(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος)
Άγιος Ιουστίνος ο φιλόσοφος και μάρτυς
Απολογία Α’
Συνέχεια από εδώ: https://www.pemptousia.gr/2025/07/agios-ioustinos-filosofos-kai-martyras-i-anoterotita-tou-christianismou-enanti-tis-eidololatrias/
Πρώτο σημείο είναι ότι, αν και λέμε τα ίδια με τους Έλληνας, μόνοι εμείς μισούμαστε, λόγω του ονόματος του Χριστού, και, Ιοκροκόδειλους και πολλά είδη αλόγων ζώων, μόνο ότι δεν τιμώνται τα ίδια πράγματα από όλους αλλά διαφορετικά κατά τόπους, ούτως ώστε να είναι όλοι ασεβείς προς αλλήλους εφ’ όσον δεν λατρεύουν τα ίδια πράγματα.
Και όμως αυτό είναι το μόνο το οποίο έχετε να μας κατηγορήσετε, ότι δεν λατρεύουμε τους ιδίους με σας θεούς ούτε φέρουμε χοές και κνίσες, στεφάνους στα αγάλματα τους και θυσίες. Βεβαίως γνωρίζετε καλά ότι τα ίδια πράγματα σε άλλους μεν θεωρούνται θεοί, σε άλλους δε θηρία και σε άλλους ιερές θυσίες.
Το δεύτερο σημείο είναι ότι εμείς, προερχόμενοι από κάθε γένος ανθρώπων, λατρεύοντας παλαιά τον Διόνυσο γιο της Σεμέλης και τον Απόλλωνα γιο της Λητούς, οι οποίοι όσα έπραξαν από έρωτες προς άρρενες είναι ντροπή και να λεχθούν, ή την Περσεφόνη και την Αφροδίτη, οι οποίες έγιναν μανιακές για τον Άδωνη1, των οποίων τα μυστήρια τελείτε, ή τον Ασκληπιό και κάποιον εκ των άλλων ονομαζόμενων θεών, παρ’ όλη την απειλή θανάτου, τους καταφρονήσαμε δια του Ιησού Χριστού, αφιερωθήκαμε δε στον αγέννητο και απαθή, ο οποίος δεν πιστεύουμε ότι από οίστρο ήλθε επί την Αντιόπη και τις άλλες γυναίκες, ή επί τον Γανυμήδη, ούτε ότι λύθηκε αφού έλαβε βοήθεια από εκείνον τον εκατόγχειρα2 κατόπιν επικλήσεως της Θέτιδος και γι’ αυτό δεν ενοχλήθηκε από το γεγονός ότι ο υιός της Θέτιδος Αχιλλέας κατέστρεψε πολλούς Έλληνες εξ αιτίας της παλλακίδας Βρισηίδας (Ιλιάδα 8, 3 έ )· και τους πιστεύοντες αυτά ελεεινολογούμε, ως αιτίους δε τούτων αναγνωρίζουμε τους δαίμονες.
Τρίτο δε σημείο είναι ότι και μετά την ανάληψη του Χριστού στον ουρανό οι δαίμονες προώθησαν μερικούς ανθρώπους, οι οποίοι έλεγαν ότι είναι θεοί, οι οποίοι όχι μόνο δεν διώχθηκαν από σας, αλλά και αξιώθηκαν τιμών· δηλαδή κάποιον Σίμωνα Σαμαρέα, προερχόμενο από κώμη λεγόμενη Γίτθων, ο οποίος, αφού έκανε μαγικές πράξεις δια της τέχνης των σ’ αυτόν ενεργούντων δαιμόνων στην βασιλίδα πόλη σας Ρώμη επί Κλαυδίου Καίσαρος, θεωρήθηκε θεός και τιμήθηκε από σας με αδριάντα ως θεός, ο οποίος στήθηκε στον ποταμό Τίβερη· μεταξύ των δύο γεφυρών, είχε δε την εξής λατινική επιγραφή· «Στον Σίμωνα Άγιο Θεό».
Και σχεδόν όλοι οι Σαμαρείς, μερικοί δε και στα άλλα έθνη, αναγνωρίζοντας αυτόν ως τον πρώτο θεό, τον προσκυνούν, και λένε ότι και κάποια Ελένη, η οποία ταξίδευε μαζί του εκείνον τον καιρό, ενώ προηγουμένως ήταν εις πορνείο, είναι η πρώτη προελθούσα από αυτόν έννοια.
Γνωρίζουμε δε επίσης ότι κάποιος Μένανδρος, Σαμαρεύς και αυτός, καταγόμενος από κώμη Καππαρεταία, μαθητής του Σίμωνος, ενεργημένος και αυτός υπό των δαιμόνων, ο οποίος μεταβάς στην Αντιόχεια εξαπάτησε πολλούς δια της μαγικής τέχνης και έπεισε τους οπαδούς του ότι δεν θα πέθαιναν· υπάρχουν και τώρα μερικοί οι οποίοι δέχονται τούτο όπως το παρέλαβαν από εκείνον.
Γνωρίζουμε επίσης ένα Μαρκίωνα Ποντικό, ο οποίος ακόμη και τώρα διδάσκει τους οπαδούς του να πιστεύουν σε ένα άλλον Θεό ανώτερο του δημιουργού3. Αυτός δια της εμπνεύσεως των δαιμόνων έκανε πολλούς σε κάθε γένος ανθρώπων να λένε βλασφημίες και να αρνούνται τον ποιητή του σύμπαντος Θεό, να αναγνωρίζουν δε κάποιον άλλον, δήθεν ανώτερο, ο οποίος κατασκεύασε τα ανώτερα.
Όλοι οι προερχόμενοι από αυτούς, όπως είπαμε, καλούνται Χριστιανοί, καθ’ ον τρόπο και οι μη συμμεριζόμενοι τα αυτά δόγματα μεταξύ των φιλοσόφων έχουν κοινό το όνομα της φιλοσοφίας. Εάν δε διαπράττουν και τις φημολογούμενες εκείνες αισχρές πράξεις, ανατροπή λυχνίας, τις άνευ διακρίσεως γενετήσιες μίξεις και την βρώση ανθρώπινων σαρκών, δεν γνωρίζουμε· αλλ’ ότι δεν διώκονται ούτε φονεύονται, έστω για τα δόγματα, γνωρίζουμε καλά. Έχουμε μάλιστα γράψει και Σύνταγμα κατά πασών των εμφανισθεισών αιρέσεων, το οποίο θα σας επιδώσουμε, εάν θέλετε να το αναγνώσετε.
Συνεχίζεται
1 Εδώ ταυτίζεται ο Άδωνις με τον Αϊδωνέα (Πλούτωνα).
2 Ο Βριάρεως ελευθέρωσε τον δέσμιο Δία. Γενικά οι εκατόγχειρες παρουσιάζονται σύμμαχοι του Δία κατά των Τιτάνων, αν και υπάρχει επίσης αντίστροφη παράδοση.
3 Το χωρίο τούτο είναι ένδειξη περί του χρόνου συγγραφής της Α΄ Απολογίας.
Ιουστίνου φιλοσόφου και μάρτυρος «Άπαντα τα έργα», των Πατερικών Εκδόσεων «Γρηγόριος ο Παλαμάς».
