Διαβάζοντας την προς Δημόνικον επιστολή του Ισοκράτη μου ήρθαν στο μυαλό μου οι παροιμίες του Σολομώντα, όπου κι’ αυτός συμβουλεύει έναν άλλον νέο, που μπορεί να είναι και γιος του, αν και ο υποθετικός παραλήπτης είναι μέσα στην πρακτική της επιστολογραφίας. Ας δούμε αν υπάρχουν κάποιες ομοιότητες.
ΠΑΡΟΙΜΩΝ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ ΚΕΦ 3ο
ΥΙΕ,
ἐμῶν νομίμων μὴ ἐπιλανθάνου, τὰ δὲ ρήματά μου τηρείτω σὴ καρδία·
Παιδί μου,
Τις εντολές μου μη ξεχνάς, και τα λόγια μου να τα φυλάγεις μέσα στην καρδιά σου.
2 μῆκος γὰρ βίου καὶ ἔτη ζωῆς καὶ εἰρήνην προσθήσουσί σοι.
Αυτά θα σου δώσουν μακροβιότητα, μακροζωΐα και ειρήνη.
3 ἐλεημοσύναι καὶ πίστεις μὴ ἐκλιπέτωσάν σε, ἄφαψαι δὲ αὐτὰς ἐπὶ σῷ τραχήλῳ, καὶ εὑρήσεις χάριν·
Η ελεημοσύνη και η πίστη σου στο Θεό να μην σου λείπουν. Κρέμασέ τις από σβέρκο σου και θα βρεις το καλό μπροστά σου.
4 καὶ προνοοῦ καλὰ ἐνώπιον Κυρίου καὶ ἀνθρώπων.
Να φροντίζεις για το καλό μπροστά στον Κύριο και τους ανθρώπους.
5 ἴσθι πεποιθὼς ἐν ὅλῃ τῇ καρδίᾳ ἐπὶ Θεῷ ἐπὶ δὲ σῇ σοφίᾳ μὴ ἐπαίρου·
Μάθε να στηρίζεις την πεποίθησή σου με όλη σου την καρδιά στον Θεό
για δε την σοφία σου μην υπερηφανεύεσαι.
6 ἐν πάσαις ὁδοῖς σου γνώριζε αὐτήν, ἵνα ὀρθοτομῇ τὰς ὁδούς σου, ὁ δὲ πούς σου μὴ προσκόψῃ.
Σε κάθε πορεία της ζωής σου να έχεις υπόψη σου την σοφία του Θεού,
για να σε κατευθύνει σωστά και να μην σκοντάψει το πόδι σου.
7 μὴ ἴσθι φρόνιμος παρὰ σεαυτῷ, φοβοῦ δὲ τὸν Θεὸν καὶ ἔκκλινε ἀπὸ παντὸς κακοῦ·
Να μην νομίζεις ότι είσαι συνετός κατά την γνώμη σου, να έχεις φόβο Θεού και να αποφεύγεις κάθε κακό.
8 τότε ἴασις ἔσται τῷ σώματί σου καὶ ἐπιμέλεια τοῖς ὀστέοις σου.
Τότε θα είσαι υγιής στο σώμα και θα είναι σε καλή κατάσταση ακόμη και τα κόκκαλά σου.
9 τίμα τὸν Κύριον ἀπὸ σῶν δικαίων πόνων καὶ ἀπάρχου αὐτῷ ἀπὸ σῶν καρπῶν δικαιοσύνης,
Να τιμάς τον Κύριο με τους δίκαιος κόπους σου και να του αφιερώνεις ως απαρχές τους καρπούς της δικαιοσύνης σου.
10 ἵνα πίμπληται τὰ ταμιεῖά σου πλησμονῆς σίτῳ, οἴνῳ δὲ αἱ ληνοί σου ἐκβλύζωσιν.
Για να γεμίζουν τα αμπάρια σου από άφθονο σιτάρι και να ξεχειλίζουν τα πατητήρια σου κρασί.
11 Υἱέ,
μὴ ὀλιγώρει παιδείας Κυρίου, μηδὲ ἐκλύου ὑπ᾿ αὐτοῦ ἐλεγχόμενος·
Παιδί μου,
μην αδιαφορείς για την Παιδεία Κυρίου και να μην αποφεύγεις τον έλεγχο από αυτόν.
12 ὃν γὰρ ἀγαπᾷ Κύριος παιδεύει, μαστιγοῖ δὲ πάντα υἱὸν ὃν παραδέχεται.
