(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος)
Ο Γέροντας Σωφρόνιος [νυν Άγιος Σωφρόνιος ο Αθωνίτης και του Έσσεξ» έζησε 22 χρόνια στο Άγιον Όρος και αξιώθηκε να ζήσει όλη την πνευματική του ατμόσφαιρα. Κατ’ αρχάς, γνώρισε τον εμπειρικό θεολόγο Άγιο Σιλουανό, αλλά και άλλους μοναχούς που είχαν υψηλές πνευματικές εμπειρίες. Έπειτα, έζησε και τους δύο τύπους του Αγίου Όρους, ήτοι τον κοινοβιακό και τον ερημικό, και μάλιστα με μεγάλη πνευματική ένταση.
Ακόμη, πέρασε πολλά χρόνια ως απλός μοναχός και Διάκονος, και μερικά χρόνια ως πνευματικός κοινοβιατών και ερημιτών.
Σε όλες αυτές τις καταστάσεις ζούσε με καρδιακή προσευχή, πνευματικό θρήνο, δυνατή έμπνευση, […]. Μερικές από τις εμπειρίες αυτές τις παρέδωσε στους μοναχούς του και τις κατέγραψε, τις περισσότερες τις πήρε μαζί του στην άλλη ζωή, αφού ήταν τέτοιες εμπειρίες που αντέχουν μόνον στην αιωνιότητα. Στη συνέχεια θα παρουσιάσω μερικές πνευματικές αναμνήσεις του.
Ο Γέροντας Σωφρόνιος γράφει ότι στο Άγιον Όρος όχι μόνον θυμόταν, αλλά ζούσε ότι ο Χριστός ως Θεός είναι το παν και ο ίδιος αισθανόταν ως ένας μαθητής του Χριστού.
Προσπαθούσε να τηρήσει όλες τις εντολές του Χριστού, οι οποίες γι’ αυτόν ήταν έκφραση της ζωής του Θεού. Αυτό, όμως, τον οδηγούσε σε μεγάλη αυτομεμψία, γιατί δεν μπορούσε να εφαρμόσει στην τελειότητα τις εντολές του Χριστού, και προσευχόταν για όλο τον κόσμο.
Λέει: «Έχοντας αρχίσει την εν Χριστώ ζωή μου, έβλεπα σε κάθε βήμα μου, ημέρα και νύχτα, ότι παρ’ όλη τη θεωρητική μου αγάπη γι’ αυτό που ο Κύριος μας ζητά, δεν έφθανα να ζήσω όπως το παραγγέλλει στις εντολές Του».
Αυτό τον οδήγησε να προσεύχεται για όλο τον κόσμο, λέγοντας στον Θεό: «Πρέπει Εσύ να σώσεις όλο τον κόσμο, χωρίς εξαίρεση. Και τότε θα σωθώ και εγώ», «δηλαδή, ότι έπρεπε να σωθούν όλοι, και τελευταίος εγώ».
Στο Άγιον Όρος συνάντησε την ζωντανή «Φιλοκαλία», δηλαδή υπήρχαν μοναχοί που ζούσαν όπως διδάσκουν οι Πατέρες, των οποίων τα έργα συμπεριλήφθηκαν στην Φιλοκαλία των Ιερών Νηπτικών.
Λέει:
«Εγώ πρόλαβα ακόμη στον Άθω την εποχή της Φιλοκαλίας, που δεν διακόπηκε μέχρι σήμερα. Από πολλές περιπτώσεις προσευχής για όλο τον κόσμο, που με κατέπληξαν, δοκίμασα μεγάλη χαρά και ευγνωμοσύνη στον Θεό, για το γεγονός ότι οι άνθρωποι άρχισαν να σκέφτονται όλη την ανθρωπότητα».
Μέσα στην προοπτική αυτή διηγείται περίπτωση ενός μοναχού που προσευχόταν με ένα κομποσχοίνι τριακοσίων κόμπων και όταν τον παρακάλεσε τρεις φορές να προσευχηθεί και γι’ αυτόν, επειδή είχε προβλήματα, εκείνος του απαντούσε: «Βλέπεις αυτό το κομποσχοίνι; Το “τραβώ” για όλο τον κόσμο. Και εσύ είσαι εκεί στην προσευχή μου».
Ο Γέροντας είχε τόσο μεγάλη έμπνευση που δεν τον άφηνε να πέσει στην ακηδία.
Διηγείται: «Ντρέπομαι να μιλώ, αλλά από τότε που ο Κύριος με απέσπασε από τη θεωρία του κτιστού κόσμου και των ανθρώπων και με προσείλκυσε στον Εαυτό Του, ποτέ δεν γνώρισα τι είναι η ακηδία! Με απόγνωση για τον ίδιο τον εαυτό μου, ζούσα έντονα την ανεπάρκειά μου, όταν αναλογιζόμουν τη Βασιλεία του Χριστού και ταυτόχρονα την πασχαλινή χαρά της Αναστάσεως».
