Από τότε που η Αγαιίτιδα κατακλύστηκε από θαλάσσια ρεύματα και οι κορυφές της έγιναν τα σημερινά νησιά του Αιγαίου, ο Έλληνες επικοινωνούσαν μεταξύ τους με σχεδίες, οι οποίες με την πάροδο του χρόνου έγιναν καράβια και υπερσύγχρονα δεξαμενόπλοια. Άπειρες στιγμές, καλές και κακές, συνδέουν τους Έλληνες με την θάλασσα. Όποιος έχει την κυριαρχία της θάλασσας είναι κυρίαρχος σε όλο τον κόσμο, διότι «μέγα το της θαλάττης κράτος» τόνισε ο Θουκυδίδης. «Τη θάλασσα τη θάλασσα ποιος θα μπορέσει να την εξαντλήσει;(Σεφέρης)».
Τα ξύλινα τείχη του χρησμού μετατράπηκαν σε τριήρεις κατά τον σχεδιασμό του Θεμιστοκλή κι έτσι δημιουργήθηκε ο ισχυρός Αθηναϊκός στόλος, με τον οποίο κυριάρχησαν σε όλο το Αιγαίο. Την σκυτάλη την πήραν στη συνέχεια τα ευρωπαϊκά κράτη, Ολλανδία, Ισπανία, Αγγλία και πρόσφατα οι ΗΠΑ, αλλά και πάλι οι Έλληνες με τον εμπορικό τους στόλο είναι η πρώτη εμπορική δύναμη σε όλον τον κόσμο.
Η Μεσόγειος, θάλασσα γλυκιά, θάλασσα μάνα για τους λαούς που είχαν την τύχη και την ευλογία να γεννηθούνε στα παράλια της. Θάλασσα που ενώνει, θάλασσα που πλουτίζει, θάλασσα που φωτίζει. Κάτω από την αιώνια λαμπάδα του ήλιου της δίνουν καρπούς οι πιο ευλογημένες ρίζες: η ελιά, η λεμονιά, η πορτοκαλιά, η άμπελος . Τα πιο μυριστικά φυτά: δάφνη και μύρτος, ρίγανη και φασκόμηλο, βασιλικός και δίκταμος, λεβάντα, διοσμαρίνι και θυμάρι, όλη η χλωρίδα που χάρισε στην ποίησή μας τη μοσχοβολιά της: από την Σαπφώ ως τον Κάλβο, τον Σολωμό, τον Σικελιανό και τον Ελύτη.
Η θάλασσα της Μεσογείου και ξεχωριστά η θάλασσα της Ελλάδας έθρεψε μεγάλους πολιτισμούς, ταξίδεψε ατρόμητους ναυτικούς στα πέρατα της οικουμένης. Ο Έλληνας έκανε τη θάλασσα δεύτερη πατρίδα, την εξημέρωσε, τη δάμασε, την αγάπησε. Εκείνη τον έφερε από την μητρόπολη στις μακρινές πλούσιες αποικίες. Ο αρχέτυπος ήρωας των Ελλήνων είναι ο Οδυσσέας , ο ακάματος ταξιδευτής . Σκοπός του ταξιδιού γίνεται τελικά η εξερεύνηση, η γνώση, η αυτογνωσία μέσα από την γνωριμία του άλλου, του αλλότριου.
Οι μεγαλύτεροι Έλληνες ποιητές, οι περισσότεροι νησιώτες-ή γεννημένοι «παρά θίν ’ αλός», εμπνεύστηκαν τα ωραιότερα ποιήματα τους από τη θάλασσα που αγκαλιάζει και ευλογεί τη χώρα μας. Θάλασσα και θαλασσινά θέματα κυριαρχούν στην τέχνη που αναπτύχθηκε στην Ελλάδα από το 3000 π.Χ., από τις νωπογραφίες της Θήρας και της Μινωικής Κρήτης ως τις αγγειογραφίες με τριήρεις, ιστιοφόρα ή θαλασσινούς θεούς και ήρωες.
