας; Η μήπως η αρχαιοελληνική θρησκεία, την οποία δήθεν επαναβιώνουν οι νεοειδωλολάτρες, ήταν αμιγώς ελληνική και γηγενής, απηλλαγμένη συγκριτιστικών διεργασιών μεταξύ της ελληνικής ειδωλολατρίας και των λοιπών θρησκευτικών μορφών της ανατολικής Μεσογείου, της Μεσης Ανατολής και των κατακτήσεων του Μ.Αλεξάνδρου; Περίεργο κι όμως αληθινό: οι νεοειδωλολάτρες συμπατριώτες μας με ένα παράλογο άλμα αναζητούν μόνον τούς «παππούδες» τους και αρνούνται τούς «πατέρες» τους;

Μεταξύ των πολλών δημοσιευμάτων στο θέμα αυτό περιορίζομαι στα όσα γράφει σε κύριο άρθρο του περιοδικού «Δαυλός» ο ιδιοκτήτης του: «εδώ και 17 περίπου αιώνες ο Ελληνισμός δεν έδωσε τίποτε που να γίνη παγκόσμιο και πανανθρώπινο…», αντίθετα, υπήρξε μια «δισχιλιετής νόθευση, αλλοίωση και εκτροπή του Ελληνισμού, η ιστορική αφασία του…» (Δαυλός, τ.154, Οκτώβριος 1994). Στο Βυζάντιο, κατ’ αυτόν, «τα πολιτικά και ιδεολογικά του στοιχεία μέχρι λίγο προ της Αλώσεως ήταν κατά το πλείστον όχι απλώς ξένα προς κάθε Ελληνικό, αλλά και αποδεδειγμένα έπαιξαν τον ρόλο του ιστορικού εξολοθρευτή και «διακόπτη» της τυπικής ελληνικής συνέχειας» (Δαυλός, τ.135, Μαρτιος 1993). Αυτά γράφει ο «Δαυλός» παραθεωρώντας ολόκληρη την Ελληνική γραμματολογία και τον ελληνόψυχο πολιτισμό της μακράς Βυζαντινής περιόδου.

Και όμως, τα έθνη επιβιώνουν διαχρονικά. Και η ελληνικότητα του Έθνους μας, έτσι όπως προβάλλεται στα πλαίσια της νεοειδωλολατρικής αναβιώσεως είναι ασφαλώς ακρωτηριασμένη από ένα σημαντικό τμήμα της, αφού εξοστρακίζεται απ’ αυτή ο Βυζαντινός πολιτισμός, που είναι γέννημα δικό της. Η πορεία του Ελληνικού Έθνους περνά ιστορικά και υποχρεωτικά μέσα από το Βυζάντιο.

Είναι δε απορίας άξιο ότι σ’ αυτή την προσπάθεια συμπλέουν οι Έλληνες νεοειδωλολάτρες με τούς δυτικούς στοχαστές, οι οποίοι «πρώτοι τόνισαν ως αναγκαιότητα για την δήθεν επανασύνδεση των νεοελλήνων με την Αρχαιότητα την αποτίναξη της Ορθόδοξης Εκκλησίας και την εγκόλπωση της ειδωλολατρίας (π.χ. Charles de Mouy)» (Β.Μπακούρου, ενθ.ανωτ.σελ.22).

Είναι φανερό, ότι ο κύριος λόγος αυτού του βιασμού της ιστορίας είναι η προσπάθεια να αποξενωθή ο Ορθόδοξος Χριστιανισμός από το κύρια ερείσματά του, δηλαδή την Ελληνική Χριστιανική Πατερική Γραμματολογία, η οποία κατόρθωσε το θαύμα της εναρμονίσεως της Χριστιανικής Αληθείας και της Ελληνικής γλώσσας και σοφίας δια των Ελλήνων Πατέρων της Βυζαντινής περιόδου. Γι’ αυτό θα μπορούσαμε να πούμε ότι η προσπάθεια των Ελλήνων νεοειδωλολατρών είναι αντιιστορική και προκρουστική, εξωπραγματική και άκρως ουτοπική, αφού μάλιστα επιδιώκει να επιβληθή στο λαο σαν μορφολογικό κατασκεύασμα λογίων παγανιστών και δεν έχει ερείσματα στα βιώματα, όχι μόνον του Ελληνικού λαού, αλλά και του ευρωπαϊκού πολιτισμού γενικώτερα, που θεμελιώνονται στην Χριστιανική αντίληψη περί Θεού και κόσμου.

