Την «φοβεράν ημέραν» της Κρίσεως προβάλλει η Εκκλησία μας την τρίτη Κυριακή του Τριωδίου, την Κυριακή των Απόκρεω η της Κρίσεως. Πράγματι, η υμνολογία είναι γεμάτη από λέξεις και φράσεις που παραπέμπουν στο καθοριστικό αυτό γεγονός της μελλούσης κρίσεως. «Όταν μέλλης έρχεσθαι, κριτά δικαιότατε, ποταμός πύρινος προ του σου βήματος έλκει άπαντας…», «διηχήσει δε η κοιλάς άπασα φοβερώ βρύγματι του κλαυθμώνος», «ηχήσουσι σάλπιγγες, κενωθήσονται τάφοι και εξαναστήσεται των ανθρώπων τρέμουσα φύσις άπασα». Σε ένα, μάλιστα, από τα Εξαποστειλάρια ο υμνωδός αναφωνεί με δέος: «και τις υποίσει (= θα υποφέρει) τον φόβον της παρουσίας εκείνου; ημέρα γαρ θυμού εστι και κλίβανος καιόμενος…».
Αναρωτιέται, ευλόγως, καθ’ ένας από εμάς. Πως είναι δυνατόν ο φιλεύσπλαχνος και φιλάνθρωπος Κύριος, που τις δύο προηγούμενες Κυριακές του Τριωδίου άκουσε τις προσευχές του Τελώνου και δέχθηκε την μετάνοια του Ασώτου, να παρουσιάζεται τώρα ως φοβερός και άτεγκτος κριτής;
Την απάντηση την δίνει το ίδιο το κατανυκτικό Τριώδιο, το βιβλίο της Εκκλησίας μας: Για να μην επαναπαυτή κάποιος από εμάς, πιστεύοντας ότι ο Θεός είναι μόνον φιλάνθρωπος και ότι εμείς μπορούμε να αμαρτάνουμε συνεχώς ατιμώρητοι, έθεσαν οι Πατέρες την ανάμνηση της μελλούσης κρίσεως σ’ αυτό το σημείο του Τριωδίου, ώστε «διά του θανάτου και της προσδοκίας των εσομένων (=μελλόντων) δεινών φοβήσαντες τους αμελώς διακειμένους προς αρετήν επανάγωσι, μη θαρρούντες εις το φιλάνθρωπον μόνον του Θεού αλλά αφοράν ότι δίκαιός εστι κριτής και αποδίδωσι εκάστω κατά τα έργα αυτού» (Τριώδιον Κατανυκτικόν, Εκδ. Αποστολικής Διακονίας, εν Αθήναις 1960, σελ. 31).
Επομένως, οι παραστατικές περιγραφές των επερχομένων δεινών και των αιωνίων κολάσεων δεν γίνονται, για να φοβίσουν, αλλά για να «ταρακουνήσουν» τους «αμελώς διακειμένους», εκείνους δηλαδή από εμάς που δεν έχουν πάρει στα σοβαρά το γεγονός της σωτηρίας των η και αυτούς ακόμη που, όπως λέει η ευαγγελική περικοπή της Κυριακής των Απόκρεω (Ματθ., κε’ 31-46), είναι χριστιανοί των λόγων και όχι των έργων. Έτσι, ενώ λένε πως αγαπούν τον Θεό, αρνούνται όμως να βοηθήσουν τον εν Χριστώ ελάχιστο αδελφό, τον ενδεή, τον ξένο, τον άρρωστο, τον φυλακισμένο, τον πάσης φύσεως αναγκεμένο.
Αναφέρεται και πάλι στο Κατανυκτικό Τριώδιο (ο. π. σελ. 31-32): «ου νηστείαν τότε (στην μέλλουσα κρίση) και γυμνείαν και θαύματα ζητήσει ο Χριστός, αλλά πολλώ τούτων κρείττονα, ελεημοσύνην δηλαδή και συμπάθειαν». Ο ίδιος, μάλιστα, ο Κύριος τονίζει με νόημα σε άλλο σημείο: «ου πας ο λέγων μοι, Κύριε, Κύριε, αλλά ο ποιων το θέλημα του πατρός μου» (Ματθ., ζ’ 21). Και το θέλημα του πατρός είναι η έμπρακτη αγάπη προς τον συνάνθρωπο. Εξ άλλου, «ανέλεος η κρίσις τω μη ποιήσαντι έλεος» (Καθολική Επιστολή Ιακώβου, β’ 13).
Όμως, «κατακαυχάται έλεος κρίσεως» (ο. π.), τονίζει και πάλι ο Αδελφόθεος Ιάκωβος, δηλαδή υπερισχύει θριαμβευτικά η ευσπλαγχνία του Κυρίου έναντι της δικαίας κρίσεώς του! Λέγει χαρακτηριστικά ο Χρυσόστομος: «Ει γαρ εβούλετο κολάσαι, ουκ αν προηπείλησεν (ο Κύριος). Απειλεί την τιμωρίαν, ίνα φύγωμεν την πείραν της τιμωρίας﮲ φοβεί τω λόγω ίνα μη κολάση τω έργω» (Ι. Χρυσοστόμου, Περί μετανοίας, ομιλία ζ’, PG 49, 336).
Είναι, επομένως, ανάγκη οι ομιλητές και οι συγγραφείς να μην στέκονται μόνον στην αυστηρή κρίση του Θεού, αλλά να προβάλλουν το φιλάνθρωπο και πολυέλεο πρόσωπό του απέναντι στους ειλικρινώς μετανοούντες και στους «κατ’ αξίαν πράξαντες».
Εξ άλλου, δεν υπάρχει μεγαλύτερο αγαθό από την κατάκτηση του «Παραδείσου», την αιώνια δηλαδή συγκατοίκηση με τον Θεό και τους εν Χριστώ αδελφούς, την οποία ετοίμασε για όλους μας ο Κύριος και μάλιστα προ καταβολής κόσμου (Ματθ. κε’, 34). Με αυτό το νόημα η ημέρα της κρίσεως δεν είναι «ημέρα θλίψεως και απογνώσεως» αλλά «ημέρα Αναστάσεως» (Ιερού Φωτίου, Ομιλία Β’, ΧΙΙ, στο Β. Λαούρδα, Φωτίου Ομιλίαι, σ. 25).
Ο πόθος μας, λοιπόν, να ήμαστε την μέλλουσα ημέρα της κρίσεως με τον Θεό και με τους αγαπημένους μας και δικούς του αγαπημένους δεν μπορεί παρά να ξεπερνάη τον φόβο της κολάσεως και να λειτουργή αφυπνιστικά όλες τις ημέρες της επιγείου ζωής μας, ώστε πράττοντες έργα αγαθά, έργα δηλαδή φιλαδελφείας και μετανοίας, να αξιωθούμε να κληρονομήσωμε και την αιώνια Βασιλεία Του, την Βασιλεία της δικαιοσύνης, της αγάπης, της αιωνίου χαράς και ευφροσύνης. Γένοιτο!