Όποιον αγαπά ο Κύριος τον παιδαγωγεί και τιμωρεί αυστηρά αυτόν που τον παραδέχεται ως παιδί του.
13 μακάριος ἄνθρωπος ὃς εὗρε σοφίαν καὶ θνητὸς ὃς εἶδε φρόνησιν·
Είναι ευτυχισμένος ο άνθρωπος που βρήκε την σοφία του Θεού και θνητός που γνωρίζει από φρόνηση.
14 κρεῖσσον γὰρ αὐτὴν ἐμπορεύεσθαι ἢ χρυσίου καὶ ἀργυρίου θησαυρούς.
Είναι προτιμότερο να εμπορεύεται κανείς αυτήν (την σοφία του Θεού)
παρά θησαυρούς χρυσού και ασημιού.
15 τιμιωτέρα δέ ἐστι λίθων πολυτελῶν, οὐκ ἀντιτάξεται αὐτῇ οὐδὲν πονηρόν· εὔγνωστός ἐστι πᾶσι τοῖς ἐγγίζουσιν αὐτῇ, πᾶν δὲ τίμιον οὐκ ἄξιον αὐτῆς ἐστι.
Αξίζει περισσότερο από τους πολύτιμους λίθους και δεν μπορεί να της αντιταχθεί κανένα πονηρό πράγμα. Εύκολα την αναγνωρίζουν αυτοί που την πλησιάζουν και κανένα αξιόλογο πράγμα δεν μπορεί να συγκριθεί με αυτήν.
16 μῆκος γὰρ βίου καὶ ἔτη ζωῆς ἐν τῇ δεξιᾷ αὐτῆς, ἐν δὲ τῇ ἀριστερᾷ αὐτῆς πλοῦτος καὶ δόξα· ἐκ τοῦ στόματος αὐτῆς ἐκπορεύεται δικαιοσύνη, νόμον δὲ καὶ ἔλεον ἐπὶ γλώσσης φορεῖ.
Στο δεξί της χέρι βαστάει την μακροβιότητα και την μακροζωΐα, ενώ στο αριστερό της τον πλούτο και την δόξα. Από το στόμα της βγαίνουν λόγια δικαιοσύνης και από την γλώσσα της απορρέει ο νόμος και το έλεος του Θεού.
17 αἱ ὁδοὶ αὐτῆς ὁδοὶ καλαί, καὶ πᾶσαι αἱ τρίβοι αὐτῆς ἐν εἰρήνῃ·
Οι δρόμοι της είναι καλοί και κάθε πορεία της οδηγεί στην ειρήνη.
18 ξύλον ζωῆς ἐστι πᾶσι τοῖς ἀντεχομένοις αὐτῆς, καὶ τοῖς ἐπερειδομένοις ἐπ᾿ αὐτὴν ὡς ἐπὶ Κύριον ἀσφαλής.
Η σοφία του Θεού είναι ξύλο ζωής γι’ αυτούς που την ενστερνίζονται, και σ’ αυτούς που στηρίζονται σ’ αυτήν τους παρέχει ασφάλεια, όπως στον Κύριο (όπως είμαστε ασφαλείς, όταν στηριζόμαστε στον Κύριο).
19 ὁ Θεὸς τῇ σοφίᾳ ἐθεμελίωσε τὴν γῆν, ἡτοίμασε δὲ οὐρανοὺς φρονήσει·
Θεός θεμελίωσε την γη με την σοφία του και με φρόνηση ετοίμασε
και τους ουρανούς (για να παίξουν τον ρόλο τους).
20 ἐν αἰσθήσει ἄβυσσοι ἐρράγησαν, νέφη δὲ ἐρρύησαν δρόσους.
Με την άπειρη γνώση του ξεχύθηκαν (ξεχύνονται) οι θάλασσες και από τα σύννεφα έτρεξε (τρέχει) το δροσερό νερό.
21 Υἱέ,
μὴ παραρρυῇς, τήρησον δὲ ἐμὴν βουλὴν καὶ ἔννοιαν,
Παιδί μου,
Πρόσεχε, μην παρασύρεσαι αλλά κάνε το θέλημά μου και σκέψου την έγνοια μου για σένα.
22 ἵνα ζήσῃ ἡ ψυχή σου, καὶ χάρις ᾖ περὶ σῷ τραχήλῳ. ἔσται δὲ ἴασις ταῖς σαρξί σου καὶ ἐπιμέλεια τοῖς σοῖς ὀστέοις,
για ζήσει η ψυχή σου και η Χάρη μου να κρέμεται σαν φυλακτό από τον λαιμό σου, κι έτσι θα είσαι υγιής στο σώμα σου και τα κόκκαλά σου σε καλή κατάσταση.