Δοξολογούσε τον Θεό ακόμη και μέσα στους σωματικούς πόνους του: «Ας με συγχωρήσει ο Θεός, που θέλω να σας μιλήσω για τον εαυτό μου. Περισσότερο από μισό αιώνα πριν, όταν ήμουν ακόμη στον Άθω, βασανιζόμουν από πόνους και υπέφερα πολύ. Έκπληκτος όμως δοξαζα τον Θεό που δημιούργησε τη σάρκα αυτή, με την οποία μπορώ να υπομένω τα παθήματα».
Γνώρισε μοναχούς που δεν ήταν μορφωμένοι, αλλά προσεύχονταν για όλο τον κόσμο. Συνάντησε ανθρώπους που είχαν πολλή Χάρη και μεγάλη ταπείνωση. Ως πνευματικός πατέρας γνώρισε πολλούς μοναχούς που είχαν δοθεί εξ ολοκλήρου στον Θεό, αλλά ζούσαν με απλότητα και φυσικότητα, καθώς επίσης γνώρισε μοναχούς που βρίσκονταν σε κατάσταση προσευχής η οποία τιθασσεύει τα πάθη και ζούσαν με φυσικό τρόπο να κυλά μέσα τους το ζωντανό αίσθημα της παρουσίας του Θεού.
Διηγείται διάφορα περιστατικά από συναντήσεις και συζητήσεις με αγιορείτες πατέρες.
Ένας Σέρβος μοναχός του είπε με λύπη: «Ο Κύριος με ξέχασε». Και όταν τον ρώτησε τι του συμβαίνει, εκείνος απάντησε: «Εδώ και οκτώ χρόνια υπέφερα από το στομάχι μου, και αυτό με βοηθούσε να προσεύχομαι. Τώρα όμως που θεραπεύθηκα, η προσευχή μου εξασθένησε».
Αυτό το θεωρούσε ότι τον «ξέχασε» ο Θεός.
Κάποιος μοναχός, που παλαιότερα ήταν παιδαγωγός, του είπε ότι είναι περιττό να λένε σαράντα φορές το «Κύριε ελέησον», ενώ θα μπορούσαν να το πουν τρεις φορές και θα ήταν αρκετό.
Ο Γέροντας του απάντησε: «Στην εκκλησία είναι αποδεκτό άλλοτε να το λέμε μόνο μία φορά, άλλοτε δώδεκα φορές και άλλοτε σαράντα, κατά τις διαθέσεις των ανθρώπων. Διότι υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν να το λένε ημέρα και νύχτα… Πρέπει, λοιπόν, να κάνουμε υπομονή. Δεν προσεύχονται όλοι με τον ίδιο τρόπο. Η Εκκλησία προσεύχεται ποικιλοτρόπως».
Ως πνευματικός πατέρας έδειχνε αγάπη στους εξομολογουμένους. Έλεγε ότι κάποτε και οι πνευματικοί πατέρες ομοιώνονται με τον Χριστό στην «αυτοεξουθένωσή» Του, «ώστε να μην ταράζονται οι άνθρωποι και να μη φοβούνται να λένε στον πνευματικό οποιεσδήποτε αμαρτίες τους. Και ο πνευματικός τα υπομένει όλα: “Ω, τα γνωρίζω αυτά! Ω, έτσι κάνουμε εμείς οι άνθρωποι!”».
Και ομολογούσε ότι η παράδοση αυτή του ήταν πολύ οικεία, όταν ήταν στην έρημο του Άθω, όπου είχε ακούσει για μερικούς σπουδαίους πνευματικούς, στους οποίους οι αμαρτωλοί πήγαιναν και εξομολογούνταν τα αμαρτήματά τους, γιατί «όντας άγιος ο πνευματικός, έπαιρνε επάνω του όλες τις αμαρτίες, για να δώσει το θάρρος στον εξομολογούμενο να εξαγορεύσει όλες τις πράξεις του».
Βοηθούσε ποικιλοτρόπως τους μοναχούς με την διάκριση που τον διακατείχε. Μερικοί μοναχοί του έλεγαν ότι οι άλλοι συμπεριφέρονταν με άδικο τρόπο σε αυτούς, και εκείνος τους έλεγε: «… “Ίσως να είναι όπως τα λέτε, αλλά ο άλλος δεν είναι εκατό τοις εκατό ένοχος. Ίσως εμείς να είμαστε ένοχοι πέντε τοις εκατό· και αν εξαλείψουμε αυτά τα πέντε τοις εκατό, αν αναγνωρίσουμε ότι είμαστε ένοχοι γι’ αυτά τα πέντε τοις εκατό, τότε θα δείτε πως ο άλλος θα αφοπλιστεί”. Και με την ελάχιστη, δηλαδή, αναγνώριση ότι είμαστε άδικοι, μπορούμε να εξαλείψουμε εκατό τοις εκατό όλα τα λάθη, και τα δικά μας και των αδελφών».
Συνεχίζεται
Ο Άγιος Σωφρόνιος τιμάται στις 11 Ιουλίου.
Από την ιστοσελίδα: https://www.pelagia.org/78B0636A.el.aspx
