(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος)
Άγιος Αμβρόσιος Μεδιολάνων: Περί του Μυστηρίου της Ενσαρκώσεως του Κυρίου
Συνέχεια από εδώ: https://www.pemptousia.gr/2025/12/agios-amvrosios-mediolanon-oti-ftiachnetai-archizei-oti-ypirche-den-epidechetai-archi-alla-proigeitai/
17.Έκφρασε, λοιπόν, καθαρά την αιώνια θεότητά του: αλλ΄ όμως για να μην αφήσει να διαιρεί κανείς την αιωνιότητα του Λόγου από τον Πατέρα, και για να μας κάνει [ικανούς] να πιστεύουμε, πως είναι η ίδια με του Πατέρα, ο καλός εκείνος ψαράς [ο Ευαγγελιστής Ιωάννης] πρόσθεσε: «Και ο Λόγος ήταν πλάι στον Θεό».[9] Αυτό που είπε, έτσι πρέπει να ερμηνευθεί: «Ήταν ο Λόγος» με τον ίδιο τρόπο που ήταν ο Πατέρας· επειδή ήταν μαζί με τον Πατέρα, και ήταν μέσα στον Πατέρα, και ήταν πάντοτε πλάι στον Πατέρα. Δηλαδή, όπως διαβάζουμε για τον Πατέρα «ήταν» έτσι διαβάζουμε και για τον Λόγο, «ήταν».
18. Γιατί διαχωρίζεις στο νόημα, ενώ δεν διαχωρίζεις στη λέξη; Στον Λόγο ανήκει να είναι πλάι στον Πατέρα· στον Πατέρα {858b:} ανήκει να είναι μαζί με τον Λόγο· γιατί διαβάζουμε, ότι «ο Λόγος ήταν πλάι στον Θεό».[10] Ώστε αν κατά τη γνώμη σου κάποτε δεν ήταν, κατά την γνώμη σου λοιπόν στην αρχή δεν ήταν και αυτός, πλάι στον οποίο ήταν ο Λόγος.
Γιατί διά του Λόγου ακούω, διά του Λόγου καταλαβαίνω, πως ήταν ο Θεός. Διότι, αν έχω πιστέψει πως ο Λόγος είναι αιώνιος, το οποίο πιστεύω, δεν μπορώ να αμφισβητήσω την αιωνιότητα του Πατέρα, του οποίου ο Υιός είναι αιώνιος.
Αν θεωρήσω τη γέννησή του χρονική, αρχίζει να μοιάζει μ΄ εμάς, ώστε να φαίνεται πως ο Πατέρας άρχισε να είναι: αλλά αν δεν αμφιβάλλεις για τον Πατέρα, γιατί δεν ανήκει στον Θεό να αρχίζει να είναι, [αν] για τον Πατέρα δεν αμφιβάλλεις, επειδή ανήκει στον Θεό να έχει αιώνια τελειότητα, για να μην τύχει και χρησιμοποιήσεις κατά λάθος την ανθρώπινη γλώσσα, ενώ μιλάς για Λόγο και Υιό, γι΄ αυτό προσέθεσε: «Και Θεός ήταν ο Λόγος».[11]{858c:}
19. Έχει, ασφαλώς, ό,τι έχει και ο Πατέρας, επειδή ήταν Θεός. Πως αρνείσαι την αιωνιότητά του, εκείνου που έχει με τον Πατέρα το ίδιο όνομα του Θεού; Μη σταθείς στον ήχο και την ομοιότητα των εκφράσεων. Άλλος είναι ο λόγος που έχει χρόνο, που συλλέγεται με συλλαβές, και συνίσταται από γράμματα: δεν είναι τέτοιος ο Υιός Λόγος, γιατί δεν είναι τέτοιος ο Πατέρας του Λόγου.
