Νικηφόρου Θεοτόκη, Λόγος εις το Γενέσιον του Τιμίου Προδρόμου
(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος)
Δίκαιος ο Κύριος και δικαιοσύνας ηγάπησεν. Τούτο αρμόζει να ειπούμεν εις την υπέρλαμπρον και ενδοξοτάτην εορτήν, όπου την σήμερον ημέραν όλοι οι ευσεβείς πανηγυρίζομεν. Δίκαιος είναι ο Κύριος, και τας δικαιοσύνας αγαπά διά τούτο με τόσα πολλά μεγαλεία, και με τόσας μεγάλας δόξας, ηθέλησε να μεγαλύνη το γενέσιον του Ιωάννου του Βαπτιστού.
Ο Ιωάννης υπερβαίνει όλους τους Αγίους εις την αγιότητα· δεν εγεννήθη εις τον κόσμον άλλος άνθρωπος μεγαλύτερος από αυτόν εις την χάριν, εξαιρετικώτερος εις την αρετ, περισσότερος εις την τελειότητα.
Τούτο, όπου λέγω, δεν είναι υπερβολή, ουδέ φοβούμαι τίποτε, μην τύχη και λανθασθώ, όταν τον ανεβάζω εις ένα τοιούτον υψηλότατον ύψος· ο άπειρος και αλάνθαστος σοφία του πανσόφου και υπερτελείου Θεού, όπου καλά εγνώρισε την αρετήν του, αυτή τον ανέβασε τόσον υψηλά, δίδοντάς του τα πρωτεία από όλους τους ανθρώπους. «Ουκ εγήγερται εν γεννητοίς γυναικών μείζων Ιωάννου του Βαπτιστού».
Του Ιωάννου η ζωή έχει περισσοτέραν αγιότητα από την πολιτείαν των άλλων Αγίων· το γενέσιον του Ιωάννου πρέπει να έχη περισσότερην χάριν και δόξαν από των άλλων Αγίων τα γενέσια.
«Δίκαιος ο Κύριος και δικαιοσύνας ηγάπησεν». Τόση είναι η χάρις και η δόξα, με την οποίαν ο Θεός λαμπρύνει το γενέσιον του Βαπτιστού, όπου κινεί εις μίαν υπέρμετρον χαράν και αγαλλίασιν τας καρδίας των ανθρώπων.
«Και πολλοί επί τη γεννήσει αυτού χαρήσονται». Εχάρη πολλά ο παλαιός Ισραήλ, όταν είδε τόσα θαύματα εις την γέννησιν του Βαπτιστού· διότι εκατάλαβε πως επλησίασεν ο καιρός, εις τον οποίον έμελλε να γεννηθή ο Μεσσίας· με χαράν μεγάλην πανηγυρίζομεν σήμερον ημείς, βλέποντες πως ο Θεός ηθέλησε να δοξάση τόσον πολλά την γέννησιν εκείνου, όπου προεκήρυξε τον ερχομόν του Σωτήρος.
Δεν υπέφερεν η δικαιοσύνη του Θεού, όμοια με τα άλλα βρέφη να γεννηθή εκείνο το βρέφος, όπου ήτο τόσον εξαίρετον εις την χάριν· δεν υπέφερεν η δικαιοσύνη του Θεού να είναι ένα γενέσιον όμοιον με εκείνα των άλλων ανθρώπων το γενέσιον εκείνου, όπου υπερέβαινεν όλους τους ανθρώπους εις την τελειότητα.
Τοιαύτα προνόμια και μεγαλεία ηθέλησεν ο δίκαιος Θεός να δώση εις του Ιωάννου την γέννησιν, ώστε βλέπων αυτά ο κόσμος να καταλάβη ευθύς, πως ο γεννηθείς Ιωάννης υπερβαίνει όλους τους ανθρώπους εις την χάριν και εις την αρετήν.
Τούτο ηθέλησε να δείξη ο Θεός, όταν εις τον κόσμον εγεννήθη ο Ιωάννης· τούτο λοιπόν ας είναι σήμερον η εγκωμιαστική υπόθεσις της ιεράς του γεννήσεως.
