(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος)
Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς
Ομιλία 24
Στη φανέρωσι και διανομή του θείου πνεύματος κατά την ημέρα της Πεντηκοστής
Όπου γίνεται λόγος και περί της μετανοίας
Συνέχεια από εδώ: https://www.pemptousia.gr/2026/06/agios-grigorios-palamas-to-agio-pnevma-stalmeno-kai-dosmeno-apo-ton-patera-kai-ton-yio/
12 Αφού δηλαδή αυτός ανήλθε στους ουρανούς με το σώμα, αν δεν έστελλε το άγιο Πνεύμα, για να συνυπάρχη και ενισχύη τους μαθητάς του και τους απ’ αυτούς κατά γενεές διαδόχους και διδασκάλους του ευαγγελίου της χάριτος, δεν θα εκηρυσσόταν σε όλα τα έθνη, ούτε θα έφθανε καταβαίνοντας έως εμάς το κήρυγμα της αληθείας.
Γι’ αυτό ο φιλανθρωπότατος δεσπότης ανέδειξε τώρα μετόχους και πατέρες και υπηρέτες φωτός και ζωής αϊδίου τους μαθητάς του, που αναγεννούν σ’ αιώνια ζωή και καθιστούν τέκνα φωτός και πατέρες φωτισμού τους αξίους· έτσι ώστε αυτός να είναι μαζί μας έως τη συντέλεια των αιώνων, όπως επαγγέλθηκε διά του Πνεύματος. Διότι αυτός είναι ένας με τον Πατέρα και το Πνεύμα, όχι κατά την υπόστασι αλλά κατά τη θεότητα, και ένας είναι ο Θεός σε τρεις, σε μιά τρισυπόστατη και παντοδύναμη θεότητα· διότι το άγιο Πνεύμα ήταν πάντοτε και συνυπήρχε με τον Υιό στον Πατέρα.
Πώς αλλοιώς θα υπήρχε Πατήρ και νους άναρχος χωρίς Υιό και Λόγο συνάναρχο; Πώς θα υπήρχε Λόγος αΐδιος χωρίς συναΐδιο Πνεύμα;
Ήταν λοιπόν πάντοτε και είναι και θα είναι το άγιο Πνεύμα, συνδημιουργώντας με τον Πατέρα και τον Υιό στον καιρό τους τα δημιουργηθέντα και συνανακαινίζοντας τα φθαρέντα και συγκρατώντας τα διά μένοντα· πανταχού παρόν και πληρούν τα πάντα, και διέπον και εφορών τα πάντα. Λέγει πραγματικά προς τον Θεό ο ψαλμωδός, «πού θα πορευθώ από το Πνεύμα σου και πού θα φύγω από την παρουσία σου».
13 Όχι δε μόνο παντού, αλλά και επάνω από το πάν, ούτε σε όλον τον αιώνα και το χρόνο μόνο, αλλά και πριν από κάθε αιώνα και χρόνο· και όχι μόνο μέχρι συντελείας του αιώνος θα είναι μαζί μας κατά την επαγγελία, αλλά πολύ περισσότερο θα παραμείνη μαζί με τους αξίους κατά τον μέλλοντα αιώνα το άγιο Πνεύμα, απαθανατίζοντας τούτους και γεμίζοντας με αΐδια δόξα και τα σώματα, πράγμα που και ο Κύριος δηλώντας έλεγε στους μαθητάς, «εγώ θα ζητήσω από τον Πατέρα και θα σάς δώση άλλον Παράκλητο, για να μένη μαζί σας αιωνίως».
Πραγματικά ο απόστολος λέγει, σπείρεται, δηλαδή θάπτεται και παραχώνεται στη γη, σώμα ψυχικό που απέθανε, με άλλους λόγους φυσικό, και κτιστό σε ψυχή και σώμα, που έχει την ιδιότητα να συγκρατήται και να κινήται· εγείρεται, δηλαδή αναζή σώμα πνευματικό, δηλαδή υπερφυές, ως συγκροτούμενο και διοικούμενο από το θείο Πνεύμα και ως ενδυμένο αθανασία και δόξα και αφθαρσία με τη δύναμι του Πνεύματος.
Λέγει πραγματικά, «ο πρώτος Αδάμ έγινε ψυχή ζώσα, ο δε τελευταίος Αδάμ Πνεύμα ζωοποιόν· και ο μεν πρώτος ήταν άνθρωπος από τη γη χοϊκός, ο δε δεύτερος ήταν ο Κύριος από τον ουρανό· οποίος είναι ο χοϊκός, τέτοιοι είναι και οι χοϊκοί, οποίος ο επουράνιος, τέτοιοι και οι επουράνιοι».
14 Ποιοι είναι αυτοί; Οι εδραίοι και αμετακίνητοι στην πίστι, που έχουν πάντοτε περίσσεια στο έργο του Κυρίου και εφόρεσαν την εικόνα του επουρανίου διά της ευπειθείας προς αυτόν «διότι αυτός που απειθεί στον Υιό, λέγει πάλι ο πρόδρομος του Κυρίου διά του ιδίου ευαγγελιστού Ιωάννη, δεν θα ιδεί τη ζωή, αλλά η οργή του Θεού θα μείνει σ’ αυτόν»· την οργή δε του Θεού ποιος θα υπομείνει;
Είναι φοβερό, αδελφοί, να εμπέσει κανείς στα χέρια του ζώντος Θεού· διότι, αν φοβούμαστε χέρια αντιπάλων, και μάλιστα ενώ ο Κύριος λέγει, «μη φοβηθήτε από τους φονεύοντας το σώμα», ποιος μυαλωμένος δεν θα φοβηθεί τα χέρια του Θεού που σηκώνονται με οργή κατά των απειθών;
Πραγματικά θ᾽ αποκαλυφθεί η οργή του Θεού προς κάθε άνθρωπο από τους πορευομένους σε ασέλγειες και αδικίες αμετανόητος και κατέχοντας την αλήθεια στην αδικία.
15 Ας αποφύγωμε λοιπόν την οργή και ας σπεύσωμε να επιτύχωμε την χρηστότητα και συμπάθεια του παναγίου Πνεύματος διά της μετανοίας. Όποιος έχει μίσος προς κάποιον ας συμφιλιωθεί με αυτόν και ας επανέλθει προς την αγάπη, για να μη τον καταγγείλουν το μίσος και η μάχη προς τον πλησίον ότι δεν αγαπά τον Θεό· διότι αν δεν αγαπάς τον αδελφό σου που έχεις ιδεί, τον Θεό που δεν έχεις ιδεί πώς θα τον αγαπήσεις;
Όταν δε έχωμε αγάπη προς αλλήλους, έχομε την αληθινή αγάπη, την ανυπόκριτη, και την επιδεικνύομε με έργα, μη δεχόμενοι να λέγωμε και πράττωμε, μάλλον δε ούτε ν’ ακούωμε, τίποτε που να φέρει ύβρι ή βλάβη στους αδελφούς μας, όπως και ο αγαπημένος από τον Χριστό θεολόγος μάς εδίδαξε, λέγοντας, «αδελφοί, να μη αγαπάτε με λόγο και γλώσσα, αλλά με έργα και αλήθεια».
Συνεχίζεται
Από τον τόμο «Γρηγορίου Παλαμά, έργα 9» των Πατερικών Εκδόσεων «Γρηγόριος ο Παλαμάς». Εισαγωγή, κείμενο, μετάφραση, σχόλια Παναγιώτης Κ. Χρήστου.
