Την Δ’ Κυριακή των Νηστειών η Ορθόδοξος Εκκλησία μας, εορτάζει την μνήμη του Αγίου Ιωάννου του Σιναΐτου, του επονομαζομένου « της Κλίμακος». Ο Άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης, μέγας μελετητής της ανθρώπινης ψυχής, συνέγραψε ένα από τα πιο σπουδαία αριστουργήματα της Ορθοδόξου Εκκλησιαστικής Γραμματείας, την γνωστή «Κλίμακα». Το έργο αυτό είναι ένα πνευματικό και ασκητικό βιβλίο το οποίο αποτελείται από τριάντα λόγους για την αρετή. Περιγράφει την πορεία του ανθρώπου προς τη θέωση σαν μια ανάβαση σε σκάλα, που οδηγεί στον Ουρανό. Κάθε σκαλοπάτι της είναι μια αρετή που πρέπει να κατακτήσει ο πιστός που αγωνίζεται, ώστε να επιτύχει τον σκοπό του και να οδηγηθεί στην θέωση.
Το σπουδαίο αυτό βιβλίο αρχίζει από τις πιο πρακτικές αρετές, όπως η αρετή της μετάνοιας και της υπακοής και ολοκληρώνεται στις θεωρητικά υψηλές αρετές που είναι η ταπεινοφροσύνη και η διάκριση. Κάθε αρετή είναι ταξινομημένη ώστε να προϋποθέτει την προηγούμενη και ταυτόχρονα να αποτελεί προϋπόθεση για την αμέσως επόμενη αρετή. Ως προς την δομή του έργου του Αγίου Ιωάννου του Σιναΐτου «Κλίμαξ», αυτή διακρίνεται: στους τρεις πρώτους λόγους οι οποίοι αφορούν τους μοναχούς και αναφέρονται στην αυταπάρνηση των εγκοσμίων.
Στους επόμενους τέσσερις οι οποίοι προβάλλουν τις ισάριθμες βασικές αρετές, την υπακοή, την μετάνοια, την μνήμη θανάτου και το χαροποιό πένθος. Παρουσιάζονται ως οι ρίζες ενός δέντρου, που προσφέρει τους καρπούς του στους αγωνιζόμενος πιστούς. Στον όγδοο μέχρι και τον εικοστό πέμπτο λόγο, περιγράφονται τα σκληρά πάθη που πρέπει να πολεμήσει ο κάθε Ορθόδοξος Χριστιανός και οι αντίστοιχες αρετές που ωφείλει να ανακτήσει. Στον εικοστό έκτο λόγο αναφέρονται γενικά τα πάθη, οι αρετές, οι λογισμοί και η απλανή διάκρισή τους. Στους τελευταίους λόγους ανήκουν, οι καρποί των μόχθων και αποτελούν την συμβολική ανάβαση στην κορυφή της «Κλίμακας των αρετών».
Ο τελευταίος λόγος αναφέρεται στην αγάπη, την ελπίδα και την πίστη. Αυτές οι αρετές είναι οι τελευταίες, επειδή και οι τρεις διατηρούν τον σύνδεσμο όλων των υπολοίπων. Όπως μας διδάσκει και ο Απόστολος των Εθνών, ο Απόστολος Παύλος, στην Α’ προς Κορινθίους επιστολής του, Πίστις , Ελπίς, Αγάπη «μείζων δε τούτων η αγάπη» (Α’Κορ. 13,13). Ό Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος γράφει χαρακτηριστικά για την πίστη, την ελπίδα και την αγάπη «την μια την βλέπω σαν ακτίνα, την άλλη σαν φως και την άλλη σαν ηλιακό δίσκο, αλλά και τις τρεις μαζί σαν ένα φωτεινό απαύγασμα και μία και την αυτήν λαμπρότητα». Σύμφωνα με την διδασκαλία της Ορθοδόξου Εκκλησίας, η Αγάπη αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της Ορθόδοξης Χριστιανικής Πίστης «Ο Θεός αγάπη εστί» (Α’ Ιώ. 14,6).
Η Καινή Διαθήκη την αγάπη την προβάλλει ως μυστήριο που προσδιορίζεται από την ουσία του Θεού και διαποτίζεται από τον Σταυρό του Χριστού. Η αγάπη του Θεού εκφράστηκε στον κόσμο με την σάρκωση του δευτέρου προσώπου της Αγίας Τριάδος, του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Η αγάπη αποτέλεσε από όλους τους Πατέρες της Ορθοδόξου Εκκλησίας πεδίο αφομοίωσης και εφαρμογής. Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός κήρυττε την αγάπη προς τον Θεό και προς τον πλησίον. Χαρακτηριστικά αποτελούν τα λόγια του « καθώς ένα χελιδόνι χρειάζεται δύο πτέρυγας δια να πετά είς τον αέρα, ούτω και ημείς χρειαζόμεθα αυτάς τάς δύο αγάπας, διότι χωρίς αυτών είναι αδύνατον να σωθώμεν».
