(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος)
Αιμιλιανός ηγούμενος Ιεράς Μονής Σίμωνος Πέτρας Αγίου Όρους
Η ευλογία των Αγίων του Άθω εις την γην της Μακεδονίας
2. Ο συνασκητής του Αγίου Ευθυμίου, ο εκ Θεσσαλονίκης άγιος Συμεών με τον αδελφόν του Θεόδωρον, επιθυμώντας σχεδόν με μανίαν θεϊκού έρωτος την ησυχίαν και την έρημον, μετέβη εις Άγιον Όρος. Μετ’ ολίγον όμως εψηφίσθησαν διδάσκαλοι των άλλων ασκητών του Όρους και έλαβον την φροντίδα και πνευματικήν επιμέλειαν αυτούς.
Αλλά, περί το 867 έτος, μάλλον προτροπή του Πατριάρχου αγίου Φωτίου, που είχε στείλει τότε προς Βορράν τους δύο Θεσσαλονικείς αδελφούς αγίους Κύριλλον και Μεθόδιον, εστάλησαν και οι δύο αγιορείται μας Συμεών και Θεόδωρος προς ιεραποστολήν, πρώτον να ομιλήσουν εις όλους… τα σωτήρια δόγματα… δημοσιεύοντάς τα φανερώς και κατά μόνας εις πολλών τας κατοικίας. Εντεύθεν μετέβησαν εις Θεσσαλίαν και εις όλην την Ελλάδα, ιδιαιτέρως εις Πελοπόννησον, όπου ίδρυσαν την Μονήν του Μεγάλου Σπηλαίου.
Προκειμένου να φύγουν από το Όρος, οι μοναχοί παρεφύλαττον διά να τους παρεμποδίσουν. Οπότε, εξέσπασαν με δάκρια, στεναγμοί, λόγια συνεκβαλτικά [αποχαιρετιστήρια λόγια] και εφόδια (κομπάνιες), αγκαλιάσματα, παραπονέματα και άλλα όμοια… (δια να μη) διά σπασθούν οι φωστήρες ετούτοι από το Όρος του Άθωνος…
Αλλά το θέλημα του Θεού, όταν εύρη εις αγίους ησυχαστάς σκεύος εκλογής, το εξωθεί προς οικοδομήν του λαού. Ως επί το πλείστον δε, οι αγιορείται εξήρχοντο περιστατικώς δι’ ανάγκην ή ανεζήτουν πλείονα ησυχίαν· η Θεία Πρόνοια προνοεί και περιίσταται των μοναχών αθλητών, ώστε η αποδημία αυτών να μεταβάλλεται εις ευλογίαν και πνευματικήν σποράν. Ούτοι παρηγορίαν είχον την Παναγίαν ως σύμμαχον, κηδεμόνα, ιατρόν, τροφέα και μεσίτρειαν.
3. Ο Άγιος Διονύσιος Ολύμπου (23 Ιανουαρίου 1541) έζησεν εν τη ησυχία, έγινε Ηγούμενος Ι. Μονής Φιλοθέου, οπόθεν έφυγε, μεταβάς εις την Σκήτην Βερροίας, ούσαν εν παρακμή, και την μετατρέπει εις Κοινόβιον αγιορειτικής τάξεως. Σκορπίζει μέσα εις την τουρκικήν σκοτοδύνην ελεημοσύνην και πνευματικήν διδασκαλίαν. Ως αναμορφωτής επιτελεί σωτήριον έργον, παρά την ησυχαστικήν του βιοτήν.
Εκείθεν φεύγει προς τον Όλυμπον, όν μετατρέπει από κατοικίαν των θεών εις πνευματικήν αυλήν του τριαδικού Θεού, δημιουργήσας την Μονήν Αγίας Τριάδος, αγιορειτικής πάλιν υφής. Ούτος, παρ’ ό,τι έμενεν εις σπήλαια, ήτο ο φάρος της Μακεδονίας.
4. Ο Άγιος Θεοφάνης Ναούσης (19 Αυγούστου ιστ’ αι.) έκ τινος περιστάσεως απομακρύνεται της ηγουμενείας της Ι. Μονής Δοχειαρίου και φεύγει εις την Σκήτην της Βερροίας συνάγων πολλούς μαθητάς, οπότε μεταβαίνει εις Νάουσαν και εις το όρος κτίζει τύπου αγιορειτικού Μονήν των Ταξιαρχών, όπου παρά τα δεινά βάσανα των αλλοθρήσκων, εις περιωπήν ανάγεται η ισάγγελος ζωή και το μοναστήρι καθίσταται πνευματικόν κέντρον στερεώσεως της πίστεως.
5. Δεν δυνάμεθα να ξεφύγωμεν και τους δρόμους και τους πόνους που επέρασεν ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός (24 Αυγούστου 1779). Η ζωή του έγινε πλέον θούριον [εμψυχωτικό τραγούδι, παιάνας] και υπερέβαλε τον θρύλον.
Μετά την Αθωνιάδα και την μοναχοποίησίν του, μετά πολλής δοκιμής, καλείται διά του Θεού εκ της Ι. Μονής Φιλοθέου εις το έργον της αναζωογονήσεως του ήθους, της πίστεως, της μορφώσεως και της αφυπνίσεως της εθνικής και ορθοδόξου συνειδήσεως. Εικοσιτέσσαρα έτη περιοδεύει την Ελλάδα, ειδικώς εις την Δυτικήν Μακεδονίαν και Ήπειρον, εις την Ανατολικήν Μακεδονίαν, Χαλκιδικήν, Θεσσαλονίκην, Βέρροιαν, Σιάτισταν, Καστορίαν, Πίνδον, πάλιν Ήπειρον, πάλιν Μακεδονίαν.
Σπιθαμή σπιθαμή περιεπάτει και ώργωνε πόλεις, χωρία, καρδίας και συνειδήσεις, ακολουθούμενος πανταχού από χιλιάδας λαού. Οι αναμνήσεις των χωρίων της Μακεδονίας ακόμη ζουν από τον ταπεινόν, ολοζώντανον και φλογερόν αγιορείτην καλόγερον και διδάσκαλον. Τα 200 σχολεία που ίδρυσε δεν είναι τίποτε εμπρός εις τον ξεσηκωμόν των Ελλήνων, οι οποίοι επέστρεψαν εις τον Θεόν.
Συνεχίζεται
Το άρθρο συμπεριλαμβάνεται στην έκδοση της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, «Εορταστικός τόμος, 50 χρόνια, 1939-1989», Μακεδονική Βιβλιοθήκη, αρ. 75, Θεσσαλονίκη 1992.
