Άγιος Νικόδημος Αγιορείτης: Σταθερός υποστηρικτής της αρχής της Οικονομίας

15 Ιουλίου 2020
[Προηγούμενη δημοσίευση:http://bitly.com/1TDcwnC ]

Στην Επιστολή του, με ημερομηνία 17 Σεπτεμβρίου 1792, γράφει στον Βουλησμά: «Θέλει λοιπόν η ιερά αυτής τελειότης (ο Δωρόθεος Βουλησμάς) να εστάθησαν ανεξέλεγκτοι οι αιρετικοί εκείνοι, ων τας χειροτονίας, καθώς και το βάπτισμα κατ’ οικονομίαν ποτέ η Εκκλησία εδέξατο; και δεν είναι αρκετός ο λόγος της οικονομίας να συμφωνήση τους παραδεξαμένους ταύτας θείους πατέρας με τους μη παραδεξαμένους, κατά τον λόγον της ακριβείας; Ευλόγησον, πάτερ, έστωσαν ανεξέλεγκτοι … Θέλει να μη εμποδίζουν οι κανόνες τους ανεξέλεγκτους ιερωμένους; Ευλόγησον, πάτερ, έστωσαν ανεμπόδιστοι…˙ ουδέ γαρ λόγων και φιλονικείας άξια τα τοιαύτα, καθ’ εαυτά όντα ευτελή και ουδαμινά».

φδ12

Τα «Ευλόγησον» προφανώς δεν ήταν υποκριτικά από την πλευρά του Νικοδήμου. Είχαν αφετηρία τον σεβασμό του προς τους εκκλησιαστικούς θεσμούς. Παράλληλα όμως με τα «Ευλόγησον», ο Νικόδημος διατήρησε την άποψή του ως προς την αρχή της Οικονομίας, όμως καταλλήλως διατυπωμένη σύμφωνα με το πνεύμα της εποχής. Αυτά τα οποία γράφει σχετικά στο Σχόλιό του στον 46ο αποστολικό κανόνα μαρτυρούν αυτή την πραγματικότητα. Μπορούμε να υποθέσουμε, με το παρακάτω παράθεμα από το Σχόλιο, ότι ο Νικόδημος, όταν το έγραφε, απευθυνόταν πρωτίστως προς τους δυο πατριαρχικούς συνομιλητές του, οι οποίοι ήταν σταθερά ένθερμοι υποστηρικτές της Ακρίβειας.

«Τούτων ούτως ειρημένων, δικαίως ήθελεν απορήση τινάς, διατί η αγία και Οικουμενική β΄ σύνοδος εις τον ζ΄ αυτής Κανόνα, αλλά δη και η Οικουμενική ς΄ εις τον 95 αυτής, δεν απέβαλον όλων των αιρετικών το βάπτισμα, κατά τους Αποστολικούς τούτους Κανόνας, και την περί τον άγιον Κυπριανόν σύνοδον, και όλους τους άλλους μεγάλους και θεοσόφους Πατέρας, τους προρρηθέντας, ων τα συγγράμματα, αυτή η ιδία, ως είπομεν, Οικουμενική ς΄ εν τω β΄ Κανόνι αυτής επεσφάγισεν, αλλά άλλων μεν αιρετικών εδέχθη το βάπτισμα, άλλων δε ουχί; Διά να γένη εύληπτος η λύσις της απορίας ταύτης, είναι χρεία να προηξεύρη τινάς, ότι δύω είδη κυβερνήσεως, και διορθώσεως φυλλάττονται εις την του Χριστού Εκκλησίαν. Το εν είδος ονομάζεται Ακρίβεια το δε άλλο ονομάζεται Οικονομία και Συγκατάβασις, με τα οποία κυβερνούσι την σωτηρίαν των ψυχών οι του Πνεύματος οικονόμοι, πότε μέν με το ένα, πότε δε με το άλλο. Λοιπόν οι άγιοι Απόστολοι εις τους προρρηθέντας Κανόνας των, και οι μνημονευθέντες άπαντες άγιοι, εμεταχειρήσθησαν την Ακρίβειαν, και δια τούτο αποβάλλουσι με τελειότητα το βάπτισμα των αιρετικών˙ αι δε δύω Οικουμενικαί σύνοδοι εμεταχειρίσθησαν την Οικονομίαν».

