Απόσπασμα από το βιβλίο «Θεία Λειτουργία, Βίωμα» που έγραψε ο Ιερομόναχος Φιλήμων της Ιεράς Μονής Σταυρονικήτα Αγίου Όρους.
Πρόλογος
Κάθε μέρα συγκεντρώνονταν με ομοψυχία στον ναό, τελούσαν
τη θεία Ευχαριστία σε σπίτια, τρώγοντας την τροφή τους
γεμάτοι χαρά και με απλότητα στην καρδιά.
Πράξεις των Αποστόλων 2, 46
Θυμάμαι τον εαυτό μου μικρό παιδί, φορώντας τα καθαρά και καλά μου ρούχα, να συμμετέχω στη γιορταστική θεία Λειτουργία της Κυριακής, και μπαίνοντας στη σειρά, όπως όλοι, να ανοίγω το στόμα μου για να μεταλάβω κάτι ελάχιστο και γλυκό· αργότερα, με τα πρώτα κατηχητικά μαθήματα, έμαθα ότι με τη θεία Λειτουργία μετέχουμε στον Μυστικό Δείπνο του Κυρίου, και άρχισα με δέος να μεταλαμβάνω το Σώμα και το Αίμα του· ωριμάζοντας και μελετώντας, έμαθα ότι η θεία Λειτουργία είναι το κέντρο ύπαρξης της Εκκλησίας, το Μυστήριο της μεταμόρφωσης όχι μόνο του ψωμιού και του κρασιού σε «ουράνια τροφή», αλλά και της ίδιας της ζωής σε προεικόνιση της Βασιλείας του Θεού.
Έκτοτε βιώνω την ενότητα των μελών της ευχαριστιακής Συνάξεως, τη μεταβολή μας σε Εκκλησία, σε σώμα του Χριστού, σε ναό του αγίου Πνεύματος.
Εδώ και πολλά χρόνια τώρα είναι ευχάριστο το γεγονός ότι εξακολουθεί να συντελείται μια λειτουργική αναγέννηση, με αποτέλεσμα να υπάρχει μια δίψα στους πιστούς για συνεχή προσέλευση στη θεία Κοινωνία· επιστροφή σε μία πιο γνήσια εκκλησιαστική ζωή.
Η αναγέννηση αυτή έχει καταστήσει κατανοητό ότι η Εκκλησία δεν είναι κάποιο κοινωνιολογικό η ιδεολογικό κατασκεύασμα αλλά ένας ευχαριστιακός οργανισμός ο οποίος αποκτά οντότητα την ώρα που επικαλείται το άγιο Πνεύμα να ενεργήσει πάνω στα Τίμια Δώρα της θείας Ευχαριστίας και ότι όλες οι άλλες δραστηριότητες της Εκκλησίας, κοινωνικές, πολιτιστικές η φιλανθρωπικές, πηγάζουν από την τέλεση της θείας Λειτουργίας, ως φυσικά επακόλουθά της
Με την παρούσα έκδοση, θέλω ταπεινά να τονίσω στους αγαπητούς μου αδελφούς ότι η θεία Λειτουργία είναι η πεμπτουσία της Εκκλησίας και η προϋπόθεση της αποστολής της στον κόσμο. Γι’ αυτόν τον λόγο, στο τομίδιο αυτό καταγράφω αφενός κάποια βασικά εισαγωγικά σχόλια για τη θεία Λειτουργία και, στη συνέχεια, επιχειρώ μια πιο συγκεκριμένη εξήγηση του κειμένου της και ιδιαιτέρως των ευχών της.
Εύχομαι ολόψυχα σε όλους τους αναγνώστες του παρόντος, σε κάθε θεία Λειτουργία να ζουν τη μεταμόρφωση της ευχαριστιακής Σύναξης σε Βασιλεία του Θεού και να νιώθουν την «καρδία τους καιομένη», όπως οι μαθητές στους Εμμαούς, όταν ο Ιησούς τους αποκάλυψε τον εαυτό του «εν τη κλάσει του άρτου» (Λουκ. 24, 32-35).
