(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος)
Ο Άγιος μάρτυς Σώζων και το σπήλαιόν του
Κατά τον Λεόντιον Μαχαιράν, ο Άγιος Σώζων ήταν νεαρός βοσκός από το Πλακουντούδιν (μεσαιωνικός οικισμός κοντά στην Ασπρογιάν Πάφου). Και όταν ήρθαν οι Σαρακηνοί στην Κύπρον κατά τον έβδομον αιώνα, εκάψαν την εικόνα της Παναγίας εις την Μονήν, καθώς διηγείται ο Μαχαιράς (πιθανόν την Μονήν των Ιερέων ή την Μονήν Χρυσορρογιατίσσης) και η μορφή της Παναγίας, ω του θαύματος ετυπώθη εις τας πλάκας εκεί και υπήρχε μέχρι τον καιρό του Μαχαιρά δηλαδή μέχρι τον ΙΕ΄ αιώνα.
Και τρέξαν ξωπίσω του οι Σαρακηνοί και κρατούσε γαλευτήρι* – σαν βοσκός που ήταν – και σκόνταψε και του έπεσε το γαλευτήρι και έσπασε και χύθηκε το γάλα και εφαίνοντο τα αποτυπώματα του χυμένου γάλακτος εις τις πέτρες.
Και ο Άγιος Σώζων κατέφυγε και κρύφτηκε εις ένα σπήλαιο όπου υπήρχαν και άλλα παιδιά και όταν έφθασαν οι Σαρακηνοί έβαλαν φωτιά στο σπήλαιο και τα έκαψαν.
Ακολούθως οι Χριστιανοί του τόπου εκείνου έκτισαν εκκλησίαν και έβαλαν μέσα τα άγια λείψανα τα οποία έκαμναν διάφορα θαύματα.
Το σπήλαιον αυτό ευρίσκεται κοντά στο χωριόν Ασπρογιά και φέρει το όνομα «Σπήλαιον τ’ Άη Σώζοντα». Μέσα από το σπήλαιον πηγάζει ύδωρ και εξέρχεται έξω από το στόμιον του σπηλαίου και θεωρείται αγίασμα. Κοντά στο σπήλαιον σε άγριους θάμνους κρεμμάζουν οι πιστοί ρούχα.
Κατά επιτόπιαν παράδοσιν το αγίασμα του Αγίου Σώζοντος θεραπεύει τα μιμίθκια (εξανθήματα).
Η μνήμη του Αγίου Σώζοντος εορτάζεται στις 7 Σεπτεμβρίου.
Λείψανα του Αγίου Σώζοντος σώζονται στην Μονήν Μαχαιρά και στην Μονήν Χρυσορρογιάτισσας.
* Πήλινο δοχείο μέσα στο οποίο πέφτει το γάλα όταν αρμέγουν τα αιγοπρόβατα.
Απόσπασμα από το βιβλίο του Μοναχού Βλασίου Σταυροβουνιώτου, «Πατερικόν της νήσου Κύπρου, (Άγιοι Ασκητές και Σπήλαια της Κύπρου)», γ’ έκδοση, Θεσσαλονίκη.