Η γεωγραφία και η ιστορία, η όλη πορεία και ο διαχρονικός πολιτισμός της Ελλάδας είναι ζυμωμένα με τη θάλασσα. Ακόμα και η σημαία μας, το εθνικό μας σύμβολο, στη γένεση του σύγχρονου ελληνικού κράτους θα έχει δύο εκφράσεις, μια για την ξηρά, το λευκό, και μία για τη θάλασσα, το γαλανό. Ποιο άλλο έθνος αποτύπωσε με αυτό τον έντονα συμβολικό τρόπο την ξεχωριστή ιδιαιτερότητα της θάλασσας στην ταυτότητά του
Η Ελλάδα δεν μπορεί να νοηθεί σε καμιά περίπτωση χωρίς τη θάλασσα. Θα ήταν άλλη χώρα χωρίς αυτή, και οι Έλληνες θα είμασταν διαφορετικοί. Η θάλασσα πάντα δίνει μια ξεχωριστή αισθητική αντίληψη για την πραγματικότητα. Δίνει ανοιχτούς ορίζοντες. Σε καλεί σε μια περιπέτεια γεμάτη προκλήσεις. Εδώ δεν μπορείς να είσαι αδρανής και να εφησυχάζεις. Οφείλεις να είσαι πάντα ανήσυχος και ενεργός, να καινοτομείς και να νεωτερίζεις. Να αναπλάθεις διαρκώς τη ζωή σου για να δημιουργείς το δικό σου μέλλον. Πρέπει να είσαι επινοητικός και να παίρνεις διαρκώς πρωτοβουλίες. Συνειδητά ή ασυνείδητα κάθε ναυτικός μας έχει κάποιο ίχνος του Οδυσσέα μέσα στη καρδιά του. Η φτώχεια των βραχωδών νησιών μας μετασχηματίστηκε σε πλούτο των θαλασσών μας χάρη στην επινοητικότητα και στη θέληση των νησιωτών για να κατακτήσουν τη ζωή τους. Και το πιο μικρό νησί μας, από τις Οινούσες μέχρι το Αγαθονήσι, από τους Παξούς μέχρι τα Κύθηρα, θα δώσει πλοιοκτήτες που οργώνουν κάθε γωνιά του πλανήτη μας.
Ο Ελύτης και η θάλασσα του Αιγαίου
Μεγάλοι σύγχρονοι ποιητές, όπως ο Οδυσσέας Ελύτης, υμνούν την θάλασσα και ανασύρουν από τα βάθη της όλες τους τις εμπνεύσεις. Ο Οδυσσέας Ελύτης συνδέει τη θάλασσα άρρηκτα με την ελληνική ταυτότητα, βλέποντάς την ως σύμβολο της ελευθερίας, της αιωνιότητας και του ελληνικού φωτός, ιδιαίτερα στο Αιγαίο πέλαγος. Η θάλασσα γίνεται ο καθρέφτης της ελληνικής ψυχής, όπου ενώνονται μύθος, ιστορία και φύση σε μια υμνογραφική έκφραση εθνικής συνείδησης. Η θάλασσα του Αιγαίου αναδεικνύεται ως πηγή έμπνευσης και ταυτότητας, με τα νησιά και τα κύματα να ενσαρκώνουν την ελληνική αντίσταση και ομορφιά. Ο Ελύτης την παρουσιάζει ως ζωντανή οντότητα που ψιθυρίζει τα μυστικά της πατρίδας, ενώνοντας παρελθόν και παρόν. Στα ποιήματά του, η θάλασσα μετατρέπεται σε πεδίο Οδυσσεϊκών ταξιδιών, όπου η ελληνική ιστορία ζωντανεύει μέσα από εικόνες φωτός και ελευθερίας.