23 ἵνα πορεύῃ πεποιθὼς ἐν εἰρήνῃ πάσας τὰς ὁδούς σου, ὁ δὲ πούς σου οὐ μὴ προσκόψῃ·
Για να είσαι σε όλες τις πορείες της ζωής σου πεπεισμένος για την ειρήνη και να μην σκοντάψει ποτέ το πόδι σου.
24 ἐὰν γὰρ κάθῃ, ἄφοβος ἔσῃ, ἐὰν δὲ καθεύδῃς, ἡδέως ὑπνώσεις·
Όταν κάθεσαι την ημέρα και δεν κοιμάσαι, δεν θα φοβάσαι, κι όταν κοιμάσαι, θα έχεις ευχάριστο ύπνο.
25 καὶ οὐ φοβηθήσῃ πτόησιν ἐπελθοῦσαν, οὐδὲ ὁρμὰς ἀσεβῶν ἐπερχομένας·
Και δεν θα φοβάσαι για κάτι που θα έρθει να σε φοβίσει, ούτε για τις επιθέσεις που θα κάνουν οι ασεβείς εναντίον σου.
26 ὁ γὰρ Κύριος ἔσται ἐπὶ πασῶν ὁδῶν σου καὶ ἐρείσει σὸν πόδα, ἵνα μὴ σαλευθῇς.
Γιατί ο Κύριος θα σε στηρίξει σε όλες τις πορείες της ζωής σου και θα στερεώσει τα πόδια σου, για να μην κουνηθείς.
27 μὴ ἀπόσχῃ εὖ ποιεῖν ἐνδεῆ, ἡνίκα ἂν ἔχῃ ἡ χείρ σου βοηθεῖν·
Μην αποφεύγεις να κάνεις το καλό σε αυτόν που το χρειάζεται, όταν βέβαια είσαι σε θέση να βοηθήσεις.
28 μὴ εἴπῃς· ἐπανελθὼν ἐπάνηκε, αὔριον δώσω, δυνατοῦ σου ὄντος εὖ ποιεῖν· οὐ γὰρ οἶδας τί τέξεται ἡ ἐπιοῦσα.
Μην του πεις: «Φύγε και έλα αύριο να σου δώσω», ενώ μπορείς αυτή τη στιγμή να τον βοηθήσεις, γιατί δεν ξέρεις τι θα φέρει η επόμενη ημέρα.
29 μὴ τέκταινε ἐπὶ σὸν φίλον κακὰ παροικοῦντα καὶ πεποιθότα ἐπὶ σοί.
Να μην σχεδιάζεις κακά για τον φίλο σου που μένει δίπλα σου και έχει εμπιστοσύνη σε σένα.
30 μὴ φιλεχθρήσῃς πρὸς ἄνθρωπον μάτην, μήτι σε ἐργάσηται κακόν.
Μην κάνεις άδικα τον διπλανό σου εχθρό, μήπως κάνει κι αυτός κακό σε σένα.
31 μὴ κτήσῃ κακῶν ἀνδρῶν ὀνείδη, μηδὲ ζηλώσῃς τὰς ὁδοὺς αὐτῶν·
Μην υιοθετήσεις τις επονείδιστες πράξεις των κακών ανθρώπων, ούτε να ζηλέψεις τον δρόμο που ακολουθούν.
32 ἀκάθαρτος γὰρ ἔναντι Κυρίου πᾶς παράνομος, ἐν δὲ δικαίοις οὐ συνεδριάζει.
Γιατί κάθε παραβάτης δεν είναι καθαρός απέναντι στον Κύριο, αλλά κι αυτουνού δεν του αρέσει να κάνει παρέα με δίκαιους.
33 κατάρα Θεοῦ ἐν οἴκοις ἀσεβῶν, ἐπαύλεις δὲ δικαίων εὐλογοῦνται.
Η κατάρα του Θεού έρχεται στα αρχοντόσπιτα των ασεβών, ενώ τα χωριατόσπιτα έχουν την ευλογία του Θεού.
34 Κύριος ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσιν χάριν.
Ο Κύριος φέρνει εμπόδια στους αλαζόνες, ενώ στους ταπεινούς δίνει την χάρη του.
35 δόξαν σοφοὶ κληρονομήσουσιν, οἱ δὲ ἀσεβεῖς ὕψωσαν ἀτιμίαν.
Οι σοφοί θα κληρονομήσουν δόξα, ενώ οι ασεβείς συσσωρεύουν την περιφρόνηση του κόσμου.
