Η ανακουφιστική φροντίδα προσφέρεται σε ασθενείς με καρκίνο από την στιγμή που θα νοσήσουν. Υπάρχει όμως μια αντίληψη επιφανειακού κοινωνικού χαρακτήρα για την ανακουφιστική φροντίδα. Αν θέλουμε να αναζητήσουμε την ουσία και το περιεχόμενό της μπορεί να λειτουργήσει ως παράδειγμα το τελευταίο επεισόδιο της τηλεοπτικής σειράς: Άγιος Παΐσιος, από τα Φάρασα στον ουρανό.
Το τελευταίο επεισόδιο, κατά την διάρκεια που ασθένησε ο άγιος άνθρωπος από καρκίνο, μέσα από τις εικόνες, τις σκηνές, τους διαλόγους και τις εκφραστικές δυνατότητες μιας τηλεοπτικής σειράς, μιλά για τα πανανθρώπινα και ατομικά χαρακτηριστικά που έχει τόσο ο πόνος όσο και η προσφορά της ανακουφιστικής φροντίδας.
Υπάρχει κάποιος που ζήτησε τον καρκίνο
«Δώσε σε μένα τον καρκίνο τους, θεράπευσέ τους, κι αν το παραχωρήσεις, όσο κι αν φωνάζω, όσο κι αν παρακαλώ να Είσαι σαν κωφός.» Το παράδοξο των λόγων που εκφράζει ένας άγιος άνθρωπος λέγοντας σε επισκέπτες του στο Άγιον Όρος: «το καημένο το άδικο! Κανένας δεν το θέλει! Κι όμως…», δεν μένει μόνο στην έκφραση αλλά γίνεται ουσιαστικός τρόπος ζωής. Η βαθιά συγκίνηση που ένιωσαν οι τηλεθεατές όταν παρακολούθησαν την παραπάνω προσευχή του αγίου είναι ένα βιωματικό παράδειγμα της έννοιας του φιλότιμου. Η απλή και ανδρεία καρδιά του είναι έτοιμη να ριχτεί σε ένα ακόμα αγώνισμα. Η παρρησία που έχει προς τον Θεό αρθρώνοντας ένα τέτοιο αίτημα αλλά και η θέση στην οποία βάζει τον εαυτό του αποτελούν απόδειξη των όσων προσπαθεί να μεταλαμπαδεύσει.
Ακολούθως ας δούμε με ποιο τρόπο παρουσιάζονται στην τηλεοπτική σειρά «Άγιος Παΐσιος, από τα Φάρασα στον Ουρανό» οι βασικές αρχές της ανακουφιστικής φροντίδας.
- Αποτελεσματική διαχείριση του πόνου και των συμπτωμάτων
«Νόμιζα ότι η χημειοθεραπεία είναι να πίνουν οι άνθρωποι χυμούς και φυσικές τροφές. Τώρα κατάλαβα τι είναι!» λέει απλοϊκά ο γέροντας Παΐσιος. Και η αλήθεια είναι πως ελάχιστοι ξέρουμε τις ακριβείς διαδικασίες και αγωγές που ακολουθούνται ή μπορούμε να διακρίνουμε τις κλίμακες που μετρούν τον πόνο του ασθενούς. Η υπακοή ενός ανθρώπου με σπάνιες πνευματικές ικανότητες στους γιατρούς, και η γνώση ότι αυτός ο άνθρωπος άσκησε μεγάλη βία στο σώμα του ως νηστευτής και ασκητής περιγράφουν με λεπτότητα και σαφήνεια την αξία της πρώτης αρχής της ανακουφιστικής φροντίδας. Με αυτό κατά νου καταλαβαίνουμε και την φράση: «Να προσευχόμαστε να βοηθάει ο Χριστός μας τους ανθρώπους, και να μην επαναπαυόμαστε ό,τι κάποιος έπεσε σε καλούς γιατρούς».
- Διαύγεια στη λήψη αποφάσεων
Όταν απολαμβάνει ανακουφιστική φροντίδα ο ασθενής έχει τον χρόνο και τον τρόπο να λύσει όσα θέματα τον απασχολούν. Έχει την δυνατότητα να ζει ψυχική κατάσταση διαύγειας πνευματικής. Έτσι μπορεί να δει την ζωή των ανθρώπων που αγαπά να συνεχίζεται χωρίς αυτόν, και χωρίς αυτό το γεγονός να τον διαλύει. Αυτή η μεγαλειώδης στάση που περιγράφεται στο τελευταίο επεισόδιο της τηλεοπτικής σειράς έχει συμβεί σε πολλούς απλούς, καθημερινούς ανθρώπους και είναι η καλύτερη ανακουφιστική φροντίδα που προσφέρουν οι ίδιοι οι ασθενείς στους συγγενείς και τους φίλους τους ώστε να βιώσουν το πένθος με διαφορετικό τρόπο. Κανονίζει όλες τις λεπτομέρειες ο γέροντας Παΐσιος, με αγάπη και σοφία και σύνεση όπως έκανε σε όλη την ζωή του. Και ζητά να παρέμβει και στην φαρμακευτική αγωγή σταματώντας την. Η ελευθερία που εκφράζει με την επιθυμία του αυτή γίνεται κατανοητή από τους ασθενείς. Το παράδειγμά του δεν αφήνει κανέναν να υποψιαστεί, έννοιες που σχετίζονται με την ευθανασία και την αυτοκτονία. Η έμπονη προσπάθεια όλης της ζωής του για τον αγιασμό της ψυχής του, δίνει και τώρα την εξήγηση στον γιατρό: «δεν μπορώ να κάνω μετάνοιες!»
