(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος)
7. Η έξοδος των ψυχών
Άγιος Γρηγόριος ο Διάλογος: Λίγο παραπάνω παραπονέθηκες πως δεν είδες να βγαίνει η ψυχή ενός που πέθαινε, όμως ήδη αποτελούσε σφάλμα σου ακριβώς ότι ζήτησες με τα σωματικά μάτια να δεις πράγμα αόρατο.
Γιατί πολλοί από τους δικούς μας, καθαρίζοντας τον οφθαλμό του νου με πίστη αγνή (βλ. Ματθ. 5, 8) και μακρά προσευχή, αρκετές φορές είδαν ψυχές να εξέρχονται από το σώμα.
Γι’ αυτό είναι τώρα ανάγκη να περιγράψω τι λογής τις είδαν να βγαίνουν και πόσα έβλεπαν οι ίδιες, όταν έβγαιναν, ούτως ώστε τα παραδείγματα να πείσουν την κυμαινόμενη ψυχή, για όσα τυχόν δεν μπόρεσε επαρκώς να το κάνει η εκλογίκευση.
10. Η ψυχή ενός εγκλείστου
Κάποιος θεοσεβής και πιστότατος άνδρας, ενόσω ακόμα βρισκόμουν στο μοναστήρι, μου διηγήθηκε, πως μερικοί από τα μέρη της Σικελίας κατευθύνονταν ακτοπλοϊκώς για τη Ρώμη, όταν, ευρισκόμενοι στη μέση της θάλασσας, είδαν να φέρεται στον ουρανό η ψυχή ενός δούλου του Θεού, που είχε κάνει έγκλειστος στο Σάμνιο. Αυτοί όταν αποβιβάσθηκαν στη γη, διερευνώντας την υπόθεση αν όντως έτσι έγινε, εξακρίβωσαν πως ο δούλος του Θεού αποδήμησε την ίδια μέρα που και αυτοί γνώρισαν πως ανέβηκε εκείνος στα ουράνια βασίλεια.
11. Η έξοδος της ψυχής του αββά Σπε.
Ενόσω βρισκόμουν ακόμα στο μοναστήρι μου, από διήγηση ενός ευσεβέστατου άνδρα πληροφορήθηκα αυτό που λέω. Έλεγε λοιπόν πως ένας ευσεβής πατέρας ονόματι Σπες1 έκτισε μοναστήρια στον τόπο που επονομάζεται Κάμπλε, ο οποίος χωρίζεται από την παλαιά Νουρσία με ένα ενδιάμεσο διάστημα έξι μιλίων. Αυτόν ο Παντοδύναμος και Ελεήμων Θεός τον προστάτευσε από την αιώνια μαστίγωση δίνοντας του εδώ μάστιγα, και φύλαξε για αυτόν και την μεγαλύτερη αυστηρότητα και την μεγαλύτερη χάρη της θείας Οικονομίας Του. Κατέδειξε πόσο προηγουμένως τον αγαπούσε παιδεύοντας (βλ. Παροιμ. 3, 12 & Εβρ. 12, 6), με το να τον θεραπεύσει αργότερα τελείως. Κάλυψε με σκοτάδι τα μάτια του για ένα διάστημα σαράντα χρόνων συνεχούς τυφλώσεως, μη ανοίγοντας του κανένα φως, ούτε της πιο ελάχιστης θέας.
Αλλά κανείς δεν μπορεί να αντέξει τα πλήγματα πάνω του, αν τον εγκαταλείψει η Χάρη. Αν ο ίδιος ο Ελεήμων Πατέρας, που επιβάλλει την θλίψη, δεν χορηγήσει υπομονή, αμέσως με την ανυπομονησία, αυτό που ήταν για να σμικρύνει τις αμαρτίες, μας αυξάνει την αμαρτία. Το αξιοθρήνητο αποτέλεσμα είναι πως, από εκεί ακριβώς που έπρεπε να ελπίζουμε τερματισμό του πταίσματος μας, εκεί αυτό λαμβάνει αύξηση.
Γι’ αυτό βλέποντας ο Θεός την αδυναμία μας, αναμιγνύει με τις μάστιγες και την σκέπη Του, και στον καιρό της δοκιμασίας δείχνεται στους εκλεκτούς υιούς Του τώρα ελεημόνως δίκαιος, για να φανεί σε αυτούς μετέπειτα δικαίως ελεήμων. Έτσι και στον ευσεβή γέροντα αυτόν, ενώ τον κάλυψε με εξωτερικό σκοτάδι, ποτέ δεν του στέρησε το εσωτερικό φως. Αυτός, ενώ καταπονούνταν με την μάστιγα του σώματος, με την σκέπη του αγίου Πνεύματος είχε παράκληση καρδίας.
Και όταν συμπλήρωσε πια τον τεσσαρακοστό χρόνο τυφλότητας, ο Κύριος του ξαναέδωσε το φως και του ανήγγειλε πως πλησιάζει το τέλος του. Του παρήγγειλε να κηρύξει τον λόγο της ζωής (βλ. Α΄ Ιω. 1, 1) στα μοναστήρια που είχε κτίσει τριγύρω, ούτως ώστε, έχοντας ξαναβρεί αυτός το σωματικό του φως, περιοδεύοντας χάριν επισκέψεως να διανοίξει στους αδελφούς το φως της καρδιάς τους. Αυτός πειθαρχώντας αμέσως στις προσταγές, περιόδευσε στα κοινόβια των αδελφών και κήρυξε τις εντολές της ζωής (βλ. Βαρούχ 3, 9), που αυτός είχε μάθει πράττοντας τες.
Την δέκατη πέμπτη μέρα λοιπόν επέστρεψε στο μοναστήρι του, έχοντας ολοκληρώσει το κήρυγμα. Εκεί συγκάλεσε τους αδελφούς, στάθηκε στο μέσο, μετέλαβε το Δεσποτικό Σώμα και Αίμα και στη συνέχεια άρχισε μαζί τους μυστικές ωδές ψαλμών. Και ενώ εκείνοι έψαλλαν, αυτός απορροφημένος στην προσευχή παρέδωσε το πνεύμα του.
Όλοι τότε οι παρευρισκόμενοι αδελφοί, είδαν να βγαίνει από το στόμα του ένα περιστέρι.
Αμέσως άνοιξε η οροφή του ναού, βγήκε αυτό έξω, μπροστά στα βλέμματα των αδελφών, και εισέδυσε στον ουρανό. Και πρέπει να πιστέψουμε πως η ψυχή του εμφανίσθηκε σε σχήμα περιστεριού, ακριβώς για να δείξει ο Παντοδύναμος Θεός με αυτό το ίδιο το σχήμα, με πόσο απλή καρδιά τον είχε υπηρετήσει εκείνος ο άνδρας*.
* Το περιστέρι συμβολίζει την απλότητα (=ακακία, ακεραιότητα), βλ. Ματθ. 10, 16.
1 Spes (=ελπίδα, Ελπίδιος), ηγούμενος πολλών μοναστηριών, περίπτωση ανάλογη με τον Εκύτιο (Ι, 4). Αναγράφεται στο Ρωμαϊκό εορτολόγιο στις 28 Μαρτίου.
Απόσπασμα από το βιβλίο, Άγιος Γρηγόριος ο Διάλογος, «Βίοι αγνώστων ασκητών», έκδοση Ιεράς Καλύβης αγίων Αποστόλων – «Πατριάρχου». Εισαγωγή, μετάφραση, σημειώσεις Ιερομονάχου Ιωάννου.