20. Να προσέχουμε λοιπόν μήπως και εδώ φαίνεται πως εισάγουμε το ζήτημα του σωματικού ήχου. Ο Θεός είναι ασώματος· ο ασώματος βέβαια δεν έχει σωματική φωνή. Αν ο Πατέρας δεν έχει σωματική φωνή, ούτε ο Υιός είναι λόγος σωματικός. Αν ο Πατέρας δεν έχει σώμα, δεν έχει ούτε χρόνο. Αν ο Πατέρας δεν έχει χρόνο, ασφαλώς δεν έχει ούτε ο Λόγος. Αν λοιπόν ο Λόγος δεν έχει κανένα χρόνο στον οποίο άρχισε, δεν έχει ασφαλώς ούτε αριθμό {858d:} ούτε βαθμό. Γιατί αν ο Λόγος έχει αριθμό, άρα [είναι] πολλοί λόγοι. Αν [είναι] πολλοί οι λόγοι, [τότε είναι] πολλοί και οι Υιοί. Όμως υπάρχει ένας Λόγος, ο οποίος και τον βαθμό αποκλείει και τον αριθμό: ένας κατά τη φύση.
21. Μη ρωτάτε ποιος είναι ο τρόπος [modus] της φύσης. Το αγνοώ αυτό πολύ καλύτερα απ΄ όσο το γνωρίζω. Αυτό μόνο γνωρίζω καλά, {859a:} ότι αγνοώ αυτά που δεν μπορώ να γνωρίζω. «Αυτό που έχουμε δει», λέει, «και αυτό που έχουμε ακούσει»[12] – ο Ιωάννης λέγει· αυτό μόνο είπε, ότι το γνωρίζει καλά, αυτό που έχει ακούσει και αυτό που έχει δει, εκείνος που έγερνε στο στήθος του Χριστού. Για εκείνον λοιπόν είναι αρκετό αυτό που άκουσε – για ΄μένα δεν είναι αρκετό;
22. Αλλά αυτό που εκείνος έχει ακούσει, αυτό είπε σ΄ εμένα: και αυτό που έχει ακούσει από τον Χριστό, αυτό δεν μπορώ εγώ να αρνηθώ πως είναι αληθινό για τον Χριστό. Αυτό λοιπόν που έχει ακούσει, το έχω ακούσει: και αυτό που έχει δει, το έχω δει· [13] γιατί εκείνος έχει δεί, αυτό που έχει [πράγματι] δει· όχι βέβαια τη θεότητα, η οποία δεν είναι δυνατόν να βλέπεται στη φύση της. Αλλά επειδή στη φύση της δεν ήταν δυνατόν να βλέπεται, υποδέχτηκε αυτό που ήταν έξω από τη φύση της θεότητας· έτσι ώστε να μπορεί να βλέπεται κατά τη φύση του σώματος.
Και τέλος το άγιο Πνεύμα επίσης εθεάθη με μορφή, ως περιστερά·[14] επειδή {859b:} η θεότητα δεν ήταν δυνατόν να βλέπεται στην αλήθεια της λάμψης της.
[9] Ιω. 1.1.
[10] Ιω. 1.1.
[11] Ιω. 1.1.
[12] Α΄ Ιω. 1.1.
[13] Σύμφωνα με άλλη, ιδιαιτέρου ενδιαφέροντος, εκδοχή ενός χειρογράφου, το κείμενο έχει: «quod audivit, audio: et quod vidit, video»· βλ. PL 16, 859c.
[14] Βλ. Λουκ. 3.22.
[15] Γεν. 4.3,4.
[16] Ματθ. 16.13.
[17] Ματθ. 16.16.
[18] Βλ. Ιω. 13.23: «ην δε ανακείμενος εις εκ των μαθητών αυτού εν τω κόλπω του Ιησού, ον ηγάπα ο Ιησούς».
[19] Ψαλ. 16.4.
[20] Ματθ. 14.29.
[21] Ματθ. 16.15.
[22] «statim loci non immemor sui, primatum egit: primatum confessionis utique, non honoris; primatum fidei, non ordinis».
[23] Βλ. Ματθ. 16.17.
Από την ιστοσελίδα, «Μυριόβιβλος»: https://www.myriobiblos.gr/texts/greek/ambrose_incarnatio1.html
