Στο πρώτο ερώτημα που καλούμαστε να απαντήσουμε είναι αν οι Αθλητικές Ομάδες της Ελλάδας είναι Ελληνικές. Η απάντηση στο ερώτημα φαίνεται προφανής αλλά ο προβληματισμός υπάρχει. Ποιο είναι το κριτήριο που κάνει μια Αθλητική Ομάδα Ελληνική; Η έδρα της, η ονομασία της, η σύνθεση, ο ιδιοκτήτης ή κατά πόσο η Αθλητική αυτή Ομάδα ενστερνίζεται τα Ελληνικά Αθλητικά ιδεώδη; Ας τα πάρουμε με την σειρά.
Η έδρα και η ονομασία της ομάδας
Οι ομάδες για να είναι Ελληνικές προφανώς πρέπει να έχουν έδρα την Ελλάδα. Προφανώς και η ονομασία της πρέπει να είναι Ελληνική. Στα δύο αυτά κριτήρια πάμε καλά. Οι έδρες είναι στην Ελλάδα και μάλιστα όχι μόνο στις μεγάλες πόλεις Αθήνα και Θεσσαλονίκη αλλά στις επαρχίες π.χ. Καρδίτσα, Λάρισα, Σέρρες, Βοιωτία, Ρόδος, Κρήτη κλπ. Άλλες πάλι έχουν ονομασία από το όνομα της έδρας τους π.χ. Πανσερραϊκός, Λεβαδειακός, Παναθηναϊκός, Γιάννενα, Καρδίτσα, Περιστέρι, Μαρούσι κλπ. Ο ΠΑΟΚ και η ΑΕΚ είναι αθλητικοί Σύλλογοι από πρόσφυγες Κωνσταντινοπολίτες. Ως προς τις ονομασίες έχουμε πολλές ομάδες με Ελληνικές ονομασίες και μάλιστα με αρχαία ονόματα π.χ. Προμηθεύς, Κολοσσός, Άρης, Ηρακλής, Ολυμπιακός κλπ.
Οι συνθέσεις των Αθλητικών Ομάδων
Εδώ υπάρχει μεγάλο πρόβλημα, διότι παλιότερα όλοι οι αθλητές ήταν Έλληνες, αργότερα επιτράπηκε να έχουν δύο μόνο ξένους παίκτες και τώρα δεν υπάρχει όριο. Παρακολουθώντας έναν αγώνα ποδοσφαίρου ή Μπάσκετ ακόμα και Βόλεϊ δεν ξέρεις αν πρέπει να χαρείς η να λυπηθείς όταν βλέπεις να κερδίζει ή να χάνει μια ομάδα, στην οποία οι περισσότεροι παίκτες είναι ξένοι. Θα μου πείτε και οι ξένοι είναι αθλητές, ναι αλλά δεν είναι Έλληνες και επομένως δεν μπορούμε να μιλάμε για Ελληνικές ομάδες, αυτές που έχουν αυτήν την σύνθεση. Το φαινόμενο είναι γενικό σε όλες τις ηπείρους, λιγότερο στην Αφρική. Γιατί άραγε συμβαίνει αυτό; Προφανώς για να πάρουν καλούς παίκτες. Και το ερώτημα είναι: δεν υπάρχουν καλοί Έλληνες παίκτες, πρέπει να πάρουμε ξένους; Η απάντηση είναι, για να έχουμε καλύτερο αποτέλεσμα πρέπει να πάρουμε τους καλύτερους. Και για ποιο λόγο; Μα για να πάμε καλύτερα και να κερδίσουμε περισσότερα. Και εδώ αγγίζουμε την Αχίλλειο πτέρνα του Αθλητισμού. Το κέρδος. Αυτό όμως συνδυάζεται με τα Ελληνικά Αθλητικά Ιδεώδη; Όχι. Ποια λοιπόν είναι αυτά.
Τα Ελληνικά Αθλητικά Ιδεώδη
Τα αρχαία Ελληνικά Ιδεώδη δεν αποσκοπούσαν στο κέρδος αλλά στην σωματική και πνευματική υγεία και στην αναγνώριση από τους άλλους συμπολίτες τους. Τα βραβεία των νικητών των Ολυμπιακών Αγώνων ήταν ένα στεφάνι από την αγριελιά του Παρθενώνα (κότινος), δωρεάν σίτιση στο Πρυτανείο και γκρέμισμα ενός μέρους του τείχους, που δήλωνε ότι, αν έχουνε τέτοιους άνδρες να υπερασπίζονται τον πόλη, δεν τους χρειάζονται τα τείχη. Τα σημερινά όμως δεδομένα δεν συμφωνούν καθόλου με τα δεδομένα των αρχαίων, διότι τα σημερινά βραβεία είναι χρηματικά και μάλιστα μεγάλα.
