Η ομορφιά, το ωραίο, το κάλλος είναι ιδιότητες της κτιστής φύσης, διότι αυτή είναι έργο του πάνσοφου Δημιουργού. Όταν ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο, έριξε μια ματιά σε αυτά που δημιούργησε και έμεινε ευχαριστημένος, διότι όλα έγιναν «λίαν καλώς». Επομένως κάθε ομορφιά της φυσικής πραγματικότητας απηχεί την καλαισθητική αντίληψη του Θεού αλλά και τα έργα της τεχνητής πραγματικότητας του ανθρώπου διακρίνονται για την καλαισθησία τους. Αυτός ο όμορφος φυσικός κόσμος απηχεί και την ουράνια ομορφιά της πρώτης κατοικίας του παραδείσου, την οποία την χάσαμε βέβαια, αλλά ο Θεός μέσα στο φιλάνθρωπο πνεύμα του άφησε την ομορφιά και στην κτιστή φύση, που αποτελεί μια παρηγοριά για τον χαμένο παράδεισο. Από αυτήν την άποψη θα έπρεπε και η κτιστή πραγματικότητα να είναι όμορφη και ωραία αλλά δυστυχώς ο άνθρωπος έφερε «τα πάνω κάτω». Με την παρακοή του στο θέλημα του Θεού απομακρύνθηκε από την πηγή της ζωής και της ομορφιάς και περιορίστηκε σε αυτήν την επίγεια ομορφιά, που είναι πρόσκαιρη. Τα λουλούδια όσο όμορφα κι αν είναι δεν παύουν να μαραίνονται και να ξεραίνονται. Το ίδιο και ο άνθρωπος «ωσεί άνθος μαραίνεται και ωσεί χόρτος ξηραίνεται». Εντούτοις μπορούμε την επίγεια αυτή και πρόσκαιρη ομορφιά να την χαρούμε κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις. Ο Θεός έκανε τον κόσμο όμορφο, για να χαίρεται ο άνθρωπος με την όμορφη δημιουργία του. Κι όμως αυτή η ομορφιά γίνεται δέλεαρ, γίνεται πειρασμός και παγίδα κι έτσι ο άνθρωπος αυτοπαγιδεύεται χωρίς να το καταλαβαίνει.
Η ομορφιά ως πειρασμός
Η Εύα μέσα στον παράδεισο είχε χίλια πράγματα να δει, να τρώει και να χαίρεται εκτός από ένα, το δένδρο της γνώσεως του καλού και του κακού. Η αιτία της πτώσης των Πρωτοπλάστων ήταν φυσικά η ιδέα που τους έβαλε ο Εωσφόρος, για να γίνουν και αυτοί θεοί. Η αφορμή όμως, το δέλεαρ ήταν η ομορφιά του μήλου. «Εκ του οράν γεννιέται το εράν» κι έτσι η Εύα παρασύρθηκε από την ομορφιά του μήλου και ξέχασε την εντολή του Θεού. Ένας καλόγηρος βλέποντας αυτήν ην ομορφιά του μήλου και ενθυμούμενος ότι αυτό έγινε αφορμή για την πτώση του ανθρώπου, δεν έβαλε ποτέ στο στόμα του μήλο.
Το μήλο αυτό καθ’ εαυτό δεν ήταν κακό, όπως και όλα τα αγαθά της γης, αλλά η παράβαση της εντολής να μην φάει, όπως και η παράβαση της νηστείας, αυτή οδήγησε την Εύα στην παρακοή. Αυτή βέβαια η ιστορία είναι ανθρωπομορφική, γιατί ο άνθρωπος και μάλιστα ο απλός άνθρωπος δεν μπορεί να καταλάβει αυτά τα κοσμοϊστορικά γεγονότα. Επομένως θα αρκεστούμε σε αυτήν την γήινη ομορφιά και θα προσδιορίσουμε πότε γίνεται πηγή πραγματικής χαράς και πότε πηγή αμαρτίας.
Η ομορφιά γίνεται παγίδα στην αμαρτία, όταν αυτή συνδέεται με το πονηρό, το κακό και το συμφέρον, χαρακτηριστικά της πτώσης του ανθρώπου, ενώ όταν γίνεται αφορμή δοξολογίας προς τον δημιουργό της, τότε γίνεται πηγή πραγματικής χαράς. Η ιδιοποίηση αυτής της ομορφιάς για ατομική ευδαιμονία οδηγεί σε σκοτεινούς ατραπούς τον άνθρωπο, από τους οποίους δύσκολα μπορεί να βγει χωρίς την βοήθεια του Θεού. Μερικές όμορφες κοπέλες λένε ασυλλόγιστα ότι το σώμα τους είναι δικό τους και μπορούν να το κάνουν ό,τι θέλουν. Αγνοούν ότι το σώμα μας είναι ναός του Θεού και εμείς είμαστε οι διαχειριστές του και θα δώσουμε λόγο για την διαχείρισή του. Τα τριαντάφυλλα είναι ένα ωραίο λουλούδι. Βλέποντάς τα και μυρίζοντάς τα μυαλό πηγαίνει στον δημιουργό του. Όταν όμως αυτά τα ωραία τριαντάφυλλα χρησιμοποιούνται ως δέλεαρ για να παρασύρουν μια γυναίκα στην αμαρτία, τότε δεν σεβόμαστε όχι μόνο την γυναίκα αλλά ούτε και αυτά τα τριαντάφυλλα, διότι ξεφεύγουν από τον προορισμό τους και γίνονται παγίδα αμαρτίας.
