Προηγούμενη δημοσίευση: https://www.pemptousia.gr/2025/12/agios-dimitrios-staniloae-stin-ekklisia-dianyoume-ton-dromo-pou-dianyse-o-christos/
Ακριβέστερα, ο τρόπος με τον οποίο περνάμε όλα όσα πέρασε ο Σωτήρας Χριστός γίνεται διά μέσου των Μυστηρίων. Αντίθετα από την προτεσταντική αντίληψη, που θεωρεί τα Μυστήρια απλά «σύμβολα» και «τύπους» βοηθητικούς της ψυχολογίας μας, η Ορθοδοξία θεωρεί ότι είναι εντελώς ρεαλιστική η ένωση του Χριστού μαζί μας μέσω των αγίων Μυστηρίων. Ο Άγιος Δημήτριος παραθέτει ένα λαμπρό χωρίο του αγίου Νικολάου Καβάσιλα, στο οποίο ο τελευταίος λέγει ότι «περνάμε μέσα από όλα όσα πέρασε ο Σωτήρας, υφιστάμεθα και γινόμαστε κι εμείς όσα κι Εκείνος». Και συνεχίζει λέγοντας ότι με το άγιο Βάπτισμα «πεθαίνουμε μαζί με τον Χριστό», με το Χρίσμα ότι «δεχόμαστε το βασιλικό χρίσμα της θεώσεως και την ηγεμονία στα πάθη», ενώ με την αγία Κοινωνία παίρνουμε το Σώμα και το Αίμα του Χριστού εντός μας, που είναι το τέλειο. Δεν μπορεί να υπάρξει κάτι ανώτερο από την θεία μετάληψη. Έτσι λοιπόν με τα Μυστήρια μας δωρίζονται όλες αυτές οι διαδοχικές βαθμίδες, πρέπει να πούμε ωστόσο ότι απαιτείται και η δική μας «συνέργεια», όπως λένε οι Πατέρες- μπορεί να κατακριθεί κάποιος κοινωνώντας μας λέγει ο Απόστολος Παύλος.
Καθώς ενωνόμαστε όλο και πιο βαθιά με τον Χριστό, ενδυναμώνεται και η ενότητα της Εκκλησίας και επεκτείνεται. Πρέπει να πούμε ότι στον Προτεσταντισμό, όπου κυριαρχεί ο ατομικισμός, υπάρχει ισχνή εκκλησιολογική αντίληψη. Η Εκκλησία είναι απλά μια συνάθροιση ατόμων που έχουν λίγο ως πολύ τις ίδιες πεποιθήσεις, χωρίς άλλωστε και να απαιτείται βιωματική πείρα των δογμάτων- στην Ορθοδοξία οι θεόπτες Πατέρες ζουν το δόγμα και αποκτούν διά της θέωσης δογματική συνείδηση. Η Εκκλησία για την Ορθοδοξία είναι «το σώμα του ζώντος Χριστού», μέσα στην οποία ο καθένας γίνεται ένας οίκος του Χριστού όλο και πιο άγιος- αλλά πάντοτε εντός του μεγάλου οίκου που είναι η Εκκλησία.
Πιο κάτω, για να μιλήσει για την νηπτική παράδοση της Εκκλησίας, που σε καμιά περίπτωση δεν έρχεται σε αντίθεση με τα όσα είπαν οι μεγάλοι δογματολόγοι Πατέρες, όπως οι Καππαδόκες κλπ., ο Άγιος Δημήτριος καταφεύγει σε ένα υπέροχο κείμενο του αγίου Μαξίμου Ομολογητή (ο οποίος, άλλωστε, εκτός από νηπτικός, είναι ταυτόχρονα και ένας μέγιστος δογματολόγος της Εκκλησίας). Σύμφωνα λοιπόν με τον άγιο Μάξιμο, ο Χριστός γίνεται «τα πάντα τοις πάσι», γίνεται στον καθένα σύμφωνα με τα μέτρα της δυνάμεώς του. Σταυρώνεται σε αυτούς που αρχίζουν την ζωή της ευσεβείας έμπρακτα, καθηλώνοντας με τον φόβο του Θεού τα εμπαθή έργα τους, ενώ ανασταίνεται και αναλαμβάνεται στους ουρανούς σε αυτούς που απεκδύθηκαν τον παλαιό άνθρωπο (βλ. σ. 22). Ο Άγιος Μάξιμος συνδέει δηλαδή την πορεία της Αναστάσεως με την βαθμιαία πνευματοποίηση του ανθρώπου, που σημαίνει με άλλα λόγια την ανύψωσή μας από την κατάσταση της φθοράς στην κατάσταση της αφθαρσίας. Σε αυτή την ενίσχυση μέσα μας της δυνάμεως που αντίκειται στη φθορά, η οποία έρχεται με τα κατώτερα πάθη, ο άγιος Μάξιμος βλέπει και τον λόγο της ενώσεώς μας με το σώμα του Χριστού- και μάλιστα το αναστημένο και αναληφθέν σώμα.
Η νηπτική παράδοση της Εκκλησίας, σημειωτέον, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αυτονομημένα από την όλη δογματική πίστη της Εκκλησίας- τα πάθη αρρωσταίνουν και φθείρουν το σώμα, εμποδίζουν το άνοιγμα του πιστού προς τον Χριστό και το χειρότερο πάθος όλων, ο εγωισμός, είναι φυσικά η έλλειψη της πιο σημαντικής αρετής: της αγάπης, η οποία και συγκροτεί την Εκκλησία. Και όταν οι νηπτικοί Πατέρες μιλούν για αγάπη, όπως φαίνεται ξεκάθαρα στον άγιο Μάξιμο, μιλούν για την πραγματική αγάπη που είναι ο Χριστός και τον αγώνα που χρειάζεται ώστε, και με τη δική μας βέβαια συνέργεια, να αποκτήσουμε αυτή την αγάπη- ή μάλλον να ενωθούμε με τον Χριστό. Ευχαριστιακό πνεύμα και νηπτική παράδοση συνδέονται άρρηκτα και κακώς νόμισαν οι Προτεστάντες θεολόγοι ότι αυτά τα δύο βρίσκονται σε αντίθεση. Ωστόσο, αυτό ειδικά το θέμα χρειάζεται μια ξεχωριστή μελέτη.
(Συνεχίζεται)
