(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος)
Μια μέρα, εγώ και οι μακάριοι διάκονοι Ευάγριος και Αλβίνος πήγαμε μαζί στους όσιους πατέρες Κρόνιο, Ιάκωβο και Παφνούτιο, και ζητούσαμε να μάθουμε απ’ αυτούς τις αιτίες για τις οποίες πέφτουν οι αδελφοί στην αμαρτία.
Οι λύχνοι λοιπόν της διακρίσεως μας έδωσαν την εξής απόκριση:
– Όλες οι πτώσεις χωρίζονται σε δυο (κατηγορίες): Σε εκείνες που συμβαίνουν με ευδοκία του Θεού και σε εκείνες που συμβαίνουν με παραχώρησή Του. Όσες λοιπόν οδηγούν στην αρετή και τη δόξα του Θεού, αυτές γίνονται με ευδοκία Θεού.
Όσες πάλι οδηγούν σε βλάβη και κίνδυνο και πτώση, αυτές γίνονται με παραχώρηση Θεού, εξαιτίας της αφροσύνης ή της υπερηφάνειας εκείνων που εγκαταλείπονται (από τη θεία χάρη)· γιατί είναι αδύνατον να εγκαταλειφθεί και να πέσει σε σφάλματα ντροπής ή σε πλάνη δαιμόνων, όποιος έχει ορθή πίστη και ζει με ευσέβεια.
Όσοι λοιπόν ασκούν την αρετή με κακό σκοπό, από ανθρωπαρέσκεια ή με υπερήφανο λογισμό, αυτοί συμβαίνει να πέφτουν και σε σφάλματα, ανάλογα με τον αμαρτωλό σκοπό τους, επειδή ο Θεός τους εγκαταλείπει, ώστε (με την εγκατάλειψη αυτή) να αισθανθούν την αλλαγή και να διορθώσουν την πράξη ή την προαίρεσή τους. Γιατί η αμαρτία βρίσκεται άλλοτε στην προαίρεση και άλλοτε στην πράξη.
Όταν, για παράδειγμα, ένας ακόλαστος κάνει ελεημοσύνη σε νεαρή γυναίκα με αισχρό σκοπό, (αμαρτάνει στην προαίρεση, γιατί η πράξη της ελεημοσύνης αυτή καθεαυτή είναι καλή).
Απεναντίας, όταν κάνει κανείς ελεημοσύνη σε αρρώστους ή γέρους ή φτωχούς με καλό σκοπό, αλλά με τσιγκουνιά και γογγυσμό, τότε η προαίρεση μεν είναι ορθή, η πράξη όμως ανάξια της προαιρέσεως· γιατί πρέπει να ελεούμε απλόχερα και μ’ ευχαρίστηση.
Έλεγαν ακόμα και τούτο, ότι πολλές ψυχές έχουν προτερήματα, άλλες ευφυΐα στη διακονία και άλλες επιτηδειότητα στην άσκηση. Όταν όμως αυτά δεν χρησιμοποιούνται για το καλό ή σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, τότε και η πράξη, που οφείλεται στο προτέρημα, και η ευφυΐα, με την οποία εκτελέστηκε η διακονία, όχι μόνο δεν ωφελούν, μα και προξενούν βλάβη.
Αυτός που φουσκώνει λ.χ. για την ευγλωττία του, δεν αποδίδει στο Θεό το δώρο της ευφυΐας ή το χάρισμα της γνώσεως, αλλά στη φύση του ή την άσκησή του. Απομακρύνει λοιπόν ο Θεός τον άγγελο της πρόνοιάς Του, εκείνον που έταξε για το χάρισμα αυτό, και τότε ο άνθρωπος, αβοήθητος πια, κυριεύεται από τον εχθρό (διάβολο).
Από τον «Μικρό Ευεργετινό» των εκδόσεων της Ιερά Μονής Παρακλήτου.
