Υμνογραφία Θεοφανίων (Εσπερινός-Λιτή)

Στιχηρὰ Ἰδιόμελα Ἰωάννου Μοναχοῦ

Ἦχος β’

1ο Τὸν φωτισμὸν ἡμῶν, τὸν φωτίσαντα πάντα ἄνθρωπον,

 ἰδὼν ὁ Πρόδρομος, βαπτισθῆναι παραγενόμενον,

χαίρει τῇ ψυχῇ, καὶ τρέμει τῇ χειρί· δείκνυσιν αὐτόν,

καὶ λέγει τοῖς λαοῖς· Ἴδε ὁ λυτρούμενος τὸν Ἰσραήλ,

ὁ ἐλευθερῶν ἡμᾶς ἐκ τῆς φθορᾶς.

Ὦ ἀναμάρτητε, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, δόξα σοι. (Δὶς)

 

Μετάφραση

Όταν ο Πρόδρομος είδε αυτόν που φώτισε κάθε άνθρωπο,

να προσέρχεται για να βαπτιστεί, χαίρεται η ψυχή του

και τρέμει το χέρι του. Αυτόν δείχνει και λέει στους λαούς:

Να αυτός που θα λυτρώσει τον Ισραήλ, και θα ελευθερώσει και εμάς

από την φθορά. Ω! Αναμάρτητε Χριστέ και Θεέ μας, δόξα σε σένα.

 

Ἦχος β’

2ο Τοῦ Λυτρωτοῦ ἡμῶν, ὑπὸ δούλου βαπτιζομένου,

καὶ τῇ τοῦ Πνεύματος παρουσίᾳ μαρτυρουμένου,

 ἔφριξαν ὁρῶσαι Ἀγγέλων στρατιαί,

φωνὴ δὲ οὐρανόθεν ἠνέχθη ἐκ Πατρός.

Οὗτος ὃν ὁ Πρόδρομος χειροθετεῖ,

Υἱός μου ὑπάρχει ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα,

Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, δόξα σοι. (Δὶς)

Μετάφραση

Όταν ο Λυτρωτής μας βαπτίζονταν από έναν δούλο του

Και έδωσε την μαρτυρία η παρουσία του Αγίου Πνεύματος

Το είδαν οι στρατιές των Αγγέλων και έφριξαν

Και παράλληλα από τον ουρανό ερχόταν φωνή από τον Πατέρα:

Αυτός που χειροτονεί ο Πρόδρομος είναι ο Υιός μου ο αγαπητός

Στον οποίο εγώ στήριξα την ευδοκία μου (αγαθή μου απόφαση)

Χριστέ και Θεέ μας, ας είσαι δοξασμένος.

 

 

Ἦχος β’

3ο Τὰ Ἰορδάνια ῥεῖθρα σὲ τὴν πηγὴν ἐδέξατο,

καὶ ὁ Παράκλητος  ἐν εἴδει περιστερᾶς κατήρχετο,

 κλίνει κορυφήν, ὁ κλίνας οὐρανούς, κράζει καὶ βοᾷ,

πηλὸς τῷ πλαστουργῷ· Τί μοι ἐπιτάττεις τὰ ὑπὲρ ἐμέ;

 ἐγὼ χρείαν ἔχω τοῦ σοῦ Βαπτισμοῦ.

 Ὦ ἀναμάρτητε, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, δόξα σοι.

 

Μετάφραση

Οι κοίτες του Ιορδάνη δέχτηκαν εσένα την Πηγή

και το Παράκλητο Πνεύμα κατέβαινε με την μορφή περιστεριού.

Γέρνει το κεφάλι αυτός που στεγάζει τους ουρανούς

και ο πηλός κραυγάζει και φωνάζει στον Πλαστουργό του:

Τι μου διατάζεις να κάνω εγώ; Εγώ έχω ανάγκη από εσένα να βαπτιστώ.

Ω! Αναμάρτητε Χριστέ και Θεέ μας, δόξα σε σένα.

