Προηγούμενη δημοσίευση: https://www.pemptousia.gr/2025/07/i-armoniki-leitourgia-tou-esoterikou-mas-kosmou-2/
Η λειτουργία του εσωτερικού μας κόσμου είναι μια κίνηση προς ένα σκοπό ύστερα από την επίδραση κάποιου ερεθίσματος. Το ερέθισμα, σωματικό, ψυχικό, πνευματικό κλπ. κινεί την λειτουργία των εσωτερικών οργάνων του ανθρώπου. Με το ερέθισμα μπαίνουν ταυτόχρονα όλα τα όργανα του ανθρώπου σε λειτουργία. Ο άνθρωπος είναι η πιο πολύπλοκη μηχανή του κόσμου, η οποία λειτουργεί με πολλούς μηχανισμούς, γι’ αυτό και η πολυπλοκότητά του είναι ασύλληπτη. Η ηθική συνείδηση κάνει την υπαγόρευσή της, ο νους επεξεργάζεται το ερέθισμα και αφού ληφθούν υπόψη πολλοί παράγοντες οδηγούμαστε στην απόφαση και στη συνέχεια στην πράξη. Για να είναι η πράξη ορθή, να έχουμε ορθοπραξία, πρέπει να λειτουργήσουν όλα τα όργανα σε κανονικό ρυθμό. Ανωμαλίες στη λειτουργία ενός οργάνου επιφέρει ανώμαλη κατάσταση της λειτουργίας του εσωτερικού μας κόσμου. Αν δηλαδή η διανοητική ικανότητα δεν λειτουργήσει καλά, αν ο νους δεν σχεδιάσει σωστά, αν η ηθική συνείδηση παρασιωπάται, τότε έχουμε δυσλειτουργία της όλης λειτουργίας του εσωτερικού μας κόσμου.
Τα σημαντικότερα όργανα λειτουργίας
Ξεκινώντας από τα αισθητικά όργανα τα οπτικά είναι τα πιο σημαντικά. Η απεικόνιση των πραγμάτων μέσα στη συνείδηση του ανθρώπου είναι πολύ παραστατική και διεγείρει όλον τον εσωτερικό κόσμο. Επομένως έχουν μεγάλη σημασία οι παραστάσεις που σχηματίζουμε για πράγματα, πρόσωπα και καταστάσεις. Φυσικά υπάρχει όλο το εσωτερικό σύστημα, ηθική συνείδηση, νους κλπ. που επεξεργάζονται αυτό το οπτικό υλικό, αλλά όταν η πρώτη ύλη των οπτικών συναισθημάτων είναι άσχημη, κακή, διαστρεβλωμένη, δημιουργούνται απατηλές εντυπώσεις. Οι ιδιοκτήτες των τελεοπτικών σταθμών, όπως και οι αρμόδιοι ελεγκτές, αν υπάρχουν τέτοιοι, έχουν μεγάλη ευθύνη για την διαμόρφωση του χαρακτήρα των μικρών παιδιών και την διαμόρφωση της κοινής γνώμης των μεγάλων. Οι διαφημίσεις μπορεί να διαρκούν μερικά δευτερόλεπτα, όμως επιδρούν στο υποσυνείδητο του ανθρώπου και επηρεάζουν στη δεδομένη στιγμή την τελική απόφαση. Αυτό έχουν υπόψη τους οι διαφημιστές και επιμένουν στην πολλαπλή προβολή των διαφημίσεων. Από ηθική άποψη η κατάσταση που επικρατεί στα τηλεοπτικά κανάλια δεν είναι απλώς επικίνδυνη αλλά καταστροφική. Η κατρακύλα της κοινωνίας που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια οφείλεται εν πολλοίς και σε αυτά.