Παρ’ όλα ταύτα, η Εκκλησία οφείλει να δη την αναβίωση αυτή σαν πηγή συγχύσεως και να λάβη τα μέτρα που απαιτούνται για την σωστή και έγκαιρη ενημέρωση και την περιφρούρηση του Ορθοδόξου Πληρώματος. Εξ άλλου, πολλά προβλήματα, όμοια μ’ εκείνα που παρουσιάζονται με την δραστηριότητα όλων των παραθρησκευτικών ρευμάτων της «Νεας Εποχής», μπορούν να δημιουργηθούν από την αναβίωση του νεοειδωλολατρικού φαινομένου. Και μεταξύ αυτών είναι ασφαλώς η συνοχή της ελληνικής οικογενείας και της ελληνικής κοινωνίας, οι βάσεις της ελληνικής παιδείας και του ευρωπαϊκού πολιτισμού.

Από την μελέτη των κειμένων των νεοειδωλολατρών και τις εμφανίσεις νεοειδωλολατρών – αρχαιολατρών, που όλο και πληθαίνουν σε περιοδικά, εφημερίδες, σεμινάρια, ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς, ομιλίες η πολιτιστικές εκδηλώσεις εξάγεται αβίαστα η διαπίστωση ότι επιδιώκεται η ανατροπή των θεμελιωδών βάσεων και των ηθικών αξιών, πάνω στις οποίες εδράζεται η κοινωνική συνοχή και η πολιτιστική πρόοδος, ο Ελληνικός και Ευρωπαϊ-κος πολιτισμός γενικώτερα. Ο Νομος της Αγάπης, που για τούς Χριστιανούς είναι η πεμπτουσία της ζωής και της ανθρώπινης συμ-περιφοράς, υποβαθμίζεται από τούς νεοειδωλολάτρες και στην θέση της κηρύσσεται η Δικη (δικαιοσύνη – υπό ποία άραγε έννοια). «Ο Εβραιοχριστιανισμός, δηλώνει εκπρόσωπος της νεοειδωλολατρίας, έχει σαν πρώτιστο ιδανικό του την Αγάπη, κι όταν λέμε <’Αγαπη> εννοούμε ένα συναίσθημα που δεν έχει Μετρο, ούτε Λογική, είναι δηλαδή Α-μετρο και Α-λογο, ενώ εμείς αντιθέτως είχαμε την Δίκη (δικαιοσύνη) σαν πρώτιστο ιδανικό μας» (ΜΕΕΕ, Διϊπετές, τ.4, σελ.26-27).

Ακόμη, η περί καλού και κακού γενικά αντιχριστιανική αντίληψη των ρευμάτων αυτών, δηλαδή η καθαρά νεοεποχίτικη διδασκαλία ότι δεν υπάρχει διαφορά – διάκριση μεταξύ καλού και κακού, μπορεί να προκαλέση συγχύσεις, ουσιώδεις κοινωνικές αλλα-γες η και κοινωνικές συγκρούσεις. Η «αντίστροφη» αυτή «ηθική», εκτός από τα κείμενά τους, διαφαίνεται και στον ελευθεριάζοντα τρόπο συμπεριφοράς κατά τις φυσιολατρικές η άλλες νεοπαγανιστικές λατρευτικές εκδηλώσεις τους. Περαιτέρω, η συγκριτιστική προσπάθεια, όπου αυτή υπάρχει, στην ανάμιξη ειδωλολατρικών και χριστιανικών παραδόσεων και εθίμων (π.χ. αναστενάρια, θυσίες ζώων – ταύρων, η άλλοι τρόποι εκχύσεως αίματος) η η «συμβολική» και «μυστική» τάχα ερμηνεία χριστιανικών διδασκαλιών και μυστηριακών λατρευτικών πράξεων, μπορούν να προκαλέσουν αλλοίωση του Ορθοδόξου φρονήματος και νόθευση της Χριστιανικής Αλήθειας με δεισιδαιμονίες και ποικίλα μυθεύματα.

Η θέση μας αυτή θα δεχθή βεβαίως σφοδρή επίθεση, καθόσον ο σύγχρονος Έλληνας σε ανησυχητικό βαθμο έχει μάθει να θεωρή καλό ό,τι του αρέσει σύμφωνα με την νεοεποχίτικη αντίληψη.