- Ο ασθενής προετοιμάζεται για το τέλος
Ο γέροντας Παΐσιος, ετοιμάστηκε από πολύ νωρίς για το τέλος του, σύμφωνα με το μοναχικό τυπικό. Αντίθετα σήμερα συνηθίζουμε να πιστεύουμε πως αν απλά συζητάμε για τον θάνατο παραιτούμαστε από την ζωή. (Ακριβώς επειδή δεν έχουμε πιστέψει στην αιώνια προοπτική της). Στις περιπτώσεις δε ασθένειας με σοβαρή απειλή για την ζωή, υπάρχει η συνήθεια να μην συζητούν οι ασθενείς αναφερόμενοι στον θάνατο γιατί οι συγγενείς τους, και αυτοί οι ίδιοι πιστεύουν ότι έτσι θα παραιτηθούν από την προσπάθειά τους.
«Συγχωρέστε με και συγχωρεμένοι να είναι όσοι με λύπησαν» γράφει στο ιδιόχειρο σημείωμα που ετοιμάζει. Το επεισόδιο αυτής της σειράς μας δείχνει πως ακόμα και αυτός που είχε δώσει νόημα και στα πιο αμείλικτα ερωτήματα που είναι καταχωνιασμένα στο υποσυνείδητο και η αρρώστια και ο πόνος τα ξεσκεπάζουν, βίωσε όλο τον πόνο φέρνοντας στο νου του τους άλλους ασθενείς που δεν έχουν λύσει αυτά τα θέματα.
Στη διάρκεια των χημειοθεραπειών στο νοσοκομείο, καθισμένο στις καρέκλες της αναμονής, εικονίζει ο σεναριογράφος τον άγιο να λέει στις μοναχές: « Αδελφές, σκεφτείτε όλους αυτούς τους ανθρώπους να μην μπορούν να δουλέψουν, να υποφέρουν οι οικογένειές τους και από την φτώχια και να έχουν και την αγωνία αν θα ζήσουν ή θα πεθάνουν.»
- Έχει αίσθημα πληρότητας
Η διαχείριση του πόνου και των συμπτωμάτων και η διαύγεια στη λήψη αποφάσεων είναι πνευματικής φύσεως στοιχεία, αφού έχουν επίπτωση στο όλο πρόσωπο. «Πονάτε γέροντα;» ρωτάει η ηγουμένη τον άγιο άνθρωπο και εκείνος απαντά: «Δόξα τω Θεώ, πονάω, αλλά… είναι και η αγάπη!» Το να μπορεί ο ασθενής με καρκίνο να βιώσει και να εκφράσει συναισθήματα που γεμίζουν την ψυχή με χαρά, ευγνωμοσύνη, δοξολογία και είναι μεγαλειώδης πράξη που του προσφέρει ανεκτίμητη ποιότητα αληθινής ζωής, όσο σύντομη κι αν προβλέπεται πως θα είναι για το σώμα του. Έτσι μπορεί να:
- Συνεισφέρει στους άλλους
«Πάρε το μαντήλι κι έλα να χορέψουμε!» είναι άλλη έκφραση του τελευταίου επεισοδίου της σειράς Άγιος Παΐσιος: Από τα Φάρασα στον ουρανό. «Μπορείτε να μου βρείτε μια φυσαρμόνικα;» λέει ο ασθενής που με δυσκολία αναπνέει και χρειάζεται οξυγόνο με μάσκα. Και ξεκινάει να δίνει όχι μόνο την αναπνοή του σε ένα άθλημα αλλά και χαρά και αγάπη και ελπίδα και παρηγοριά στους γύρω του. Αυτά τα συναισθήματα που γεννά στους άλλους μεγεθύνονται σε ανταποδοτικότητα – επειδή έτσι είναι η λειτουργία τους είτε κάποιος είναι ασθενής είτε υγιής. Και έτσι η αγάπη – «Άχ αυτή η αγάπη! Θα ήθελα να ζήσω λίγο ακόμη» λέει στον γιατρό του έχοντας βιώσει ένα κύμα αγάπης να τον κατακλύζει φεύγοντας από το νοσοκομείο – γίνεται υπέροχος τρόπος ζωής ενώ αυτή τελειώνει.
- Επιβεβαιώνεται ως πλήρες πρόσωπο
Το ιδεώδες είναι η παροχή της ανακουφιστικής φροντίδας να εφαρμόζεται κατ΄οίκον, μπορεί όμως να παρασχεθεί όπου βρίσκεται ο ασθενής. Στο τελευταίο επεισόδιο όπου παρουσιάζονται οι καταληκτικές στιγμές του αγίου το κελί του στο μοναστήρι της Σουρωτής, την παρουσία των μοναχών που βρίσκονται πάντα εκεί, ψάλλουν μαζί του και περιβάλλουν με αγάπη και προσευχή και διάκριση, είναι χαρακτηριστικά του σεβασμού προς την ψυχοσωματική οντότητα που είναι ο άνθρωπος και αδιάσπαστη οδηγείται στην τελείωσή της.
Η ίαση, εντέλει, κέντρο της έχει την κοινωνία, την συντροφικότητα – μια βαθιά, οικεία σχέση αγάπης και εμπιστοσύνης – με τον Θεό και τους άλλους, λέει ο dr. DanielB. Hinshawστο βιβλίο του με τίτλο: Ο Ολικός πόνος και η φύση της Ίασης.
Με την βεβαιότητα πως η σειρά αυτή αποτέλεσε στοιχείο έμπνευσης, ανακούφισης και έναυσμα για αναζητήσεις πνευματικές σε πολλούς ασθενείς και τους οικείους τους, ευχόμαστε η «θεραπευτική της επίδραση» να οδηγήσει σε ουσιαστικά βήματα για την ανάπτυξη της ανακουφιστικής φροντίδας στην χώρα μας.