Εκτός όμως από τα μάτια του σώματος υπάρχουν και τα μάτια της ψυχής του κάθε ανθρώπου, τα οποία κατά τον Σολωμό πρέπει να είναι πάντα άγρυπνα. Ο Κύριος επισημαίνει το ρόλο των οφθαλμών στην κατεύθυνση που παίρνει ο άνθρωπος στη ζωή του. «῾Ο λύχνος τοῦ σώματός ἐστιν ὁ ὀφθαλμός· ἐὰν οὖν ὁ ὀφθαλμός σου ἁπλοῦς ᾖ, ὅλον τὸ σῶμά σου φωτεινόν ἔσται· 23 ἐὰν δὲ ὁ ὀφθαλμός σου πονηρὸς ᾖ, ὅλον τὸ σῶμά σου σκοτεινὸν ἔσται. εἰ οὖν τὸ φῶς τὸ ἐν σοὶ σκότος ἐστί, τὸ σκότος πόσον; (Ματθ.6, 22-23). Τα μάτια της ψυχής μόνο φωτισμένα από το φως το ανέσπερο μπορούν να δουν την αληθινή πραγματικότητα. «εν τω φωτί σου οψόμεθα φως». Διαφορετικά, ούτε τα μάτια θα βλέπουν, ούτε τα αυτιά θα ακούνε, ούτε οι αισθήσεις γενικότερα θα είναι σε εγρήγορση, για να βλέπουν και άλλα πράγματα, που δεν βλέπουν οι πολλοί. Πράγματι η καρδιά ταυτίζεται με τον νου. Ο νους είναι οφθαλμός της ψυχής αλλά η καρδιά είναι το κέντρο της υπάρξεως του ανθρώπου, το κέντρο του πνευματικού κόσμου.
Πρέπει όμως να λειτουργούν και τα άλλα όργανα, σωματικά και ψυχικά, του ανθρώπου. Η ηθική συνείδηση χρειάζεται εγρήγορση, επαγρύπνηση, τροφοδοσία με ανάλογο οπτικό και αναγνωστικό υλικό, ώστε να βρίσκεται σε καλή κατάσταση. Ο νους χρειάζεται κατάλληλα ερεθίσματα έτσι ώστε να είναι όχι μόνο παραγωγικός αλλά και ωφέλιμος.
Η δυσαρμονία του εσωτερικού μας κόσμου
Η αρμονική λειτουργία του εσωτερικού κόσμου ήταν δεδομένη στον άνθρωπο προ της παρακοής. Ο άνθρωπος όμως με την παρακοή ανεξαρτοποιήθηκε από τον Θεό, στηρίχτηκε στις δικές του λιγοστές δυνάμεις, με αποτέλεσμα όλα στον εσωτερικό και τον εξωτερικό κόσμο του ανθρώπου να ανατραπούν και να επικρατεί δυσαρμονία και δυσλειτουργία.
Στην παρά φύση κατάσταση του ανθρώπου διαστρεβλώνονται όλες οι δυνάμεις της ψυχής του ανθρώπου. Συγκεκριμένα το Λογιστικό μέρος της ψυχής γίνεται η έδρα βλάσφημων λογισμών, το Θυμικό έδρα της φιλαργυρίας και των πονηρών λογισμών και το Θυμικό έδρα των αισχρών λογισμών.
Η δυσλειτουργία αυτή είχε επιπτώσεις όχι μόνο στη διαστρέβλωση της ψυχικής του κατάστασης αλλά και της σωματικής. Οι παθολογικές καταστάσεις που θεράπευε ο Χριστός στην επί γης παρουσία του ήταν οι συνέπειες της προπατορικής αμαρτίας (ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου) και των προσωπικών αμαρτιών (ο αίρων τας αμαρτίας του κόσμου). Γι’ αυτό και ο Χριστός συγχωρούσε τις αμαρτίες των ασθενών (αφέοντά σοι αι αμαρτίαι) και ύστερα τον θεράπευε. Ο άνθρωπος παρασύρονταν από τις διαστρεβλωμένες δυνάμεις του και έκανε συνεχώς σφάλματα. Η εσωτερική αρμονία ήταν το ποθούμενο στον άνθρωπο εδώ και αιώνες, ώσπου «ευδόκησε» ο Θεός και τον επανάφερε στην τάξη με την Ανάστασή του. Έκτοτε μόνο κοντά στον Αναστημένο Χριστό βρίσκει κανείς την εσωτερική του αρμονία, ηρεμία και γαλήνη.
