(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος)
Άγιος Διάδοχος Φωτικής, Οράσεις
Συνέχεια από εδώ: https://www.pemptousia.gr/2025/08/agios-diadochos-fotikis-synomilia-me-ton-agio-ioanni-prodromo/
11
Ερώτ. Και πώς, πες μου, μπορούσε να χρησιμοποιήσει αισθητή φωνή, αυτός που είναι σε ασώματη και αόρατη φύση;
Απόκρ. Το θείο, είπε, δεν εκφράζεται μ’ ένα είδος φωνητικού οργάνου, αλλά όταν θέλει να ακουσθεί η βούληση του, αυτή η βούληση εκφέρεται σαν φωνή σ’ αυτόν που κεντάται από τη θεία ενέργεια. Γι’ αυτό, όσους θέλει αυτός ν’ ακούσουν, ακούν, έστω κι αν κάπου είναι μαζί αυτοί που οφείλουν ν’ ακούσουν με αυτούς, που δεν είναι άξιοι εκείνης της ακοής.
Γι’ αυτό τον λόγο η φωνή ακούσθηκε μόνο σ’ εκείνον τον τόπο, όταν βαπτίσθηκε ο Κύριος· αν δε συνέβαινε έτσι, τότε όλος ο κόσμος θ’ άκουγε τη φωνή που αντήχησε από τόσο μεγάλο ύψος, ακόμη κι αν ήταν ενός αγγέλου η φωνή.
Τούτο μπορεί να το μάθει όποιος θέλει ειδικά από το ευαγγέλιο του Μάρκου*. Αυτός, όταν αναφέρει τη φωνή που ακούσθηκε επάνω στο όρος, όταν μεταμορφώθηκε ο Κύριος, λέει· «και τους σκέπασε νεφέλη κι από τη νεφέλη βγήκε φωνή· αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, αυτόν ν’ ακούτε».
* Μάρκ. 9, 7 έ.
12
Ερώτ. Σωστά δίδαξες, είπα. Έπειτα πώς πρέπει να εννοήσουμε το ότι το άγιο και ζωοποιό Πνεύμα φάνηκε σε αισθητή μορφή; Γιατί, όπως είπες, είναι αΐδια και αμετάβλητη· ποιος λοιπόν γνωρίζει πως υπάρχει η μακάρια φύση;
Απόκρ. Και τούτο το σημείο είπε, της θεωρίας περί της φωνής του Πατρός αξίζει να το θαυμάζουμε. Γιατί δεν μεταβλήθηκε του Πνεύματος η αόρατη και αμετάβλητη φύση στη μορφή της περιστεράς, για να θεαθεί έτσι όπως ήθελε, αλλ’ αυτός που καταξιώθηκε αυτή την ομορφιά, είδε αυτό στο οποίο το θείο Πνεύμα θέλησε να φανεί στον άνθρωπο κατεβαίνοντας από τους ουρανούς. Ώστε, είπε, η μορφή δείχθηκε στον θεασάμενο με τη θέληση· δε θα μπορούσε όμως να πει κανείς ότι αυτός που την είδε έχει θεωρήσει την άρρητη και ακατάληπτη εκείνη φύση, σχηματισμένη σαν από συστολή στο περιορισμένο εκείνο είδος*.
Με τον ίδιο λοιπόν τρόπο, είπε, είδαν και οι προφήτες τον Θεό σαν με μια όραση αισθητού είδους. Στην πραγματικότητα δε φαινόταν αυτός σ’ αυτούς μεταβαλλόμενος σε αισθητό σχήμα, αλλ’ αυτοί έβλεπαν τον ασχημάτιστο σαν σε μια μορφή δόξας, ενώ στη μορφή παρουσιαζόταν σ’ αυτούς η βούληση, όχι η φύση. Είναι φανερό ότι η ενέργεια της βουλήσεως φαινόταν σ’ αυτούς κατά τις οπτασίες σαν μορφή δόξας, εξ αιτίας αυτού που θέλησε κατ’ αρχήν να εμφανισθεί σε είδος βουλής.
