Ματαιότητα και αιώνια ζωή, δύο έννοιες αντίθετες, γιατί όμως; Πώς ο άνθρωπος περνά από την ματαιότητα στην αιώνια ζωή; Τι είναι αυτό που τον αλλάζει και τον κάνει να δει τα πράγματα με διαφορετική οπτική; Είναι ερωτήματα που απασχολούν τον σύγχρονο άνθρωπο και θα απαντηθούν στο άρθρο αυτό με απλά και κατανοητά λόγια.
Ο Βασιλιάς Σολομώντας, όντας σε μια θρησκευτική συνάθροιση ως ομιλητής, είχε πει την πολύ γνωστή μας φράση, όπως αναφέρεται στον Εκκλησιαστή: «ματαιότης ματαιοτήτων, τὰ πάντα ματαιότης» (Εκκλ. 1,2). Με την φράση αυτή εννοεί πως όλα όσα βρίσκονται στη γη και κάνει ο άνθρωπος είναι μάταια. Όσα λεφτά και να αποκτήσει, όσα αμάξια, σπίτια, αξιώματα, επιθυμίες, απολαύσεις πολλών ειδών και να έχει, όταν θα φύγει από τον παρόντα κόσμο θα του είναι όλα άχρηστα.
Ο άνθρωπος στην διάρκεια της ζωής του και ειδικά από το στάδιο της νεότητας σπουδάζει σε μια σχολή, αποφοιτά, ψάχνει μια θέση εργασίας για να βιοπορισθεί, εξελίσσεται σε αυτό που κάνει, φτιάχνει την καριέρα του και κοιτά να αυξήσει τους καρπούς των κόπων του. Δεν του αρκούν τα λίγα, θέλει όλο και περισσότερα. Ποιος όμως, δεν θα το σκεφτόταν αυτό, όταν είναι στο επαγγελματικό απόγειο του. Ωστόσο, κάποια στιγμή στην ζωή του ένας θάνατος ενός δικού του ανθρώπου θα συμβεί και θα τον ταρακουνήσει. Μέσα στο πένθος θα περιέλθει σε σκέψεις πως όλα είναι μάταια, όλα τελειώνουν με τον θάνατο, πως δεν μπορεί να πάρει ότι έφτιαξε μαζί του στον τάφο και πως θα έρθει κάποια στιγμή και ο δικός του θάνατος. Δεν σκέφτεται όμως την σωτηρία του, το να μετανοήσει, να αλλάξει ρώτα, γιατί όταν θα έρθει η δική του ώρα, δεν θα υπάρχει γυρισμός. Δεν θα μπορεί να διορθώσει τα πράγματα. Συνεχίζει την ζωή του ξανά με τον ίδιο ρυθμό.
Ο θάνατος είναι η φυσική εξέλιξη της ζωής του ανθρώπου. Δεν κοιτάει ηλικίες, έρχεται σαν τον κλέφτη, δεν υπολογίζει αξιώματα, κοινωνικές τάξεις, επαγγέλματα κ.α. Ο άνθρωπος στο διάβα των αιώνων, προσπαθεί να ερμηνεύσει το γεγονός του θανάτου, μην μπορώντας να δώσει μια σαφή απάντηση. Τον κατακλύζουν οι σκέψεις – ερωτήματα όπως τι συμβαίνει κατά τον θάνατο, τι γίνεται μετά, υπάρχει ο παράδεισος ή η κόλαση, πως θα κριθεί ο άνθρωπος, τα λεγόμενα υπαρξιακά ερωτήματα. Θα έλεγε κανείς πως ο θάνατος είναι ο χωρισμός της ψυχής από το σώμα, πως παύει να λειτουργεί οργανικά το ανθρώπινο σώμα. Δεν λειτουργεί ο εγκέφαλος, η καρδιά, δεν υπάρχει αναπνοή. Ωστόσο, είναι ένα μυστήριο που δεν μπορεί να το συλλάβει ο ανθρώπινος νους.
Ο πρωτόπλαστος άνθρωπος δεν γνώριζε τι πάει να πει θάνατος, μέχρι που έφαγε από το δέντρο του καλού και του κακού. Τον είχε προειδοποιήσει ο Θεός πως αν έτρωγε από το δέντρο αυτό θα πέθαινε. Ο Αδάμ και η Εύα παρασύρθηκαν από τον διάβολο και έφαγαν. Έτσι εισήλθε ο θάνατος, ο οποίος είναι αποτέλεσμα της πτώσης, παράγωγο της αμαρτίας, όπως η φθορά, η αρρώστια, η θνητότητα, η φθαρτότητα. Ο Θεός ως στοργικός Πατέρας δεν άφησε έτσι τον άνθρωπο. Έβαλε σε εφαρμογή ένα σχέδιο για να τον σώσει, το σχέδιο της Θείας Οικονομίας. Ο Θεός, μέσα στους αιώνες που πέρασαν, προετοίμασε τον άνθρωπο (μέσω προτυπώσεων) για την ενσάρκωση του Δευτέρου Προσώπου της Αγίας Τριάδος, του Υιού.
Ο Χριστός έγινε άνθρωπος για να σώσει τον άνθρωπο. Μέσω της τρίχρονης δημόσιας δράσης Του, προετοίμασε τον άνθρωπο για την τριήμερη Ταφή και Ανάστασή Του. Ανέστησε τον γιο της χήρας της Ναΐν, την κόρη του Ιαείρου, τον Λάζαρο για να δώσει στον άνθρωπο να καταλάβει πως και Εκείνος θα αναστηθεί. Με την Σταύρωση Του έδειξε μεγαλειωδώς την αγάπη του για τον άνθρωπο, αφού για χάρη του κόσμου θυσιάστηκε για να τον σώσει από την αμαρτία. Ακόμα και όταν βρέθηκε στον Άδη, κήρυξε για την σωτηρία στους εκεί ευρισκομένους τεθνεώτες. Με την Ανάστασή Του νίκησε τον θάνατο, έβαλε τέλος στην κυριαρχία του, χάρισε σε όλη την ανθρωπότητα την αιώνια ζωή.