Η θάλασσα του Ελύτη δεν είναι απλώς ένα τοπίο· είναι ένας ζωντανός οργανισμός, μια απέραντη αγκαλιά που ενώνει το παρελθόν με το παρόν, τον μύθο με την πραγματικότητα. Σε κάθε στίχο του, τα κύματα παίρνουν μορφή και γίνονται ταξίδι, ελπίδα, πάθος, ακόμα και μοίρα.
“Θεέ μου, τι μπλε ξοδεύεις για να μη σε βλέπουμε!” γράφει στο «Μονόγραμμα», αποτυπώνοντας την απεραντοσύνη της θάλασσας σαν μια θεϊκή αποκάλυψη. Το μπλε του νερού και του ουρανού δεν είναι μόνο χρώμα· είναι ένας κόσμος ολόκληρος, γεμάτος φως, αλμύρα και ποίηση.
Η θάλασσα στον Ελύτη είναι ο τόπος της αλήθειας, εκεί όπου ο άνθρωπος μπορεί να γίνει ένα με τη φύση και να ακούσει τις βαθύτερες φωνές της ψυχής του. Είναι το σύμβολο της ελληνικής ψυχής, που, όπως τα κύματα, δεν σταματά ποτέ να κινείται, να αγωνίζεται, να τραγουδά.
Ας δούμε ένα μικρό αντιπροσωπευτικό δείγμα από τον ποιητή του Αιγαίου:
Προσανατολισμοί Ελύτη
Α. Φλοίσβος
φιλί στη χαϊδεμένη του άμμο. Έρωτας
Τη γαλανή του ελευθερία ο γλάρος δίνει στον ορίζοντα.
Κύματα φεύγουν έρχονται, αφρισμένη απόκριση
στ’ αυτιά των κογχυλιών.
Ποιος πήρε την ολόξανθη και την ηλιοκαμένη;
Ο μπάτης με το διάφανό του φύσημα γέρνει πανί του ονείρου,
μακριά έρωτας την υπόσχεσή του μουρμουρίζει
Φλοίσβος.
Β.
Το αρχιπέλαγος κι η πρώρα των αφρών του κι οι γλάροι των ονείρων του
στο πιο ψηλό κατάρτι του ο ναύτης ανεμίζει ένα τραγούδι
Το τραγούδι του κι οι ορίζοντες του ταξιδιού του
Κι η ηχώ της νοσταλγίας του στον πιο βρεμένο βράχο της
η αρραβωνιαστικιά προσμένει ένα καράβι
Το καράβι του κι η αμεριμνησία των μελτεμιών του
κι ο φλόκος της ελπίδας του στον πιο ελαφρό κυματισμό του
ένα νησί λικνίζει τον ερχομό.
Οι Έλληνες ναυτικοί και τα καράβια τους
Οι Έλληνες ναυτικοί και τα καράβια τους διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο σε πολλές περιόδους της ελληνικής ιστορίας, από την αρχαιότητα μέχρι τις σύγχρονες εποχές.
Στην αρχαιότητα
Οι Έλληνες ναυτικοί ήταν πρωτοπόροι στη ναυτιλία και τη ναυπηγική, με τις ευέλικτες τριήρεις να αποτελούν το κύριο όπλο των αρχαίων Αθηναίων. Το πιο διάσημο παράδειγμα είναι η ναυμαχία της Σαλαμίνας, όπου οι Έλληνες ναυτικοί επικράτησαν των Περσών, καθιερώνοντας την κυριαρχία τους στην Αιγαίο.
Στην επανάσταση του 1821
Κατά την Ελληνική Επανάσταση, το ναυτικό συγκροτήθηκε κυρίως από εμπορικά πλοία και παρείχε σημαντικό πλεονέκτημα στην πολεμική προσπάθεια. Τα ιστορικά μπρίκια, που κατασκευάστηκαν από Έλληνες ναυπηγούς, έπαιξαν καίριο ρόλο στην επαναστατική δράση κατά των Οθωμανών.