Είναι λοιπόν τόσο κακό να υπάρχουν χρηματικά βραβεία, τη στιγμή που οι αθλητές σταματούν την δουλειά τους και απασχολούνται αποκλειστικά με τον αθλητισμό; Ασφαλώς και χρειάζεται κάποια οικονομική βοήθεια στις περιπτώσεις αυτές, αλλά ο στόχος του κάθε αθλητή πρέπει είναι να αθλήσει το σώμα του και το μυαλό του σύμφωνα με το αρχαίο ρητό «νους υγιής εν σώματι υγιεί» και όχι πως θα γίνει πρωταθλητής για να πάρει πολλά λεφτά.
Εδώ θίγεται και ένα άλλο ακανθώδες πρόβλημα. Τι πρέπει να έχουμε αθλητισμό ή πρωταθλητισμό;
Διαφορά Αθλητισμού από Πρωταθλητισμό
Ο Αθλητισμός στην γνήσιά του μορφή πλησιάζει τον αρχαίο Αθλητισμό, που επεδίωκε την σωματική και πνευματική βελτίωση του ανθρώπου. Ο Πρωταθλητισμός επιδιώκει την διάκριση, η οποία επιφέρει μεγάλα κέρδη κι έτσι ο στόχος του αθλητή αντί για την καλή υγεία γίνεται η κερδοφορία. Ο αθλητής που επιδιώκει όχι απλώς την διάκριση αλλά τον πρωταθλητισμό χρησιμοποιεί κάθε μέσο θεμιτό και αθέμιτο. Παίρνει ακόμη και αναβολικά προκειμένου να έχει καλύτερες επιδόσεις κι αυτό εις βάρος της υγείας του. Αυτό όμως το κακό μετακυλίεται στην Ομάδα όπου ανήκει, διότι οι ιδιοκτήτες των Ομάδων αυτών γίνονται επιχειρηματίες, που αγοράζουν τους αθλητικούς συλλόγους, για να κερδίσουν περισσότερα χρήματα κι έτσι οι αθλητικοί σύλλογοι μεταβάλλονται σε εμπορικές εταιρίες κάποιων πλούσιων επιχειρηματιών. Οι αθλητές γίνονται αντικείμενα αγοραπωλησίας και ο στόχος αυτών των επιχειρηματιών είναι πώς θα κερδίσουν περισσότερα όχι πώς θα υπηρετήσουν το ιδεώδες του αθλητισμού. Πρόκειται επομένως για εμπορευματοποίηση του αθλητισμού.
Εύλογο πάλι είναι το ερώτημα πώς θα βρεθούν τα χρήματα για να συντηρηθούν αυτές οι ομάδες; Οι αρχαίοι δώσανε μια εύστοχη απάντηση με τις «λειτουργίες». Οι πλούσιοι πολίτες αναλάμβαναν τα έξοδα των διαφόρων αγώνων δραματικών ή αθλητικών κι έτσι δεν επιβαρύνονταν η πόλη με επιχορηγήσεις. Από την άλλη η λειτουργία ήταν μια έμμεση φορολογία των πλουσίων, οι οποίοι έπρεπε να συνεισφέρουν στην πολιτιστική δράση της πόλης. Το μόνο κίνητρο αυτών των πλουσίων που αναλάμβαναν την διοργάνωση αυτών των αγώνων ήταν ηθικό, διότι η πόλη τους τιμούσε και τους επαινούσε. Άραγε δεν θα μπορούσε να γίνει κάτι παρόμοιο με τους αρχαίους; Υπάρχουν πλούσιοι, εφοπλιστές, μεγαλοεπιχειρηματίες και με την ενθάρρυνση του κράτους και την επιβράβευσή τους θα μπορούσαν να τους παρακινήσουν να κάνουν αυτές τις προσφορές στην πατρίδα τους.
