(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος)
Αρχιμανδρίτης Ανανίας Κουστένης
Η Αγία Φιλοθέη, η Κυρά των Αθηνών
Εκφωνήθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 2005
Προεορτάζοντας την αγία Φιλοθέη, την πολιούχο μας [πολιούχος της Αθήνας] και τη νεομάρτυρα, διαβάσαμε απόψε την ιερά και αγία της Παράκληση.
Μας προστατεύει κάθε μέρα και κάθε στιγμή, θρονιασμένη στο μητροπολιτικό ναό των Αθηνών με τα ιερά και άγια λείψανά της, ανάσσει, δηλαδή βασιλεύει, και κυριαρχεί στην πόλη μας, στην πόλη των Αθηναίων, την περιώνυμο, στην Αττική μας και στην πατρίδα μας και πέρα ακόμη.
Γεννήθηκε σε χρόνους δίσεκτους και μήνες οργισμένους, στα 1520 μ.Χ., εδώ στην Αθήνα, από γονείς ευσεβείς και πιστούς. Και Έλληνες. Τον 16ο αιώνα η πατρίδα μας, καθώς ήτο αιών τουρκοκρατίας, όπως και οι επόμενοι, πέρασε πολλά και μεγάλα δεινά. Και μαρτύρια ανελέητα και συμφορές ανείπωτες.
Κι εδώ, η πανέμορφη Αττική μας ακόμη περισσότερο. Ανάμεσα στον Τούρκο και στον Φράγκο και στους υπόλοιπους περνούσε τη Μεγάλη της Παρασκευή. Και όλοι επίστευαν πως τελείωσε η Ελλάς. Τελείωσε η Αθήνα. Τελείωσε η Ρωμιοσύνη.
Όλοι, όμως, αυτοί λογάριαζαν χωρίς τον ξενοδόχο. Χωρίς τον παντοκράτορα Κύριο. Χωρίς τον αφέντη μας τον Χριστό, ο οποίος τα πάντα εποίησε. Τα ορατά και τα αόρατα. Ο οποίος μας έπλασε και μας ανέπλασε. Και ο οποίος μας κρατάει στα χεράκια Του, ό,τι κι αν γίνεται, ό,τι κι αν συμβαίνει.
Όπως κι αν έχουν έλθει τα πράγματα.
Μας κρατάει στα χεράκια Του και μας λέει, έτσι, με θεϊκή υπερηφάνεια, που του ανήκει πάντοτε αυτή η εγκαύχηση: «Βρέ, ποιος μπορεί να σας πάρει απ’ τα χεράκια μου, όταν εγώ σ’ αυτά σας κρατώ; Δεν πά’ να έλθει θλίψις, δεν πά’ να έλθει σκλαβιά, δεν πά’ να έλθει ασθένεια, δεν πά’ να γίνει οτιδήποτε, δεν πά’ να συγκρουστεί ο ουρανός με τη γη, δεν πά’ να προκύψουν όλα τα σκοτάδια της ιστορίας και της ψυχής; Εγώ είμ’ ο αφέντης, εγώ είμ’ ο αφέντης, εγώ είμ’ ο Κύριος, εγώ είμ’ ο πρώτος και ο έσχατος, εγώ είμαι το Άλφα και το Ωμέγα, εγώ είμαι η Αρχή και το Τέλος».
Και πώς να μην πάρει, σεβαστοί μου πατέρες και αγαπημένοι αδελφοί μου, θάρρος τότε η αγωνιζόμενη ψυχή, όταν ο ίδιος ο Κύριος της ομιλεί κι όταν ο ίδιος ο Κύριος την ενισχύει;
Έτσι κι εδώ, στην Αθήνα και στην περιοχή, όπως προείπαμε, συνέβαιναν όλα τα κακά μαζί. Και σεισμοί και λοιμοί και καταποντισμοί και τουρκοκρατία και βενετοκρατία και παιδομάζωμα και χαράτσι και εξισλαμισμός και βαρβαρότης και σκοτάδι και τα πάντα. Και φαίνεται πως ο άρχοντας του σκότους θα κυριαρχούσε και δεν θα έμενε λίθος επί λίθων.
Κι όμως, αφέντης είναι ο Χριστός. Ο Κύριος της ιστορίας και της ψυχής μας και της ζωής μας. Ο Κύριος των πάντων.