Στον 20ό αιώνα
Κατά τον Α΄ αλλά και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Έλληνες ναυτικοί συμμετείχαν σ ναυτικές επιχειρήσεις αντιμετωπίζοντας θαρραλέα τα γερμανικά υποβρύχια και συμβάλλοντας σε επιχειρήσεις όπως η απόβαση των Συμμάχων στη Νορμανδία. Το Πολεμικό Ναυτικό συμμετείχε ενεργά με πλοία όπως οι κορβέτες, Αβέρωφ, «Κριεζής» και «Τομπάζης».
Σύγχρονη εποχή
Η ελληνική ναυτιλία διατηρεί κυρίαρχη θέση στην παγκόσμια ναυτιλιακή βιομηχανία, με Έλληνες ναυτικούς να διακρίνονται για την εμπειρία και την επαγγελματική ευθύνη τους. Η ναυτιλία συνέβαλε στην οικονομική διεύρυνση με τη δημιουργία λιμεναρχείων, τη βελτίωση των λιμανιών και την ανάπτυξη της εμπορικής κίνησης, ενώ οι Έλληνες ναυτικοί ανέπτυξαν εμπορικούς δεσμούς κυρίως με τις βιομηχανικές δυνάμεις της Δυτικής Ευρώπης. Οι Έλληνες ναυτικοί έχουν πάντα αποτελέσει έναν από τους στυλοβάτες της ελληνικής ιστορίας και πολιτισμού, διαδραματίζοντας κρίσιμο ρόλο σε κάθε σημαντική στιγμή της εθνικής μας πορείας.
Η ναυτιλιακή δύναμη της Ελλάδας
Η Ελλάδα είναι μια χώρα η οποία κατέχει παραδοσιακά μια εξέχουσα θέση στον παγκόσμιο ναυτιλιακό χάρτη, ενώ ταυτόχρονα η ελληνική ναυτιλία έχει σημειώσει παγκόσμιες διακρίσεις. Ο στόλος των Ελλήνων φθάνει τα 100,446 δισεκατομμύρια δολάρια και βρίσκεται στη δεύτερη θέση πίσω από την Ιαπωνία, η οποία είναι η μεγάλη δύναμη της παγκόσμιας ναυτιλιακής βιομηχανίας. Η ελληνόκτητη ναυτιλία κυριαρχεί παγκοσμίως, αφού ελέγχει το 26% του παγκόσμιου στόλου δεξαμενόπλοιων. Στο πρόσωπο των Ελλήνων εφοπλιστών οι εμπορικοί μας εταίροι βρίσκουν έναν σημαντικό αξιόπιστο συνεργάτη. Η Ελληνική Ναυτιλία επί δεκαετίες συνεισφέρει σταθερά στην εθνική οικονομία με ποικίλους τρόπους ενισχύοντας ταυτόχρονα το διαπραγματευτικό κύρος και τη στρατηγική σημασία της χώρας μας διεθνώς.
Ελληνικές πρωτιές
- Το 2020 η Ελλάδα κυριαρχεί σε δύο κατηγορίες επί των Ιαπώνων. Στα δεξαμενόπλοια και στα LNG-πλοία μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου.
- Ο Ελληνόκτητος στόλος των δεξαμενόπλοιων αξίζει 41,3 δισ. δολάρια έναντι 22,6 δισ. των Ιαπώνων και των LNG φτάνει στα 19,8 δισ. δολάρια έναντι 14,2 δισ. των Ιαπώνων.
- H Κίνα είναι στην τρίτη θέση του TOP 10 , με την αξία του στόλου της να είναι 98,548 δισ. τέταρτη ακόλουθη η Σιγκαπούρη με αξία του στόλου της στα 44,055 δισ.
- Την χρυσή δεκάδα συμπληρώνουν η Νορβηγία με στόλο αξίας 39,069 δισ., η Νότια Κορέα με 34,784 δισ., οι ΗΠΑ με 33 δισ., η Γερμανία με 27,937 δισ., το Ηνωμένο Βασίλειο με 23,409 δισ. και η Δανία με 20,885 δισ.