Αυτή την σωτηρία πρέπει να επιζητεί ο άνθρωπος, να βάλει στόχο την αιώνια ζωή. Από την στιγμή που αναστήθηκε ο Χριστός, ο θάνατος απέκτησε ένα θετικό πρόσημο με την έννοια ότι ο άνθρωπος σταματά να αμαρτάνει. Ο θάνατος λέγεται κοίμηση, το νεκροταφείο κοιμητήριο, ο νεκρός κεκοιμημένος. Ο θάνατος είναι ένας πρόσκαιρος ύπνος, ο τάφος ένα πρόσκαιρο σπίτι για το σώμα μέχρι να γίνει η ανάσταση όλων των σωμάτων. Η ψυχή δεν πεθαίνει και επειδή δεν πεθαίνει, κρίνεται για ό,τι έκανε ο άνθρωπος. Όταν κριθεί από τον Θεό, κρίνεται για όσα έπραξε στην πορεία της ζωής του. Δεν θα έχει κάποιο δικηγόρο μαζί του ο άνθρωπος. Από εκεί και πέρα ο Θεός αποφασίζει.
Όσο ζει ο άνθρωπος πρέπει να αλλάξει διαδρομή. Να επιστρέψει στον δρόμο από τον οποίο χάθηκε, κοινώς να μετανοήσει. Μετάνοια σημαίνει μετά – στροφή, επιστροφή. Για να εισέλθει ο άνθρωπος στην χαρά του Κυρίου του πρέπει να αποβάλει κάποιες αντιλήψεις οι οποίες δεν ταιριάζουν στον άνθρωπο που σχετίζονται με την κατοχή διάφορων αγαθών του τύπου: «Η θα έχω ό,τι θέλω ή αλλιώς δεν θέλω απολύτως τίποτα», «Υπάρχουν άνθρωποι που τα έχουν όλα και εγώ όχι». Αυτές είναι ματαιόδοξες αντιλήψεις. Είναι ψευδο – ανάγκες που αφορούν στο έχειν και πως οδηγούν στην ευημερία. Δεν οδηγούν στην όντως Ευτυχία αλλά στην πρόσκαιρη ευτυχία που δεν πληρεί τον άνθρωπο. Το άτομο βρίσκεται σε σύγχυση, δεν μπορεί να νιώσει ικανοποιημένο, ακόμα και όταν οι περισσότερες από αυτές τις ανάγκες έχουν εκπληρωθεί. Είναι υλικές ανάγκες. Δεν είναι πνευματικές.
Ο άνθρωπος πρέπει να επιδιώκει τα πνευματικά αγαθά. Κάποια πνευματικά αγαθά είναι λ.χ. η υπομονή, η ταπεινοφροσύνη, η σωφροσύνη, η αγάπη, η δικαιοσύνη κ.α. Αυτά τα πνευματικά αγαθά βρίσκονται μέσα στην πνευματική ζωή, η οποία βιώνεται μέσα στην Εκκλησία. Η Εκκλησία, εκτός το ότι είναι ιατρείο ψυχών και σωμάτων, είναι ένα καράβι του οποίου ο προορισμός είναι η αιώνια ζωή. Η μυστηριακή ζωή βοηθά τον άνθρωπο προς αυτή την κατεύθυνση. Ο άνθρωπος μέσα στην μυστηριακή ζωή λαμβάνει την χάρη του Αγίου Πνεύματος και ειδικά όταν κοινωνεί το Σώμα και το Αίμα του Χριστού γίνεται ένα με Εκείνον.
Ένα άλλο πνευματικό αγαθό, αρετή για την ακρίβεια, που μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπο για να πάρει το εισιτήριο για την αιώνια ζωή είναι η μνήμη θανάτου. Πολλοί άγιοι μίλησαν για αυτήν, όπως ο όσιος Ιωάννης της Κλίμακος, ο Μέγας Αντώνιος κ.λπ. Η μνήμη θανάτου δεν είναι απελπισία ή κατάθλιψη. Προτρέπει σε διαρκή πνευματικό αγώνα, σε κάλεσμα για μετάνοια. Αυτή είναι και η σημασία του μνήματος· φέρνει στην μνήμη, στον νου μας το τι ακολουθεί μετά τον θάνατο, τον σκοπό του ανθρώπου στο να εισέλθει στον Παράδεισο, όπως το κατάφερε ο ληστής που μπήκε πρώτος στον Παράδεισο μαζί με τον Χριστό. Είναι η αφύπνιση του ανθρώπου για αλλαγή, όσο είναι νωρίς.
Τέλος, ο άνθρωπος δεν πρέπει να είναι σαν τον άφρονα πλούσιο, σαν τον πλούσιο που βρέθηκε στον τόπο της βασάνου, σαν τον αδερφό του ασώτου υιού ή σαν τον Φαρισαίο, αλλά να είναι σαν τον Τελώνη, σαν τον φτωχό Λάζαρο, σαν τον άσωτο υιό ή σαν τον ληστή που μετανόησε και πολλά άλλα πρότυπα μετανοίας που μπορεί να βρει μέσα στην Αγία Γραφή και που μπορεί να τα υιοθετήσει ως πρότυπα.