Η επαναφορά της αρμονικής λειτουργίας του ανθρώπου
Ο άγιος Διάδοχος Φωτικής τονίζει ότι πριν από το Βάπτισμα στο βάθος της ψυχής βρίσκεται ο Σατανάς και η Χάρη από έξω προτρέπει την ψυχή προς τα καλά, μετά όμως το άγιο Βάπτισμα εξέρχεται ο Σατανάς από την ψυχή και εισέρχεται η θεία Χάρη. Η θεία Χάρη με την αίσθηση του νου, ευφραίνει το σώμα με άρρητη αγαλλίαση, ενώ οι δαίμονες αιχμαλωτίζουν την ψυχή βίαια με τις αισθήσεις του σώματος, ιδίως όταν βρουν τον άνθρωπο ράθυμο στον πνευματικό αγώνα.
Φαίνεται από το χωρίο αυτό ότι η καρδιά είναι ο χώρος όπου ανακαλύπτεται η αγιότητα και φανερώνεται ο Χριστός. Αυτό το γνωρίζει ο άνθρωπος που καθαρίζεται από τα πάθη και όλα τα έργα της αμαρτίας. Αυτός έχει αίσθηση αυτής της καρδιάς, της φωτισμένης από τον Χριστό, ενώ ο άνθρωπος που ζει μακριά από τον Θεό δεν την αισθάνεται. Αυτό όμως είναι έργο του φωτισμένου νου.
Όταν ο νους επιστρέψει από την διάχυσή του, τότε πρώτον ευρίσκει την φυσική καρδιά και στην συνέχεια εισέρχεται στην πνευματική καρδιά, στην βαθιά καρδία. Εδώ στηρίζεται και «καρδιακή προσευχή» του ησυχαστή. Αυτός ο ησυχαστής μπορεί να διακρίνει σαφώς την πνευματική από την σαρκική καρδιά. Στην αρχή ο νους βρίσκει την σαρκική καρδιά και έπειτα αποκαλύπτει και την πνευματική.
Επιλογικά
Μέσα στην καρδιά γίνεται η μεγαλύτερη μάχη. Όταν εκεί νικήσει ο Χριστός και ηττηθεί ο διάβολος, έρχεται ειρήνη εσωτερική και εξωτερική. Η καρδιά, που είναι κέντρο φυσικό, παραφυσικό και υπερφυσικό, πηγή της σαρκικής και πνευματικής ζωής, μπορεί να γίνει και πηγή του πνευματικού θανάτου και να κατεβεί στον Άδη. Όπως όμως ο Χριστός κατέβηκε στον Άδη και ελευθέρωσε τις ψυχές των δικαίων ανθρώπων, έτσι ο Χριστός κατεβαίνει στον Άδη του κάθε ανθρώπου, που είναι το βάθος της καρδιάς, την ελευθερώνει από τα πάθη της αποκαθιστά την σωστή λειτουργία και αρμονία του εσωτερικού μας κόσμου.
Εμείς δεν έχουμε να κάνουμε τίποτα άλλο παρά να παρακαλέσουμε τον Σωτήρα μας: «Νουν ψυχήν και καρδίαν αγίασον, Σώτερ, και το σώμα μου (Καν.Ωδή ς΄ της Θείας Μεταλήψεως). Αλλά και για όλο μας το είναι χρειαζόμαστε τον αγιασμό: «Τας ψυχάς ημών αγίασον, τα σώματα άγνισον, τους λογισμούς διόρθωσον, τας εννοίας κάθαρον,(Μικρ΄Απόδειπνο)