Πληροφορημένοι και βέβαιοι ήσαν οι Ισραηλίται, πως όλα εκείνα, όπου κατασκευάζει η πάνσοφος δεξιά του Θεού, θαυμαστά είναι όλα και υπερτέλεια· επειδή είδαν, πόσον θαυματουργός ήτο η ράβδος του Μωϋσέως, πόσον θαυμαστά ήσαν ο στύλος, όπου τους έφεγγε την νύκτα, και η νεφέλη, όπου τους εσκέπαζεν από την καύσιν της ημέρας, πόσον τέλειον ήτο το μάννα και η ορτυγομήτρα, με τα οποία ετρέφοντο εις την έρημον, πόσον γλυκύ ήτο εκείνο το ύδωρ, όπου εύγανεν η σχισθείσα πέτρα.
Θέλοντας λοιπόν ο Θεός να τους κάμη να γνωρίσουν πόσον εξαίρετος και τέλειος ήτο ο Ιωάννης, και να τον γνωρίσουν, όχι από τα κατορθώματα, όπου έπειτα εκατόρθωσεν, αλλά από τα μεγαλεία, όπου εις το γενέσιόν του έλαβεν, οικονομεί μίαν οικονομίαν πολλά, παράδοξον και θαυμαστήν, κάμνει το γενέσιον του Τιμίου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου να μη είναι έργον της φύσεως, αλλά κατόρθωμα της δυνάμεώς Του.
Αν στοχασθούμεν τας φυσικάς αρχάς, από τας οποίας η φύσις έδωσε το είναι του Ιωάννου, τας βλέπομεν πολλά ξηράς, ανύδρους και ακάρπους.
Ο Ζαχαρίας, ο πατήρ του, τόσον πολλά γέρων είναι και τόσον αδύνατον του φαίνεται να γεννήση υιόν, ώστε δεν εστάθη τρόπος να καταπεισθή ποτέ εις του Γαβριήλ τα ευαγγέλια. Εγώ είμαι ο Γαβριήλ, του έλεγεν ο Άγγελος, από τον Θεόν είμαι απεσταλμένος να σου ειπώ, πως έχεις να γεννήσης υιόν.
Μα αυτός δεν καταπείθεται. Κατά τι τούτο; αποκρίνεται του Αγγέλου· από τι να καταλάβω εγώ αυτό, όπου λέγεις; ποίαν δύναμιν βλέπω εις τον εαυτόν μου, ποίος φυσικός λόγος να με καταπείση; εγώ είμαι υπέργηρος. «Εγώ γαρ ειμι πρεσβύτης»· η γυνή μου, η Ελισάβετ, επέρασε τας ημέρας της ζωής της, έφθασεν εις το έσχατον γήρας· «και η γυνή μου ποοβεβηκυία εν ταίς ημέραις αυτής».
Η Ελισάβετ, η μητέρα του, και διά την φυσικήν της στείρωσιν, και διά το βαθύτατον γήρας της, τόσον αδύνατον νομίζει το πράγμα, όπου πέντε μήνας ολοκλήρους είχε το βρέφος μέσα εις την κοιλίαν της και ακόμη εδίσταζεν, εφοβείτο να το ειπή, εκρύβετο από τα όμματα των ανθρώπων. «Και περιέκρυβεν εαυτήν μήνας πέντε».
Ένας υπέργηρος πατήρ, μία στείρα και νενεκρωμένη μήτηρ, ποίος να το πιστεύση, πως θέλει να γεννήσουν υιόν; Τούτο το αδύνατον της φύσεως με πολλήν ακρίβειαν το εσημείωσεν ο Ευαγγελιστής Λουκάς. «Και ουκ ην αυτοίς τέκνον, καθότι η Ελισάβετ ην στείρα, και αμφότεροι προβεβηκότες εν ταίς ημέραις αυτών ήσαν».
Ωσάν να έλεγε, πως η στείρωσις και το γήρας ήσαν δύο εμπόδια εις την φύσιν πολλά μεγάλα, ήσαν δύο αιτίαι, διά τας οποίας ήτο αδύνατον να τεκνοποιήσουν.
Συνεχίζεται
Στις 24 Ιουνίου γιορτάζεται το Γενέθλιο του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου και Βαπτιστού.
Από τον «Μέγα Συναξαριστή της Ορθοδόξου Εκκλησίας», μήνας Ιούνιος, τόμος στ’.