Η ουράνια ομορφιά
Η επίγεια ομορφιά είναι μια αφορμή να αναλογιστούμε την ουράνια ομορφιά. Όταν λέμε για κάποιο νέο ότι είναι πολύ όμορφος, λέμε είναι σαν άγγελος. Στα εγκώμια της Μ. Παρασκευής ο υμνογράφος βλέπει τον νεκρό Χριστό ως τον «κάλλει ωραίο». Στην Μεταμόρφωση ο Μωυσής και ο Ηλίας ήταν εκπάγλου ομορφιάς. Όταν ο θείος φωτισμός φωτίζει τα πρόσωπα των ανθρώπων, όπως του διακόνου Στεφάνου στο μαρτύριό του, τότε αντιλαμβανόμαστε ότι πρόκειται για μια άλλη ομορφιά, που δεν περιγράφεται με ανθρώπινα λόγια. Η χάρη του Θεού, όταν γίνει κτήμα του ανθρώπου, δίνει μια γλυκύτητα και μια ιλαρότητα στον άνθρωπο, που αξιώνεται μια τέτοια χάρη. Επομένως μιλάμε για την ομορφιά της ψυχής, για την πνευματική ομορφιά, που δεν μαραίνεται, όπως η επίγεια, αλλά μένει αμάραντη και παντοτινή. Τότε και η κτίση όλη γίνεται όμορφη και μαγευτική. «Μάγεμα η φύση κι όνειρο στην ομορφιά και χάρη» γράφει ο Σολωμός κι ακόμα «όμορφος κόσμος μαγικός αγγελικά πλασμένος».
Η σωματική ομορφιά του ανθρώπου είναι πρόσκαιρη, σήμερα την έχεις, αύριο την χάνεις. Την ψυχική ομορφιά όμως δεν την χάνεις ποτέ. Αυτή ακτινοβολεί στο πρόσωπο του ανθρώπου και τον συντροφεύει μέχρι τα γεράματά του. Αυτή η ψυχική ομορφιά είναι το αποτέλεσμα της επαφής του ανθρώπου με την πηγή της ομορφιάς, τον Χριστό. Ωραίος άνθρωπος είναι αυτός που έχει μέσα του τον Χριστό, ο οποίος με τα χαρίσματα που του δίνει κάνει τον άνθρωπο να φέρεται ωραία κι έτσι να είναι ωραίος. Η σωματική ομορφιά είναι ένα δώρο του Θεού σε ορισμένους ανθρώπους, η ψυχική όμως ομορφιά είναι μια προσωπική κατάκτηση που δεν έχει να κάνει με τους όμορφους ή τους άσχημους αλλά με όλους τους ανθρώπους.
Ο Πλάτωνας με την αναγωγιστική του μέθοδο φτάνει στην ιδέα της Ομορφιάς του όντως όντος. Η ομορφιά που έβλεπε σε όλα τα πράγματα, τον οδηγούσαν σε μια αναγωγή και σε ένα τέρμα, όπου συναντάς ατόφια την ομορφιά. Ο χριστιανός πολύ περισσότερο πρέπει να βλέπει αυτήν την ομορφιά της φύσης αλλά και την ομορφιά της ψυχής, της δικής και των άλλων, και συναντά τον Θεό Δημιουργό. Τότε ανεβαίνει στο στόμα του ανθρώπου μια ακατάπαυστη δοξολογία και αναφωνεί, όπως ο Δαυίδ, «ως θαυμαστά τα έργα σου, πάντα εν σοφία εποίησας». Αυτή η ομορφιά της φύσης που περιχύνεται δίπλα του, κάνει τον άνθρωπο του Θεού να τα βλέπει όλα όμορφα, όπως ο ερωτευμένος, διότι τα σωθικά του συγκλονίζονται από την θεία ομορφιά. Συνεπαρμένος από αυτήν την ομορφιά ο πιστός προγεύεται την ουράνια ομορφιά, που λαχταρά να ανεβεί στον ουρανό και να την ζήσει.