Ιερομόναχος Φιλήμων
Ι.Μ. Σταυρονικήτα – Άγιον Όρος
Εισαγωγή
Η θεία Λειτουργία
Η λέξη «λειτουργία» σημαίνει το «έργο του λαού». Στην κλασική ελληνική γλώσσα, «λειτουργία» είναι μια συλλογική πράξη, κάτι που κάνουμε από κοινού, κάτι που πραγματοποιείται όταν είμαστε αλληλέγγυοι μεταξύ μας και όχι μόνοι.
Αν, λοιπόν, η θεία Λειτουργία ορίζεται ως «λειτουργία», αυτό σημαίνει ότι έχει συλλογικό χαρακτήρα.
Αυτή η συλλογικότητά της διαφαίνεται στις ευχές της, όπου όλες διατυπώνονται σε πληθυντικό αριθμό, αλλά και από το γεγονός ότι γίνεται ένας διάλογος, μια συνιερουργία μεταξύ του κλήρου και του λαού. Επιπλέον, άπαντες μετέχουν όχι μόνον προσφέροντας αλλά και μεταλαμβάνοντας τα Τίμια Δώρα, τον άρτο και τον οίνο.
Η θεία Λειτουργία ονομάζεται και Ευχαριστία, διότι τόσο ο Κύριος «πήρε τον άρτο και αφού είπε ευχαριστήρια προσευχή» τον μοίρασε στους μαθητές του, όσο κι εμείς στην ευχή της αγίας Αναφοράς ευχαριστούμε τον Θεό για όλες του τις ευεργεσίες προς τον άνθρωπο.
Σύσταση του μυστηρίου της θείας Ευχαριστίας
Η θεία Ευχαριστία διαμορφώθηκε έχοντας ως κέντρο τον Μυστικό Δείπνο του Κυρίου.
Όπως μας πληροφορεί ο απόστολος Παύλος, ο Ιησούς κατά τη διάρκεια του Μυστικού Δείπνου «έλαβε τον άρτο, και, αφού έκανε ευχαριστήρια προσευχή, τον τεμάχισε και είπε: “Λάβετε, φάγετε· αυτό είναι το σώμα μου, που τεμαχίζεται για χάρη σας. Αυτό να κάνετε στην ανάμνησή μου”. Παρόμοια, όταν τέλειωσε τον δείπνο, πήρε το ποτήρι και είπε: “Αυτό το ποτήριο είναι η καινή διαθήκη που επικυρώνεται με το αίμα μου. Όποτε πίνετε απ’ αυτό το ποτήριο, να το κάνετε στην ανάμνησή μου”» (Α’ Κορ. 11, 23-25).
Κι εμείς, λοιπόν, ακολουθώντας την εντολή του Κυρίου, μεταλαμβάνουμε στις ευχαριστιακές μας συνάξεις άρτο και οίνο.
Ένωση με τον Χριστό
Ολόκληρος ο άνθρωπος, με όλες τις ψυχοσωματικές αισθήσεις και λειτουργίες του, ενώνεται με τον Χριστό, μεταμορφώνεται και χριστοποιείται. Τα λόγια του Χριστού ότι «εκείνος που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου είναι ενωμένος μαζί μου, κι εγώ με αυτόν» (Ιωάν. 6, 56), είναι καθοριστικά της σχέσης μας μαζί του.
Επιπλέον, με τη θεία Κοινωνία μετέχουμε στην αιώνια ζωή, διότι όπως διαβεβαιώνει ο Ιησούς στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, «αν δεν φάτε τη σάρκα του Υιού του Ανθρώπου και δεν πιείτε το αίμα του, δεν έχετε μετοχή στη ζωή. Αυτός που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου έχει ζωή παντοτινή, κι εγώ θα τον αναστήσω την έσχατη ημέρα» (Ιωάν. 6, 53-54).