 

Ἦχος β’

4ο Σῶσαι βουλόμενος τὸν πλανηθέντα ἄνθρωπον,

οὐκ ἀπηξίωσας δούλου μορφὴν ἐνδύσασθαι·

ἔπρεπε γὰρ σοὶ τῷ Δεσπότῃ, καὶ Θεῷ,

ἀναδέξασθαι τὰ ἡμῶν ὑπὲρ ἡμῶν·

 σὺ γὰρ βαπτισθεὶς σαρκὶ Λυτρωτά,

τῆς ἀφέσεως ἠξίωσας ἡμᾶς, διὸ βοῶμέν σοι·

 Εὐεργέτα Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, δόξα σοι.

Μετάφραση

Θέλοντας να σώσει τον πλανημένο άνθρωπο

δεν θεώρησε ανάξιο να ντυθεί την μορφή του δούλου,

γιατί έπρεπε εσύ ο Δεσπότης και Θεός

να αναλάβεις τα δικά μας για λογαριασμό μας,

διότι εσύ βαφτίστηκες στο σώμα Λυτρωτή

και μας αξίωσες να λάβουμε άφεση,

γ’ αυτό και σου φωνάζουμε δυνατά

Ευεργέτη, Χριστέ και Θεέ μας, δόξα σε σένα.

 

 Δοξαστικὸν Ἦχος β’ Βύζαντος

 

Ὑπέκλινας κάραν τῷ Προδρόμῳ,

 συνέθλασας κάρας τῶν δρακόντων,

ἐπέστης ἐν τοῖς ῥείθροις, ἐφώτισας τὰ σύμπαντα,

 τοῦ δοξάζειν σε Σωτήρ, τὸν φωτισμὸν τῶν ψυχῶν ἡμῶν.

 

Μετάφραση

Έκλινες το κεφάλι στον Πρόδρομο

και συνέτριψες τα κεφάλια των δαιμόνων.

Εμφανίστηκες σε κοίτες ποταμού και φώτισες τα σύμπαντα,

για να  δοξάζουν εσένα το Σωτήρα μας,

που είσαι ο φωτισμός των ψυχών μας.

 

 

ΕΙΣ ΤΗΝ ΛΙΤΗΝ

 

Ἰδιόμελα Ἦχος δ΄ Κοσμᾶ Μοναχοῦ


1ο Ὁ ἀναβαλλόμενος φῶς ὡς ἱμάτιον,

δι᾽ ἡμᾶς καθ᾽ ἡμᾶς γενέσθαι κατηξίωσε,

ῥεῖθρα περιβάλλεται σήμερον τὰ Ἰορδάνια,

 οὐκ αὐτὸς τούτων πρὸς κάθαρσιν δεόμενος,

 ἀλλ᾽ ἡμῖν ἐν ἑαυτῷ οἰκονομῶν τὴν ἀναγέννησιν.

Ὢ τοῦ θαύματος! δίχα πυρὸς ἀναχωνεύει,

 καὶ ἀναπλάττει ἄνευ συντρίψεως, καὶ σῴζει τοὺς εἰς αὐτὸν φωτιζομένους, Χριστὸς ὁ Θεός, καὶ Σωτὴρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν.

 

Μετάφραση

Αυτός, που ντύνεται το φως για ιμάτιο

και μας αξίωσε να ασχοληθεί με εμάς για εμάς,

περιβάλλεται σήμερα με τα νερά στις κοίτες του Ιορδάνη,

χωρίς ο ίδιος να έχει για να καθαριστεί. Ω! θαύμα,

Δίχως να καταστρέφει ανανεώνει και  χωρίς να συντρίβει αναμορφώνει και σώζει αυτούς που φωτίστηκαν στο όνομά του,

Χριστέ και Θεέ μας και σωτήρα των ψυχών μας.

 

 

2ο Σε τὸν ἐν Πνεύματι καὶ πυρί  καθαίροντα τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, καθορῶν ὁ Βαπτιστής ἐρχόμενον πρὸς αὐτόν, δειλιῶν καὶ τρέμων

ἐβόα λέγων· Οὐ τολμῶ κρατῆσαι τὴν κορυφήν σου τὴν ἄχραντον·

 σὺ με ἁγίασον Δεσπότα τῇ ἐπιφανείᾳ σου, μόνε φιλάνθρωπε.