Για όλους αυτούς τούς λόγους η προσπάθεια για την επιστροφή στην παλαιά εκείνη πλάνη της ειδωλολατρίας πρέπει να εκληφθή ως οπισθοχώρηση σε πρωτόγονες μορφές πολυθεΐας και πνευματικής άγνοιας. Για να χρησιμοποιήσω, ανάλογα προσαρμοσμένους, τούς λόγους του Απ.Πετρου: «‘Εαν, αφού απέφυγαν τα μιάσματα του κόσμου δια της επιγνώσεως του Κυρίου και Σωτήρος Ιησού Χριστού, πάλιν εμπλέκονται εις αυτά και νικώνται, τότε τα τελευταία των έχουν γίνει χειρότερα από τα πρώτα. Θα ήτο καλύτερον γι’ αυτούς να μην είχαν γνωρίσει τον δρόμον της δικαιοσύνης, παρά, αφού τον εγνώρισαν, να στρέψουν τα νώτα προς την αγίαν εντολήν, που τούς παραδόθηκε. Εις αυτούς εφαρμόζεται η αληθινή παροιμία: «Σκύλος που επέστρεψε εις το δικό του ξέρασμα» και «χοίρος, μετά το λούσιμο, κυλίεται πάλιν στο βούρκο» (Β  Πέτρ.β  20-22).

Ο «σπερματικός λόγος» του Θεού με σαφήνεια διεμήνυσε στον τιμώμενο ιδιαιτέρως από τούς νεοειδωλολάτρες Ιουλιανό τον παραβάτη, δια του μαντείου των Δελφών: «Χαμαί πεσέ Δαίδαλος αυλά. Ουκέτι Φοίβος έχει καλύβαν, ου μάντιδα δάφνην, ου παγάν λαλέουσαν. Απέσβετο και λάλον ύδωρ».

Οι Μεγάλοι σοφοί της φυλής μας Σωκράτης, Πλάτων και Αριστοτέλης, υπέδειξαν τον Ένα Θεο και εισήλθαν στον μονόδρομο της μονοθεΐας. Ασφαλώς εμείς οι νεοέλληνες, όσο και αν είμαστε υπερήφανοι για το ένδοξο και λαμπρό αρχαιοελληνικό παρελθόν μας, δεν θα επιστρέψωμε στην προ αυτών σκοτεινή περίοδο της ειδωλολατρίας. Πάσα, περαιτέρω, προσπάθεια για επαναβίωση της λατρείας των ειδώλων πρέπει να ερμηνευθή μόνον ως αυτονόμηση του ανθρώπου από τον Αληθινό Θεο και πάσα προσφορά λατρείας στα είδωλα ως πράξη δαιμονική, καθόσον «α θύει τα έθνη, δαιμονίοις θύει και ου Θεώ» (Α´ Κορ. ι  20).

Ο εκπρόσωπος της «Μεγάλης Εθνικής Εκκλησίας των Ελλήνων», σε συνέντευξή του δηλώνει: «Η Μυθολογία και η Φιλοσοφία δεν είναι τίποτε άλλο παρά αυτή η πραγματικότητα, κλειδωμένη όμως και με το κλειδί πεταγμένο κάπου στη θάλασσα. Κι εμείς πρέπει ν’ αναζητήσουμε αυτό το κλειδί….για να μεταβούμε στη συνέχεια και στο Υπερφυσικό» (Διϊπετές, τ.4, σελ.29).

Βεβαίως, για το κατά πόσον η Μυθολογία και το θρησκευτικό της περιεχόμενο, δηλαδή η πολυθεϊκή ειδωλολατρία, είναι «η πραγματικότητα», ας μας επιτραπεί να πούμε ότι αυτό είναι πεποίθηση μόνον των ιδίων των οπαδών της ΜΕΕΕ. Εκείνο όμως που δεν μπορούν να αντιληφθούν είναι ότι το «κλειδί είναι πεταγμένο κάπου στη θάλασσα», και η αναζήτησή του είναι μια ματαιοπονία.