Η λύση του προβλήματος
Η κερδοσκοπία μέσω του Πρωταθλητισμού οφείλεται στο πνεύμα του καταναλωτισμού, το οποίο έχει επηρεάσει όλες τις δραστηριότητες του ανθρώπου. Ο αθλητισμός χρειάζεται για προσωπικούς και για εθνικούς λόγους. Οι προσωπικοί αφορούν την αγωνιστικότητα που πρέπει να έχουν οι άνθρωποι για τον δύσκολο αγώνα της ζωής. Οι εθνικοί για να τονώνεται το εθνικό φρόνημα και να αποτελεί μια διασκέδαση για όλο τον λαό. Τις χαρές αυτές τις δοκιμάζουμε στους Ολυμπιακούς αγώνες, τους οποίους θέσπισαν οι Έλληνες από την αρχαιότητα. Στους Ολυμπιακούς αγώνες πάλι ανήκουν οι αγώνες στίβου, όπου οι αμοιβές δεν πρέπει να είναι και πάλι χρηματικές αλλά ηθικές και κοινωνικές.
Μια άλλη λύση είναι η προώθηση των εθνικών ομάδων, όπου οι αθλητές είναι μόνο Έλληνες και έτσι οι νίκες κάνουν τους Έλληνες να χαίρονται περισσότερο και να προβάλλουν τους Έλληνες διεθνώς. Τέτοιες διακρίσεις τονώνουν την εθνική συνείδηση των Ελλήνων, όπως για παράδειγμα πρόσφατα οι νίκες της Εθνικής Πόλο γυναικών και ανδρών.
Συμπεράσματα
Η έννοια του γνήσιου αθλητισμού έχει διαστρεβλωθεί εντελώς. Το καταναλωτικό πνεύμα έχει εισχωρήσει ακόμη και στον αθλητισμό, που υποτίθεται ότι είναι γνήσιος και με σωστές βάσεις. Η προώθηση του κλασικού στίβου αλλά και των Εθνικών αγώνων συμβάλλουν αρκετά στο πνεύμα αυτό. Από την άλλη οι πλούσιοι επιχειρηματίες με τα τεράστια κέρδη, θα πρέπει να φορολογούνται αυστηρά και να υποχρεώνονται να κάνουν και κοινωφελή έργα. Κατά τα άλλα το πνεύμα του γνήσιου αθλητισμού πρέπει να διδάσκεται και να προωθείται από εκπαιδευτικά ιδρύματα με τοπικές και πανελλήνιες διοργανώσεις έτσι ώστε το ανιδιοτελές ιδεώδες του αθλητισμού να εδραιωθεί από τις μικρές ηλικίες. Επίσης κατ’ αυτόν τον τρόπο θα αποφεύγεται και η βία μέσα και έξω από τα γήπεδα μεταξύ των φιλάθλων, οι οποίοι δυστυχώς μετατρέπονται σε φανατικούς οπαδούς, με όλα τα παρεπόμενα. Οι Έλληνες είναι οι πρώτοι διδάξαντες τον γνήσιο αθλητισμό και έχουν παγκόσμια υποχρέωση να δώσουν και πάλι το γνήσιο αυτό αθλητικό πνεύμα στους σύγχρονους αθλητικούς αγώνες, όπως έγινε και με τους Ολυμπιακούς αγώνες. Δεν πρέπει να γινόμαστε φανατικοί οπαδοί με τα δυσάρεστα αποτελέσματα αλλά γνήσιοι φίλαθλοι που θα χαίρονται τις νίκες όχι μόνο της ομάδας τους αλλά και όσων νικούν με την αξία τους.
Το γνήσιο αυτό αθλητικό πνεύμα το εκφράζει ο εθνικό μας ποιητής Κωστής Παλαμάς σε σχετικό του ποίημα, το οποίο καθιερώθηκε ως επίσημος ύμνος των Ολυμπιακών αγώνων από τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Ρώμης το 1960 ακολουθώντας την ελληνική παράδοση των αθλητικών Ύμνων, που πρώτος τους ανέδειξε ο Πίνδαρος με τους Ύμνους του, Ολυμπιόνικους, Πυθιόνικους, Νεμεόνικους, Ισθμιόνικους.
Ολυμπιακός Ύμνος του Κωστή Παλαμά
Αρχαίο Πνεύμ’ αθάνατο, αγνέ πατέρα
του ωραίου, του μεγάλου και τ’ αληθινού,
κατέβα, φανερώσου κι άστραψ’ εδώ πέρα
στη δόξα της δικής σου γης και τ’ ουρανού.
Στο δρόμο και στο πάλεμα και στο λιθάρι
στων ευγενών αγώνων λάμψε την ορμή.
Και με το αμάραντο στεφάνωσε κλωνάρι
και σιδερένιο πλάσε και άξιο το κορμί.