Μετάφραση

Εσένα, που καθαρίζεις τον κόσμο από την αμαρτία

με το πυρ του Αγίου Πνεύματος,  βλέποντας ο Βαπτιστής

να έρχεται σε προς σε σένα δειλιάζοντας και τρέμοντας

φώναζε λέγοντας: Δεν τολμώ να κρατήσω στα χέρια μου

την άχραντη κεφαλή σου, εσύ αγίασέ με, Δέσποτα,

με την θεοφάνειά σου, μόνε Φιλάνθρωπε.

 

3ο  Δεῦτε μιμησώμεθα τάς φρονίμους Παρθένους,

δεῦτε ὑπαντήσωμεν τῷ φανέντι Δεσπότῃ,

ὅτι προῆλθεν ὡς νυμφίος πρὸς τὸν Ἰωάννην.

Ὁ Ἰορδάνης ἰδὼν σε ἔπτηξε καὶ ἔμεινεν.

 Ὁ Ἰωάννης ἐβόα· Οὐ τολμῶ κρατῆσαι κορυφῆς ἀθανάτου.

Τὸ Πνεῦμα κατήρχετο ἐν εἴδει περιστερᾶς

ἁγιάσαι τὰ ὕδατα καὶ φωνῇ οὐρανόθεν· Οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου,

ὁ ἐλθὼν εἰς τὸν κόσμον σῶσαι γένος ἀνθρώπων· Κύριε δόξα σοι.

 

Μετάφραση

Ελάτε, ας μιμηθούμε τις φρόνιμες Παρθένες,

ας προϋπαντήσουμε τον Δεσπότη, που εμφανίστηκε,

διότι προσήλθε προς τον Ιωάννη ως νυμφίος.

Ο Ιορδάνης, όταν τον είδε, φοβήθηκε και σταμάτησε να ρέει

Ο Ιωάννης φώναζε δυνατά: Δεν τολμώ να κρατήσω στα χέρια μου

μια αθάνατη κεφαλή. Το Πνεύμα κατέβαινε με την μορφή περιστεριού,

για να αγιάσει τα ύδατα και ακούγονταν από ψηλά μια φωνή:

Αυτός είναι ο Υιός μου, αυτός που ήρθε στον κόσμο,

για να σώσει το ανθρώπινο γένος. Κύριε ας είσαι δοξασμένος.

 

4ο Βαπτίζεται Χριστός καὶ ἂνεισιν ἐκ τοῦ ὕδατος·

 συναναφέρει γὰρ ἑαυτῷ τὸν κόσμον

 καὶ ὁρᾷ σχιζομένους τοὺς οὐρανούς,

 οὓς ὁ Ἀδὰμ ἔκλεισεν ἑαυτῷ καὶ τοῖς μετ᾽ αὐτόν.

Καὶ τὸ Πνεῦμα μαρτυρεῖ τῇ Θεότητι·

τῷ ὁμοίῳ γὰρ προστρέχει καὶ φωνῇ ἐξ οὐρανοῦ·

ἐκεῖθεν γὰρ ὁ μαρτυρούμενος, Σωτὴρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν.

 

Μετάφραση

Βαπτίζεται ο Χριστός και ανεβαίνει από το νερό

και ανυψώνει μαζί του και τον κόσμο

και βλέπει να σχίζονται τους ουρανούς, τους οποίους  Αδάμ

απέκλεισε για τον εαυτό του και τους δικούς του.

Και το Άγιο Πνεύμα δίνει την μαρτυρία για την Θεότητά του,

διότι πηγαίνει προς τον όμοιό του και ακούγεται φωνή από τον ουρανό,

γιατί από εκεί προέρχεται η μαρτυρία, Σωτήρα των ψυχών μας.

