(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος)
Ο επίσκοπος Μάρκος
Αφού λοιπόν έφτασε στα ανώτατα όρια της πνευματικής τελειότητας μ’ εκείνους τους οσιακούς αγώνες, δέχεται και το χρίσμα της ιερωσύνης και χειροτονείται πρεσβύτερος. Αλλά πώς και πότε κι από ποιόν, ούτε αυτό μπορούμε να το πούμε μ’ ακρίβεια. Εκτός από το ότι ήταν περιφανής για την λαμπρότητα της αρετής και της σοφίας του, όχι μόνο σ’ αυτούς που ήταν κοντά του και τον έβλεπαν, αλλά ακόμα και σ’ αυτούς που ήταν μακριά.
Κι όταν ακόμα ήταν ιερομόναχος, ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας παραβλέποντας όλους τους έγκριτους Μητροπολίτες και τους «υπέρτιμους των υπερτίμων», διάλεξε αυτόν ως τοποτηρητή του στην σχεδιαζόμενη ως οικουμενική σύνοδο της Φερράρας. Τόση και τέτοια υπόληψη και φήμη, ακόμα και πριν την αρχιερωσύνη, απολάμβανε απ’ όλους ο Μάρκος.
Κι επειδή όπως έδειξαν αργότερα τα πράγματα, μόνος αυτός επρόκειτο ν’ αναλάβει τον καθολικό αγώνα υπέρ της πίστης και να γίνει στόμα των Θεολόγων και να φανεί ακλόνητος στύλος της Εκκλησίας, προλαβαίνει σωστά η θεία Πρόνοια, που από μακριά προεξοφλεί τις αρχές των μεγάλων πραγμάτων και τον ανεβάζει επιπλέον και στο υπέρτατο βαθμό της αρχιερωσύνης.
Κατά θεία πρόνοια ο τότε αρχιεπίσκοπος Εφέσου Ιωάσαφ που ετοιμαζόταν για τη σύνοδο, μετατίθεται «στις ουράνιες μονές» κι αντί εκείνου προετοιμάζεται αυτός, το μεγάλο φως της αρετής και της σοφίας, ο Μάρκος χειροτονείται η υψηλή λυχνία της μητρόπολης της Εφέσου. Ή, για να το πω καλύτερα χειροτονείται ως πυρσός όλης της οικουμένης κι ως άλλος στύλος φωτός, που προπορεύεται του Ορθόδοξου λαού.
Τρία πράγματα θεωρούνται αναγκαία για την επίτευξη κάθε είδους καλού: η σοφία, η δύναμη κι η αγαθή βούληση. Γι’ αυτό λοιπόν κι η θεία πρόνοια, που γνωρίζει τα πάντα πριν από τη γένεση τους, βλέποντας τη μεγάλη σοφία του Μάρκου και τον διακαή ζήλο για τα δόγματα των Πατέρων, συνένωσε μ’ αυτά τα χαρίσματά του και το θάρρος και τη δύναμη του λόγου που απορρέει από την θέση του κατέχοντα τον επισκοπικό θρόνο, για να είναι και να φανεί ύστερα και θεολόγος απαράγραπτος κι αήττητος πρόμαχος της Ορθοδοξίας.
Αλλά ποια αισθήματα με κατακλύζουν ξαφνικά, φιλαναγνώστες αδελφοί μου; Βλέπω τον λόγο που επιχειρώ ν’ αρχίσω, σαν άπειρο κι αχανές πέλαγος και στ’ αλήθεια δειλιάζω και ζαλίζομαι στην ιδέα να πάθω τα ίδια με κείνους που αυθαδιάζουν και πλέουν στο μεγάλο ανοιχτό πέλαγος με βαρκούλα που έχει μόνο δύο κουπιά.
Σ’ αυτούς μοιάζω κι εγώ καθώς τολμώ να διηγηθώ τους μεγάλους αγώνες και τα κατορθώματα αυτού του αγίου. Γι’ αυτό και φοβάμαι πολύ, μήπως δεν μπορέσω ν’ αποτυπώσω στο νου σας, εκείνη την υπόληψη την οποία οφείλει να ’χει όλος ο κόσμος σ’ έναν τόσο σπουδαίο άγιο ήρωα.
Αλλά επειδή κατά τον θεολόγο και φίλο του Θεού, έγινε ό,τι ήταν δυνατόν κι από τους μορφωμένους και τους επιστήμονες, αλλά δεν εκδόθηκαν στο κοινό καλύτερα και πληρέστερα, γι’ αυτό κι εγώ τολμώ λοιπόν να προσφέρω τα δικά μου ψελλίσματα, έχοντας πίστη στις άγιες ευχές του θείου και μεγάλου Πατέρα, για του οποίου τον ζήλο επιχείρησα τα πάνω από τις δυνάμεις μου.
Είναι λοιπόν τώρα καιρός να πούμε ποια ήταν αυτή η σύνοδος, για την οποία χειροτόνησε ο Θεός τον ιερό Μάρκο και μητροπολίτη και τοποτηρητή και για να το πούμε απλά, έξαρχο όλης της ανατολικής συνόδου, παρόλο που στο τέλος εκείνη η σύνοδος δεν κατέληξε υπέρ του Θεού. Καιρός είναι να δούμε στη συνέχεια και τι κατόρθωσε ο άγιος σ’ αυτή την σύνοδο και μετά το τέλος αυτής της συνόδου.
Και μου φαίνεται καλό για την πληροφόρηση των απλών ανθρώπων, να κατευθύνουμε λίγο τον λόγο προς τα κει, για να γίνει σαφέστερος και πληρέστερος. Και παρακαλώ να με συγχωρήσουν οι μορφωμένοι κι οι λόγιοι γι’ αυτή την συγκατάβαση, επειδή ο λόγος αφορά στην κοινή ωφέλεια.
Απόσπασμα από το βιβλίο ο «Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός, Η δράση και το εγκώμιό του γραμμένα από τον Άγιο Αθανάσιο τον Πάριο», των εκδόσεων Νέστωρ Δ.Π. Μετάφραση Ελένη Βασιλάκη.