Τη δεύτερη Κυριακή των Νηστειών της Μεγ. Τεσσαρακοστής η Εκκλησία μας προβάλλει και τιμά για δεύτερη φορά μέσα στο εκκλησιαστικό έτος μια κορυφαία πατερική φυσιογνωμία, τον αγ. Γρηγόριο, αρχιεπίσκοπο Θεσσαλονίκης, τον Παλαμά. Το γεγονός αυτό είναι μια καλή αφορμή για να προσεγγίσουμε από ορθόδοξης πλευράς, με οδηγό μας το πρόσωπο του ιερού Πατέρα, ο οποίος εκφράζει την εκκλησιαστική διδασκαλία κατά τρόπο ακέραιο, αυθεντικό, σαφή και κρυστάλλινο, μια θεωρία που υπάρχει στη σύγχρονη , ετερόδοξη κυρίως ακαδημαϊκή διανόηση (π.χ. Karl Josef Kuschel, Bertold Klappert, Smail Balić, Jonathan Magonet, Thomas Nauman) κ.α. και σχετίζεται άμεσα και με την προβληματική των σύγχρονων διαθρησκειακών διαλόγων.

Πρόκειται για τη θεωρία των λεγομένων «Αβρααμικών θρησκειών» που αρχικά πρωτοδιατυπώθηκε από τον Γάλλο Ισλαμολόγο και μυστικιστή τον Louis Massignon (1883-1962).  Σύμφωνα με τον πυρήνα της εν λόγω θεωρίας οι τρεις μονοθεϊστικές θρησκείες, Χριστιανισμός, Ιουδαϊσμός και Ισλάμ έχουν: α) κοινό πατέρα τον Αβραάμ, β) κοινή αφετηρία και αναφορά, την πίστη του πατριάρχη Αβραάμ στον ένα Θεό και γ) το κοινό καθήκον του πιστού να υπακούει στο θέλημα του Θεού. Ανάλογη προβληματική σχετικά με την ομολογία της πίστης στον Αβραάμ και την αντίληψη, ότι οι Μουσουλμάνοι προσεύχονται μαζί με τους χριστιανούς στον ένα Θεό θα υιοθετηθεί επισήμως από την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία κατά τη Β´ Βατικάνεια Σύνοδο.

Στα πλαίσια των διαθρησκειακής προβληματικής η εν λόγω θεωρία  προτείνεται και καλλιεργείται με σκοπό την υπέρβαση της ιστορικής αντιπαλότητας και της θρησκευτικής βίας, με την υποτιθέμενη ανάδειξη της κοινής προέλευσης και των κοινών στοιχείων αυτών των θρησκειών.

Οι τρεις αυτές θρησκείες, σύμφωνα με τον Karl Josef Kuschel, έναν σημαντικό εκφραστή της,  είναι  αδέλφια ως προς την πίστη στον  Θεό του Αβραάμ. Έμφαση δίνεται στον ένα Θεό, στην υπερβατικότητά του και στη διάκρισή του από τον κόσμο. Ταυτοχρόνως με εξεζητημένες αναλύσεις προσπαθούν να υπερβούν ή και να συνθέσουν  όχι μόνο τις διαφορετικές θεολογικές αρχές αλλά και τους διαφορετικούς τρόπους κατανόησης και αυτού του προσώπου του πατριάρχη Αβραάμ που υπάρχουν μεταξύ των τριών θρησκειών. Στην ίδια συνάφεια από τους υποστηρικτές της εν λόγω θεωρίας χρησιμοποιούνται και οι όροι «Αβρααμική οικουμένη», «Αβρααμικό πνεύμα» και «Αβρααμική πνευματικότητα».

Είναι βάσιμη όμως αυτή η θεωρία; Αποτελεί σωστό μοντέλο προσέγγισης και  αλληλοκατανόησης ανθρώπων διαφορετικών θρησκευτικών πεποιθήσεων;  Μπορεί να γίνει αποδεκτός ο ισχυρισμός ότι και οι τρεις θρησκείες είναι αδέλφια ως προς την πίστη στον ένα και τον αυτόν Θεό;  Σύμφωνα με τη διδασκαλία του αγ. Γρηγορίου του Παλαμά, ιδιαιτέρως όσο αφορά το σκέλος της σχέσης Χριστιανισμού και Ισλάμ,  αναμφισβήτητα  όχι.