 

5ο  Ἔτρεμεν ἡ χεὶρ τοῦ Βαπτιστοῦ, ὅτε τῆς ἀχράντου κορυφῆς ἥψατο,

ἐστράφη Ἰορδάνης ποταμὸς εἰς τὰ ὀπίσω, μὴ τολμῶν λειτουργῆσαί σοι·

ὁ γὰρ αἰδεσθείς  Ἰησοῦν τὸν τοῦ Ναυῆ, πῶς τὸν Ποιητὴν αὐτοῦ

δειλιάσαι οὐκ εἶχεν; Ἀλλὰ πᾶσαν ἐπλήρωσας οἰκονομίαν, Σωτὴρ ἡμῶν,

ἵνα σώσῃς τὸν κόσμον τῇ Ἐπιφανείᾳ σου, μόνε φιλάνθρωπε.

Μετάφραση

Έτρεμε το χέρι του Βαπτιστή, όταν άγγιξε την άχραντη κεφαλή.

Ο Ιορδάνης ποταμός στράφηκε προς τα πίσω, μην τολμώντας

να τρέξει κανονικά, διότι αυτός που σεβάστηκε τον Ιησού του Ναυή

πώς μπορούσε να μη δειλιάσει μπροστά τον Δημιουργό του;

Αλλά εκπλήρωσες κάθε θεία οικονομία, Σωτήρα μας,

για να σώσεις τον κόσμο με την θεοφάνειά σου, μόνε Φιλάνθρωπε.

 

 

Δόξα… Ἦχος πλ. δ΄  Ἰωάννου Μοναχοῦ

Κύριε, πληρῶσαι βουλόμενος, ἃ ὥρισας ἀπ᾽ αἰῶνος,

ἀπὸ πάσης τῆς κτίσεως λειτουργοὺς τοῦ μυστηρίου σου ἔλαβες,

ἐκ τῶν Ἀγγέλων τὸν Γαβριήλ, ἐκ τῶν ἀνθρώπων τὴν Παρθένον,

ἐκ τῶν οὐρανῶν τὸν Ἀστέρα, καὶ ἐκ τῶν ὑδάτων τὸν Ἰορδάνην,

 ἐν ᾧ τὸ ἀνόμημα τοῦ κόσμου ἐξείληψας, Σωτὴρ ἡμῶν δόξα σοι.

Μετάφραση

Κύριε, θέλοντας να εκπληρώσεις αυτά που όρισες εδώ και αιώνες

πήρες από όλη την κτίση τους υπηρέτες του μυστηρίου σου:

από του Αγγέλους τον Γαβριήλ, από τους ανθρώπους την Παρθένο,

από τους ουρανούς τον αστέρα και από τα ποτάμια τον Ιορδάνη

Κι έτσι εξάλειψες την αμαρτία του κόσμου, Σωτήρα μας δόξα σοι.

 

Καὶ νῦν… 

Σήμερον ἡ κτίσις φωτίζεται, σήμερον τὰ πάντα εὐφραίνονται,

τὰ οὐράνια ἅμα καὶ τὰ ἐπίγεια. Ἄγγελοι καὶ ἄνθρωποι συμμίγνυνται·

ὅπου γὰρ Βασιλέως παρουσία, καὶ ἡ τάξις παραγίνεται.

Δράμωμεν τοίνυν ἐπὶ τὸν Ἰορδάνην, ἴδωμεν πάντες τόν Ἰωάννην,

πῶς βαπτίζει Κορυφήν, ἀχειροποίητον καὶ ἀναμάρτητον.

 Διὸ Ἀποστολικὴν φωνὴν προσᾴδοντες, συμφώνως βοήσωμεν·

 Ἐπεφάνη ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ, ἡ σωτήριος πᾶσιν ἀνθρώποις,

καταυγάζουσα καὶ παρέχουσα πιστοῖς τὸ μέγα ἔλεος.

Μετάφραση

Σήμερα φωτίζεται η κτίση, σήμερα όλα χαίρονται

τα ουράνια μαζί με τα επίγεια. Άγγελοι και άνθρωποι συναναστρέφονται,

γιατί με την παρουσία του Βασιλιά εξασφαλίζεται η τάξη.