7. Στην ίδια γραμμή με τον Νικόδημο συμπορεύθηκε και ο συγγραφέας μιας άλλης σπουδαίας κανονικής συλλογής, που εκδόθηκε κατά σύμπτωση την ίδια χρονιά (1800) με το Πηδάλιον. Πρόκειται για το Κανονικόν του διδασκάλου και φίλου του Νικοδήμου Χριστοφόρου Προδρομίτη, ο οποίος είναι γνωστό ότι καταδικάστηκε από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, μαζί με τον Αθανάσιο Πάριο και τον Αγάπιο τον Κύπριο, για τη στάση τους στο θέμα της έριδας περί των μνημοσύνων. Ο Χριστοφόρος συνέταξε το Κανονικόν στηριζόμενος στο Πηδάλιον, από το οποίο αντέγραψε (εν όλω ή εν μέρει) 900 σχόλια (από τα 1300 περίπου που περιέχονται στο Κανονικόν). Ο Χριστοφόρος υιοθέτησε απολύτως τη θέση του Νικοδήμου και υπερμάχησε γι’ αυτήν, δηλαδή ότι η Εκκλησία σε ουκ ολίγες περιπτώσεις αποδέχθηκε τους αιρετικούς κληρικούς (σε  αυτούς συγκαταλέγονται και όσοι χειροτονήθηκαν από αιρετικούς), χωρίς επανάληψη της χειροτονίας, σε περίπτωση επιστροφής τους στην Εκκλησία. Η παρακολούθηση του διαλόγου που αναπτύχθηκε μεταξύ του Χριστοφόρου και του Βουλησμά, ο οποίος και σε αυτήν την περίπτωση ορίστηκε ως Ανακριτής της νέας κανονικής συλλογής, δηλαδή του Κανονικού, διευκολύνεται από την ύπαρξη επαρκών πηγών. Συγκεκριμένα έχουν διασωθεί τα δυο αντίγραφα του Κανονικού (χειρόγραφα Παντελεήμονος 144 και 145), που υποβλήθηκαν στο Οικουμενικό Πατριαρχείο από τον Χριστοφόρο, για να λάβουν τη συνοδική έγκριση για την έκδοση και στα οποία υπάρχουν οι λογοκριτικές παρεμβάσεις του Βουλησμά, κυρίως στο θέμα του τρόπου της αποδοχής των αιρετικών κληρικών (βλ. παρακάτω σχετικά αντίγραφα), όπως επίσης έχει διασωθεί και η Εισηγητική Έκθεση του Βουλησμά περί του Κανονικού, καθώς και η Απολογία του Χριστοφόρου εις τα του κυρίου Δωροθέου και η Επιστολή του Βουλησμά προς τον πατριάρχη Νεόφυτο Ζ’ (τα τρία τελευταία κείμενα περιέχονται στο χειρόγραφο Παντελεήμονος 528).

[Συνεχίζεται]
Σχετικά άρθρα Αφιέρωμα στον Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη
Οι αστρονομικές γνώσεις του αγ. Νικοδήμου Αγιορείτη 16 Ιουλίου 2020  Στην ενδιαφέρουσα επιστολή του Αγίου Προς Θωμάν  υπερασπιζόμενος την ησυχία της ασκητικής ζωής γράφει: «…Και αυτοί δε οι έξω φιλόσοφοι τω φωτί του φυσικού λόγου επόμενοι, εγνώρισαν την της ησυχίας ωφέλειαν,  ο Πυθαγόρας εν τω όρει της Ίδης ησυχάζων, την πολυθρύλλητον εκείνην παρά τοις μαθηματικοίς εύρηκε πρότασιν…». Υπονοεί προφανώς το πυθαγόρειο ...
Ο Άγιος Νικόδημος έναντι της κριτικής του Βουλησμά 15 Ιουλίου 2020 Ο Νικόδημος αρχικά υποστήριζε τη θέση ότι η Εκκλησία, συστοιχούσα στην αρχή της Οικονομίας, αποδεχόταν τους αιρετικούς χωρίς αναβαπτισμό και τους αιρετικούς κληρικούς χωρίς επανάληψη της χειροτονίας. Η παραπάνω θέση του Νικοδήμου κατακρίθηκε με έντονο τρόπο από τον Βουλησμά, ενώ προκάλεσε τον πατριάρχη Νεόφυτο να θέσει στον Νικόδημο τον αμετακίν...
Επιστημονικό ήθος και γνώσεις του αγ. Νικοδήμου Αγιορείτη 15 Ιουλίου 2020 Χαρακτηριστικό είναι το επιστημονικό ήθος που επιδεικνύει ο Άγιος. Αναφέρει τις πηγές του, καθώς και την οποιαδήποτε συνεισφορά άλλων προσώπων, στα έργα του υποτιμώντας ή αποσιωπώντας την δική του συνεισφορά! Στο έργο του Νέον Μαρτυρολόγιον, αναφέρει ποίος «εστάθη», ο συγγραφεύς για κάθε μάρτυρα, ενώ όπου αυτός αποσιωπάται, όπως αναφέρει στον πρόλο...
Νικόδημος αγιορείτης. Ο οτρηρός εργάτης της ενθέου λογιοσύνης 14 Ιουλίου 2020 Διάλεξις που δόθηκε στη Νάξο στις 12 Ιουλίου 2018 Σεβασμιώτατε και πολυφίλητε Αδελφέ άγιε Παροναξίας κ. Καλλίνικε, Εντιμολογιώτατε κύριε Πρόεδρε Πρωτοδικών Νάξου και αξιότιμοι κύριοι εκπρόσωποι των λοιπών Αρχών της Νήσου, Αξιότιμε κ. Πρόεδρε και αγαπητά μέλη του Συλλόγου Φίλων της Βυζαντινής Μουσικής και Παραδόσεως Νάξου «Ο Άγιος Νικόδημος», Φι...
Όσιος Νικόδημος ο Αγιορείτης 14 Ιουλίου 2020 Ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης είναι μία από τις μεγαλύτερες θεολογικές και διδασκαλικές μορφές της τουρκοκρατίας. Το έργο του ανύψωσε τα ήθη των μοναχών και όλων των πιστών. Έκανε γνωστή την αγιοπατερική σοφία, την αγιολογική ευωδία και την υμννογραφική χάρη. Δίκαια αποτελεί καύχημα του Αγίου Όρους και δόξα της Ορθόδοξης Εκκλησίας. (περισσότ...