* Δεν έγινε το Πνεύμα περιστερά, αλλά αυτός που το είδε, το είδε σαν περιστερά.
13
Ερώτ. Πώς λοιπόν, είπε, θα θεαθεί από τους ανθρώπους ο Θεός κατά τον μέλλοντα αιώνα;
Απόκρ. Κατά τον αληθινό λόγο, είπε, η αφθαρσία του σώματος φέρει τον άνθρωπο κοντά στον Θεό. Έτσι λοιπόν και τότε θα θεαθεί από τους ανθρώπους ο Θεός, όσο μπορεί πάλι ο άνθρωπος να δει το Θεό.
14
Ερώτ. Επομένως σε σχήμα; Είπα πάλι.
Απόκρ. Όχι, είπε, αλλά με δύναμη δόξας*. Γι’ αυτό εκείνοι που πρόκειται να κριθούν άξιοι θα είναι παντοτινά μέσα στο φως, απολαύοντας πάντοτε στη δόξα την αγάπη του Θεού, μη μπορώντας όμως να καταλάβουν ποια είναι η φύση του θείου φωτός που τους καταλάμπει. Γιατί με όποιον τρόπο ο Θεός χωρείται όπου θέλει, αν και μένει αχώρητος, με τον ίδιο και βλέπεται όπου θέλει, αν και μένει αόρατος.
* Στον μέλλοντα αιώνα δεν θα υπάρχουν σύμβολα και οπτασίες. Η θέα θα έχει τη μορφή της δόξας.
15
Ερώτ. Τι πρέπει να νομίζουμε αρετή του Θεού;
Απόκρ. Ομορφιά άμορφη, είπε, που μόνο στη δόξα μπορεί να τη γνωρίσει κανείς.
16
Ερώτ. Εγώ όμως, είπα, ανθρωπίνως εκλαμβάνω τη δόξα σαν μια υπερβατική θέα.
Απόκρ. Μη την εκλαμβάνεις έτσι, είπε. Γιατί το κάλλος εκείνης της άυλης και μακάριας φύσεως πιστεύεται ότι είναι επάνω από μορφή εξ αιτίας της άφθονης καθαρότητας. Γι’ αυτό και τα μη υπάρχοντα ακόμη μόνο ο Θεός τα συλλαμβάνει σαν παρόντα. Αν όμως η άφραστη εκείνη φύση ήταν μέσα σε κάποια μορφή, δε θα παρατηρούσε σαν όντα εκείνα που ακόμα δεν έχουν ύπαρξη.
17
Ερώτ. Τι εννοείς;
Απόκ. Εννοώ ότι καθετί που κατ’ αρχήν είναι μέσα σε κάποια μορφή δεν μπορεί να προΐδει τίποτε από αυτά που πρόκειται να λεχθούν ή να γίνουν, γιατί αυτό βρίσκεται ολοκληρωτικά μέσα στα όρια της φύσεως, έστω και αν όλη τη φύση του την έχει σαν απλή όψη*. Γι’ αυτό ο νους μας περισκοπεί τα πάντα με μια πλούσια ματιά, από εκείνα όμως που πρόκειται να γίνουν στο μέλλον δε μπορεί τίποτε να γνωρίσει ούτε μετά το χωρισμό της ψυχής από το σώμα, οπότε πιστεύεται ότι ολόκληρη είναι σαν οφθαλμός. Αυτό πρέπει να σκεφθούμε και περί των ουρανίων δυνάμεων, των οποίων όλη η φύση θεωρείται πραγματικά σαν όψη.
* π.χ. η ψυχή που δεν έχει.
Συνεχίζεται
Απόσπασμα από τον τόμο, «Φιλοκαλία των Νηπτικών και ασκητικών, 9», των εκδόσεων Γρηγόριος ο Παλαμάς, Θεσσαλονίκη 1986.