Ας τρέξουμε λοιπόν στον Ιορδάνη, ας δούμε όλοι τον Ιωάννη

πώς βαπτίζει το κεφάλι ενός μη χειροποίητου και αναμάρτητου.

Γι’  αυτό ψάλλοντας σαν τους Αποστόλους, όλοι μαζί ας φωνάξουμε δυνατά: Ήρθε η Χάρη του Θεού, που είναι η σωτηρία

για όλους τους ανθρώπους, φωτίζοντας λαμπρά και

παρέχοντας στους πιστούς το μέγα έλεος (σωτηρία).

 

 

Ἀπόστιχα Στιχηρὰ Ἰδιόμελα. Ἦχος πλ. β΄ Ἀνατολίου

 

1ο  Ἐν Ἰορδάνῃ ποταμῷ, ἰδὼν σε ὁ Ἰωάννης πρὸς αὐτὸν ἐρχόμενον

 ἔλεγε, Χριστὲ ὁ Θεός· Τὶ πρὸς τὸν δοῦλον παραγέγονας,

 ῥύπον μὴ ἔχων Κύριε; εἰς ὄνομα δὲ τίνος σε βαπτίσω;

Πατρός; ἀλλὰ τοῦτον φέρεις ἐν ἑαυτῷ.

 Υἱοῦ; ἀλλ᾽ αὐτὸς ὑπάρχεις ὁ σαρκωθείς.

Πνεύματος Ἁγίου; καὶ τοῦτο οἶδας διδόναι τοῖς πιστοῖς διὰ στόματος. Ὁ ἐπιφανεὶς Θεός, ἐλέησον ἡμᾶς.

Μετάφραση

Στον Ιορδάνη ποταμό, όταν ο Ιωάννης σε είδε να πηγαίνεις προς αυτόν

έλεγε: Χριστέ και Θεέ μου, πώς ήρθες σε έναν δούλο εσύ, Κύριε,

που δεν έχεις καμιά αμαρτία; Στο όνομα τίνος να σε βαπτίσω;

Στο όνομα του Πατρός; Αλλά αυτόν τον έχεις μέσα σου.

Στο όνομα του Υιού; Αλλά είσαι εσύ ο ίδιος, που έγινες άνθρωπος.

Στο όνομα του Αγίου Πνεύματος; Και αυτό ξέρεις  ότι το δίνει

με  τα λόγια σου.  Θεέ μου,  με την Θεοφάνειά σου ελέησέ μας.

 

2ο Στίχ. Ἡ θάλασσα εἶδε καὶ ἔφυγεν, ὁ Ἰορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω.
 

Εἴδοσάν σε ὕδατα ὁ Θεός, εἴδοσάν σε ὕδατα καὶ ἐφοβήθησαν·

πρὸς τὴν σὴν γὰρ δόξαν ἀντοφθαλμῆσαι τὰ Χερουβὶμ οὐ δύνανται,

 οὐδὲ ἀτενίσαι τὰ Σεραφίμ• ἀλλὰ φόβῳ παριστάμενα,

τὰ μὲν βαστάζουσι, τὰ δὲ δοξάζουσι τὴν δύναμίν σου.

Μεθ᾽ ὧν οἰκτίρμον, ἀναγγέλλομεν τὴν αἴνεσίν σου λέγοντες·

Ὁ ἐπιφανεὶς Θεός, ἐλέησον ἡμᾶς.

Μετάφραση

Στίχος: Η θάλασσα σε είδε και έφυγε μακριά σου,

ο Ιορδάνης στράφηκε προς τα πίσω.

Σε είδαν τα ύδατα,  σε είδαν τα ύδατα και φοβήθηκαν,

γιατί τα Χερουβίμ δεν μπορούν να αντικρύσουν την δόξα σου

ούτε να σε ατενίσουν τα Σεραφείμ, αλλά με φόβο στέκονται δίπλα σου,

και άλλα σε υποβαστάζουν κι άλλα δοξάζουν την δύναμή σου.

Μαζί με αυτά αναγγέλλουμε τον ύμνο μας λέγοντας:

Θεέ μου, εσύ που εμφανίστηκες σ’ εμάς,  ελέησέ μας.

