Η φράση «ὄψονται εἰς ὃν ἐξεκέντησαν» προέρχεται από το προφητικό κείμενο του Ζαχαρία (Ζαχ. 12,10) και επανερμηνεύεται στην Καινή Διαθήκη υπό το φως του Πάθους του Χριστού (Ιω. 19,37), ενώ αποκτά σαφή εσχατολογική διάσταση στην Αποκάλυψη (Αποκ. 1,7). Η Εκκλησία δεν αντιμετωπίζει τη φράση αυτή ως ένα μεμονωμένο ιστορικό σχόλιο, αλλά ως λόγο που εκτείνεται σε όλο το μυστήριο της θείας οικονομίας, από τη Σταύρωση έως τη Δευτέρα Παρουσία.
Κατά τη Μεγάλη Παρασκευή, η υμνολογία δεν αναπαριστά απλώς το γεγονός της Σταύρωσης, αλλά το καθιστά παρόν και ενεργό. Στο τροπάριο «Σήμερον κρεμάται ἐπὶ ξύλου ὁ ἐν ὕδασι τὴν γῆν κρεμάσας», η λέξη «σήμερον» δεν δηλώνει απλώς χρόνο, αλλά θεολογική επικαιρότητα. Ο πιστός στέκεται ενώπιον του Εσταυρωμένου και καλείται να Τον «δει», όχι με εξωτερική όραση, αλλά με πνευματική αντίληψη. Έτσι, και το «ὄψονται» γίνεται εμπειρία παρούσα και προσωπική.
Ο Ιωάννης Χρυσόστομος, ερμηνεύοντας το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο (Ομιλία 85 εις το Κατά Ιωάννην), συνδέει ρητά το χωρίο «ὄψονται εἰς ὃν ἐξεκέντησαν» με τη λόγχη που έπληξε την πλευρά του Χριστού και επιμένει ότι το γεγονός αυτό μαρτυρεί την πραγματικότητα του θανάτου Του και την αλήθεια της ενανθρωπήσεως. Η αναφορά του δεν εξαντλείται στη φυσική όραση των παρόντων, αλλά υποδηλώνει μια βαθύτερη κατανόηση που αποκαλύπτεται μετά το γεγονός, όταν ο άνθρωπος φωτίζεται και αναγνωρίζει το μυστήριο.
Παράλληλα, ο Κύριλλος Αλεξανδρείας, στο Υπόμνημά του εις το Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο (στο ίδιο χωρίο, Ιω. 19,37), ερμηνεύει την προφητεία του Ζαχαρία ως λόγο που δεν περιορίζεται στους παρόντες της Σταύρωσης, αλλά εκτείνεται προς τη μέλλουσα καθολική φανέρωση του Χριστού. Η «θέαση» αφορά τελικά όλους τους ανθρώπους, οι οποίοι θα αντικρίσουν Εκείνον που εσταύρωσαν, όχι πλέον εν ταπεινώσει αλλά εν δόξη.
Η εσχατολογική αυτή προοπτική διατυπώνεται ρητά στην Αποκάλυψη, όπου αναφέρεται ότι «ὄψεται αὐτὸν πᾶς ὀφθαλμός και οίτινες αυτόν εξεκέντησαν». Η Εκκλησία κατανοεί το χωρίο αυτό όχι ως απλή επανάληψη της προφητείας, αλλά ως την τελική της εκπλήρωση. Εκεί, η θέαση δεν είναι πλέον ζήτημα πίστεως ή εσωτερικής διάθεσης, αλλά καθολική και αναπόφευκτη πραγματικότητα.
Έτσι, η φράση «ὄψονται εἰς ὃν ἐξεκέντησαν» αποκαλύπτει τρεις αλληλένδετες διαστάσεις. Πρώτον, την ιστορική, που αναφέρεται στο γεγονός της Σταύρωσης και της λόγχης. Δεύτερον, την πνευματική, που βιώνεται μέσα στη λατρεία και οδηγεί τον άνθρωπο σε μετάνοια και επίγνωση. Και τρίτον, την εσχατολογική, που κορυφώνεται στη Δευτέρα Παρουσία, όταν η αλήθεια θα φανερωθεί σε όλους.
Η ενότητα αυτών των διαστάσεων αποτελεί βασικό στοιχείο της ορθόδοξης θεολογίας. Ο ίδιος Χριστός που προσφέρεται εκούσια στη Σταύρωση, είναι Εκείνος που θα φανερωθεί ως Κριτής της οικουμένης. Η θέαση του Εσταυρωμένου κατά τη Μεγάλη Παρασκευή δεν είναι απλώς ανάμνηση, αλλά πρόγευση της τελικής αποκαλύψεως. Ο άνθρωπος καλείται ήδη από τώρα να δει και να αναγνωρίσει, ώστε η μέλλουσα θέαση να γίνει γι’ αυτόν φως και όχι κρίση.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η προφητεία του Ζαχαρία δεν εξαντλείται σε ένα παρελθόν γεγονός, αλλά εκτείνεται δυναμικά προς το μέλλον. Το «ὄψονται» παραμένει ανοιχτό, ως κάλεσμα και ως προειδοποίηση, έως ότου εκπληρωθεί πλήρως στη φανέρωση της δόξας του Χριστού.