Οι γονείς της αγίας δεν είχαν παιδάκι. Παρότι ήσαν εύποροι, παρότι ήσαν ελεήμονες, παρότι ήσαν ευσεβείς, δεν είχαν καρπόν κοιλίας. Και εθλίβοντο πάρα πολύ. Και περισσότερο η μητέρα της αγίας Φιλοθέης, η Συρίγω, η οποία κατήγετο από την οικογένεια των Παλαιολόγων.
Και έκαμε τον πόνο της προσευχή και τη θλίψη της ικεσία και τη φτώχεια της πλούτο αρετής και παρακαλούσε ολόθερμα και ολόψυχα τον Πλάστη και Θεό και ιδιαίτερα την Κυρία Θεοτόκο μας, η οποία Τον έφερε στη γη και ανέβασε τον άνθρωπο στον ουρανό.
Πήγαινε εκεί δίπλα στο ναό της Παναγίας της Γοργοεπηκόου, στον σημερινό άγιο Ελευθέριο, που βρίσκεται δίπλα ακριβώς, όπως ξέρομε όλοι, στον μητροπολιτικό μας ναό, πήγαινε εκεί ώρες πολλές και έκλαιγε και παρακαλούσε και μετάνιζε, πάρα πολύ καιρό γινότανε αυτό, και μια μέρα, καθώς προσευχήθηκε εγκάρδια, από τον κόπο αποκοιμήθηκε μέσα στην εκκλησία. Και βλέπει, τότε, απ’ την εικόνα της Παναγίας να βγαίνει ένα υπέρλαμπρο άστρο.
Ένα υπέρλαμπρο άστρο και να μπαίνει στην κοιλιά της. Και ξύπνησε. Κατάλαβε. Πήρε το μήνυμα της Παναγίας. Και σε λίγες μέρες εγκυμονούσε. Η χαρά της μεγάλη και απερίγραπτη καθώς και του συζύγου της Αγγέλου Μπενιζέλου. Δοξολογούσαν τον Κύριο. Ευχαριστούσαν την Υπέρμαχο Στρατηγό των Αθηνών και της πατρίδος και της οικουμένης.
Και γέννησε μετά από εννιά μήνες η Συρίγω μια πανέμορφη κορούλα. Ένα άστρο τ’ ουρανού. Ένα δώρο της Παναγιάς. Πώς να τη βάλουμε; Βασίλισσα. Ρηγούλα και Ρεγούλα την έβαλαν αρχικά. Η βασίλισσα ήταν αυτή. Η βασίλισσά τους.
Θα γινότανε σε λίγο και βασίλισσα της Αθήνας. Και κυρά της Αθήνας. Και κυρά δασκάλα, που θα έκανε μέγα έργο για την πίστη και για το Γένος. Για την εκκλησία και για την πατρίδα τη σκλαβωμένη. Πριν τον Πατροκοσμά έφτιαξε εκείνη σχολεία.
Πριν τον Πατροκοσμά βγήκε εκείνη περιοδεία στην Αττική και στα πέριξ και στα νησιά και ιδιαίτερα στην Κέα και εκήρυττε το λόγο του Θεού.
Σαν άλλη ισαπόστολος αγία Φωτεινή Σαμαρείτις, εκήρυττε το λόγο του Θεού στους σκλαβωμένους Έλληνες, με παραβολές και αινίγματα και με τρόπο μυστικό. Και έσωσε αμέτρητους. Ενθάρρυνε και εμψύχωσε πάρα πολλούς. Και εστάθη εκείνη τότε προστασία και σκέπη στο δούλον Γένος.
Στους σκλαβωμένους Έλληνες, τους ορθόδοξους. Αυτοί τράβαγαν τα τόσα. Όσοι Έλληνες είχαν γίνει καθολικοί ή προτεστάνται, ήσαν με τον τύραννο, δυστυχώς. Και αυτοί δεν υφίσταντο τίποτε ούτε έλαβαν μέρος στη μεγάλη Ελληνική Επανάσταση.
Τιμάται στις 19 Φεβρουαρίου.
Από το βιβλίο του Αρχιμανδρίτη Ανανία Κουστένη, «Νέφος Μαρτύρων, Λόγοι για τους νεομάρτυρες της τουρκοκρατίας» των εκδόσεων Ακτή, Λευκωσία 2007.