3ο  Στίχος: Τὶ σοί ἐστι θάλασσα, ὅτι ἔφυγες;

καὶ σοὶ Ἰορδάνη ὅτι ἐστράφης εἰς τὰ ὀπίσω;

Σήμερον ὁ οὐρανοῦ καὶ γῆς Ποιητής, παραγίνεται σαρκὶ ἐν Ἰορδάνῃ, Βάπτισμα αἰτῶν ὁ ἀναμάρτητος, ἵνα καθάρῃ τὸν κόσμον

 ἀπὸ τῆς πλάνης τοῦ ἐχθροῦ, καὶ βαπτίζεται ὑπὸ δούλου,

ὁ Δεσπότης τῶν ἁπάντων, καὶ καθαρισμὸν δι᾽ ὕδατος

 τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων δωρεῖται.

Αὐτῷ βοήσωμεν, ὁ ἐπιφανεὶς Θεὸς ἡμῶν, δόξα σοι.

Μετάφραση

Στίχος: Τί σου έγινε, θάλασσα και έφυγες;

και σε σένα Ιορδάνη και γύρισες πίσω;

Σήμερα ο Δημιουργός του ουρανού και της γης βρίσκεται σωματικά

στον Ιορδάνη, ζητώντας να βαπτιστεί ο αναμάρτητος, για να καθαρίσει τον κόσμο από πλάνη του εχθρού και βαπτίζεται από έναν δούλο

ο Δεσπότης όλων και δωρίζει στο ανθρώπινο γένος καθαρισμό

με το ύδωρ. Σε αυτόν ας φωνάξουμε δυνατά: «Θεέ μου, εσύ που  εμφανίστηκε σ’ εμάς, να είσαι δοξασμένος.

 

Δοξαστικὸν Ἦχος πλ. δ΄ Θεοφάνους

Τὸν ἐκ Παρθένου Ἥλιον, βλέπων ὁ ἐκ στείρας Λύχνος φαεινός,

ἐν Ἰορδάνῃ αἰτούμενον Βάπτισμα, ἐν δειλίᾳ καὶ χαρᾷ,

ἐβόα πρὸς αὐτόν· Σὺ με ἁγίασον Δέσποτα τῇ θείᾳ Ἐπιφανείᾳ σου.

Μετάφραση
Εσένα τον Ήλιο που γεννήθηκες από την Παρθένο, αυτός που έγινε φωτεινό λυχνάρι από μια στείρα γυναίκα, όταν ζητούσε να βαπτιστεί στον Ιορδάνη,

με φόβο αλλά και χαρά φώναξε προς αυτόν: Εσύ να με αγιάσεις,

Δεσπότη μου, με την θεία Θεοφάνειά σου.

 

 

 

Ἀπολυτίκιον Ἦχος α’
 

Ἐν Ἰορδάνῃ βαπτιζομένου σου Κύριε, ἡ τῆς Τριάδος ἐφανερώθη προσκύνησις· τοῦ γὰρ Γεννήτορος ἡ φωνὴ προσεμαρτύρει σοι, ἀγαπητόν σε Υἱὸν ὀνομάζουσα· καὶ τὸ Πνεῦμα ἐν εἴδει περιστερᾶς, ἐβεβαίου τοῦ λόγου τὸ ἀσφαλές. Ὁ ἐπιφανεὶς Χριστὲ ὁ Θεός, καὶ τὸν κόσμον φωτίσας δόξα σοι.

Μετάφραση

Όταν, Κύριε, βαφτιζόσουνα στον Ιορδάνη, φανερώθηκε η προσκύνηση της Αγίας Τριάδας, γιατί η φωνή του Γεννήτορά σου μαρτυρούσε ονομάζοντάς σε Υιό. Και το Άγιο Πνεύμα με την μορφή του περιστεριού επιβεβαίωνε την αλήθεια του λόγου. Χριστέ και Θεέ μου, εσύ που εμφανίστηκες σ’ εμάς και φώτισες τον κόσμο, να είσαι δοξασμένος.