 Ο ιερός Πατέρας, γνώρισε το Ισλάμ κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας του από τους Τούρκους το 1354 διαλέχθηκε τρεις φορές με εκπροσώπους του, ομολόγησε και διατύπωσε με σαφήνεια την Ορθό δοξη χριστιανική διδασκαλία, επεσήμανε τον ριζικώς διαφορετικό περιεχόμενο και τον τρόπο κατανόησης του Θεού που υπάρχει μεταξύ Χριστιανισμού  και Ισλάμ, όπως επίσης και το διαφορετικό τρόπο κατανόησης του προσώπου του Χριστού. Τονίζει με σαφήνεια σχετικά με τις θεολογικές αφετηριακές προϋποθέσεις του Ισλάμ: «Τον δε  Μεχουμέτ (σ.Σ. τον Μωάμεθ) ούτε παρά των προφητών ευρίσκομεν μαρτυρούμενον ούτε τι ξένον ειργασμένον και αξιόλογον προς πίστιν ενάγον. Δια τούτο ου πιστεύομεν αυτώ ουδέ τω παρ’αυτού βιβλίω ».

Με αφορμή μάλιστα τις ισλαμικές αντιλήψεις περί Χριστού επισημαίνει στο ποίμνιο του: «Προσέχετε μη ευρεθήτε όπως αυτοί εδώ, που, ενώ τον τεχθέντα από την παρθένο τον ονομάζουν Λόγο του Θεού και πνοή του και Χριστό, δηλαδή Θεάνθρωπο, έπειτα τον αποφεύγουν φρενοβλαβώς και τον αθετούν σαν να μη είναι Θεός ». Υπογράμμιζε στις συζητήσεις του ότι κατά τη χριστιανική πίστη το ένας Θεός είναι αλληλένδετο, αδιάσπαστο και με το Τριαδικός. «Εν γουν τα τρία και τα τρία εν».

 Ο χριστιανός ομιλεί πάντοτε σχετικά με το μυστήριο του Θεού για « Τριάδα εν Μονάδι, Μονάδα εν Τριάδι και Μονάδα άμα και Τριάδα», πράγμα αδιανόητο για το Ισλάμ, όπως φυσικά και για τον Ιουδαϊσμό. «Ουκούν ο Θεός τρία, και τα τρία ταύτα εις εστι Θεός και δημιουργός».

  Ο αγ. Γρηγόριος ο Παλαμάς δεν παρέλειψε επίσης να ανα δείξει στις συζητήσεις του με τους Μουσουλμάνους ότι και τα κοινά εξωτερικά στοιχεία που υπάρχουν (π.χ. προσευχή, ελεημοσύνη) έχουν διαφορετική θεολογική αφετηρία και  δεν προϋποθέτουν  απλώς μια κοινή μονοθεϊστική εκδοχή του Θεού.

Η επιχειρηματολογία του ιερού Πατέρα βεβαίως δεν εξαντλείται στα όσα ενδεικτικώς επισημάναμε, πλην όμως είναι ικανά, νομίζουμε, να δείξουν τη μεγάλη διαφορά που υπάρχει μεταξύ Χριστιανικών, Ισλαμικών αλλά  και  των Ιουδαικών αντιλήψεων κατ’ επέκταση. Δεν είναι τυχαίο μάλιστα το γεγονός ότι η απόλυτη πιστότητα του αγ. Γρηγορίου του Παλαμά στα δεδομένα της εν Χριστώ Ιησού θείας Αποκαλύψεως,  δεν τον οδηγεί σε αβαρίες περί την πίστη παρά τις ταλαιπωρίες της αιχμαλωσίας του.

Ταυτοχρόνως όμως  τον οδηγεί να κατανοήσει με  χριστολογική προοπτική και αυτή τη θέση ενός αλλόδοξου συνομιλητή του «ότι θα έλθει  κάποτε καιρός που θα συμφωνήσουμε μεταξύ μας», αναφέροντας: «Συνεθέμην γαρ μνησθείς της του αποστόλου φωνής, ότι επί “τω ονόματι Ιησού Χριστού παν γόνυ κάμψει και πάσα γλώσσα εξομολογήσεται ότι Κύριος Ιησούς Χριστός εις δόξαν Θεού Πατρός”, τούτο δ’ έσται πάντως εν τη Δευτέρα παρουσία του Κυρίου ημών Ιησού Χριστου».

  Σύμφωνα με τον π. G. Florofsky «ημπορούμεν να θεωρούμεν τον Γρηγόριον Παλαμάν ως οδηγόν μας και διδάσκαλον εις την προσπάθειάν μας να θεολογούμεν από της καρδίας της Εκκλησίας». Είναι σαφές ότι  με βάση τη διδασκαλία του αγ. Γρηγορίου του Παλαμά, η θεωρία περί «Αβρααμικών θρησκειών» είναι πολλαπλώς ελλειμματική και ιστορικά ανέρειστη.