Η ελπίδα είναι η δημιουργική δύναμη όλων των αγαθών. Η ελπίδα στον Θεό απομακρύνει την απελπισία, αποσπά το Θείο έλεος, λυτρώνει όσους αμαρτάνουν και ανορθώνει τους πληγωμένους. Τον ορισμό της πίστης μας τον δίνει ο Απόστολος Παύλος στην προς Εβραίους επιστολής του, «πίστις εστίν, ελπιζομένων υπόστασις, πραγμάτων έλεγχος ού βλεπομένων» (Εβρ. 1,11). Πίστη είναι η απόλυτη βεβαιότητα και πεποίθηση ότι ο πιστός θα απολαύσει αγαθά τα οποία φαίνεται πως δεν υπάρχουν, αλλά τα περιμένει.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης « της Κλίμακος», γεννήθηκε τον 6ο αιώνα. Δεν είναι γνωστή η τοποθεσία γεννήσεως του. Σύμφωνα με τον Δημήτριο Ροστοβίας, ο Άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη στην οποία και σπούδασε ως τέκνο του Ξενοφώντος και της Μαρίας. Σύμφωνα με άλλους μελετητές, πιθανότατα γι’ αυτούς, να γεννήθηκε στην Συρία. Στην ηλικία των δεκαέξι ετών έγινε δόκιμος μοναχός στην Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης στο Σινά. Μόλις έφτασε το 20ο έτος της ηλικίας του έλαβε το χρίσμα του μοναχισμού μαζί με το όνομα «Ιωάννης», και έπειτα έλαβε τους δύο πρώτους βαθμούς της Ιερωσύνης, του διακόνου και του πρεσβυτέρου.
Στην Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης Σινά έμεινε για δεκαεννέα χρόνια μέχρι την ηλικία των τριάντα πέντε ετών, όπου τότε αποσύρθηκε σε κάποια ερημική τοποθεσία του Σινά. Εκεί παρέμεινε ασκούμενους στην ησυχία και στη μελέτη των συγγραμμάτων των Πατέρων της Ορθοδοξίας. Στην ηλικία των εβδομήντα πέντε ετών έγινε Ηγούμενος της Μονής του Σινά, όπου στη θέση αυτή της Ηγουμενίας παρέμεινε για τέσσερα έτη. Κατόπιν αποσύρθηκε στην έρημο για να κοιμηθεί εκεί, στα ογδόντα του έτη, την 30η Μαρτίου. Υπήρξε άνθρωπος της προσευχής, της εγκράτειας, της ταπεινότητας και της άδολης αγάπης προς τον Θεό, αποτελώντας ένα φωτεινό παράδειγμα προς μίμηση για όλους τους Χριστιανούς. Γι’ αυτό η Ορθόδοξος Εκκλησία όρισε να εορτάζεται η αγία του μνήμη μέσα στην Μεγάλη Τεσσαρακοστή, περίοδο που συμβολίζει τον αέναο πνευματικό αγώνα.
Για κάθε Χριστιανό, ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, αποτελεί μέγιστο παράδειγμα, αφού μέσα από το σπουδαίο έργο του προτρέπει τους ανθρώπους να μην δειλιάζουν μπροστά στον πνευματικό τους αγώνα. Μιμούμενοι οι άνθρωποι, την αγάπη, την ταπείνωση, την μακροθυμία, την επιείκεια, την πτωχία του Χριστού, αποδεικνύουμε πραγματικά ότι μετέχουμε συνειδητά στην ζωή και τα Μυστήρια του Χριστού, στο Φώς και την Αλήθειά Του. «Όταν απουσιάζει το Φώς, όλα είναι σκοτεινά και όταν απουσιάζει η ταπείνωση, όλα τα κατορθώματά μας είναι άχρηστα» μας διδάσκει στους λόγους του ο Άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης «της Κλίμακος». Σύμφωνα με το απολυτίκιο του Αγίου ψάλλουμε :«Θείον κλίμακα, υποστηρίξας, τήν τών λόγων σου, μέθοδον πάσι, Μοναστών υφηγητής αναδέδειξαι, έκ πρακτικής Ιωάννη καθάρσεως, πρός θεωρίας ανάγων τήν έλαμψιν. Πάτερ Όσιε, Χριστόν τόν Θεόν ικέτευε, δωρήσασθαι ημίν τό μέγα έλεος».
Ας επιθυμήσουμε να κατοικήσει μέσα μας ο Αγιασμός, η προσευχή με κατάνυξη, η αγάπη και η ειρήνη. Ας προσπαθήσουμε να ακολουθήσουμε με την Χάρη του Θεού τα στάδια των αρετών όπως περιγράφονται στην «Κλίμακα» του Αγίου Ιωάννου του Σιναΐτου για να οδηγηθούμε σε εκείνη την πνευματική θέα που ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός υποσχέθηκε στους καθαρούς στην καρδιά.
Να έχουμε την ευχή του Αγίου Ιωάννου του Σιναΐτου!
