Page 17 - Οι διά Χριστόν Σαλοί
P. 17
www.pemptousia.gr Τεύχος 22 / Δια Χριστόν Σαλοί / 13 Ιουνίου 2014 ΑΝΑΛΕΚΤΑ
4. Η αναγνώριση των αγίων πραγματοποιεί θαυμαστές πράξεις. Όμως μέσα από
την ιστορία της Εκκλησίας αποδεικνύεται, ότι τα θαύ-
Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν αγιοποιεί, δεν κατα- ματα δεν αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για να
σκευάζει αγίους, δεν προβιβάζει, ούτε ανεβάζει πρό- αναγνωριστεί ένα πρόσωπο ως άγιος, καθότι πολλοί
σωπα σε βαθμούς αγιοσύνης, αλλά αναγνωρίζει επί- μάρτυρες και ομολογητές δε διακρίθηκαν ιδιαίτερα
σημα την υπάρχουσα αγιότητα κάποιου προσώπου, για τις θαυματουργικές τους ιδιότητες. Επίσης κρι-
που βρίσκεται κοντά στον Θεό[1]. Από τους όρους τήριο αγιότητας, θεωρήθηκε το αδιάφθορο και άλυτο
«αναγνώριση» και αγιοποίηση των αγίων, ο πιο ορ- του σώματος ή η ευωδία που αναπέμπεται από αυτό,
θός είναι ο όρος «αναγνώριση». Ο όρος «ανακήρυξη» ιδιαίτερα στη ρωσική Εκκλησία[11].
δίνει την πρωτοβουλία της αναγνωρίσεως στην εκκλη-
σιαστική αρχή, ενώ ο όρος «αγιοποίηση» είναι δυτι- Η τιμή που αποδίδεται σε έναν άγιο έχει ανάλογα
κός[2] και δεν εκφράζει το πνεύμα της Ορθοδοξίας. με τη φήμη του τοπικό χαρακτήρα ή αφορά όλη την
Εκκλησία. Αρχικά, η αναγνώριση είχε τοπικό χαρα-
Με τον όρο «αναγνώριση» εννοείται η ιδιαίτερη κτήρα η οποία μάλιστα ξεκινάει από τους πιστούς
ἐν Χριστῷ αποδοχή και τιμή, που αυθόρμητα αποδί- και η σχετική πρωτοβουλία ανήκει σ’ αυτούς[12]. Στη
δει το πλήρωμα μιας τοπικής εκκλησίας σ’ ορισμένα συνέχεια όταν η τιμή σε έναν τοπικό άγιο γενικεύε-
αποθανόντα μέλη της, τα οποία ξεχώρισαν για την ται, τότε η Εκκλησία τον περιλαμβάνει στα βιβλία της
αφοσίωσή τους στο Θεό[3]. (Μαρτυρολόγια, Συναξάρια, Αγιολόγια, κ.α.)[13].
Μετά την αναγνώριση, η διοικούσα Εκκλησία γρά- Μερικές φορές (ακόμη και σήμερα) υπάρχει μία
φει τα μέλη αυτά στα Δίπτυχά Της, τα προβάλλει σύγχυση σχετικά με τους όρους λατρεία ή τιμή των
στους πιστούς και τους προτρέπει να τα τιμούν και αγίων. Λαμβάνοντας υπόψη ορισμένες υπερβολές
να τα μιμούνται[4]. Η ποιμαντική αυτή προτροπή αλλά και παρεξηγήσεις ως προς την αποδιδόμενη τιμή
επικράτησε να δηλώνεται με τους όρους διακήρυξη, των αγίων, η Εκκλησία ξεκαθάρισε το θέμα με την Ζ΄
ανακήρυξη, ένταξη, συναρίθμηση, ανάδειξη, καθολική Οικουμενική σύνοδο[14]. Στη σύνοδο αυτή τονίσθηκε
αναγνώριση, κατάταξη και όχι αγιοποίηση ή κανονι- πως λατρεία αρμόζει μόνο στα πρόσωπα της Αγίας
σμός[5]. Τριάδος, ενώ στους αγίους η τιμή. Προσκυνούμε και
λατρεύουμε τον Τριαδικό Θεό, αλλά τιμούμε και απο-
Στην πρώτη Εκκλησία το κριτήριο της αναγνώρισης νέμουμε τη «σχετική» προσκύνηση στους αγίους[15],
ενός αγίου ήταν η αναγνώρισή του από τον πιστό λαό. όπου η Εκκλησία καθαγιάζει τα λείψανά τους και
Αυτό σημαίνει ότι δε χρειαζόταν κάποια εκκλησιαστι- προτρέπει να προσκυνούμε και να τιμούμε αυτά[16],
κή διαδικασία. Στους επόμενους αιώνες το καθεστώς αλλά και τις εικόνες[17] των αγίων. Μάλιστα η ίδια
αυτό σε γενικές γραμμές διατηρήθηκε, όμως λαμβα- απόδοση τιμής ισχύει και για την Παναγία, η οποία
νόταν υπόψη για την αναγνώριση του αγίου από την βρίσκεται υπεράνω των Αγγέλων και πάντων των αγί-
εκκλησιαστική αρχή το ορθόδοξο φρόνημα, ο μαρτυ- ων[18]. Με αυτό τον τρόπο και παράλληλα ψάλλοντας
ρικός ή άγιος βίος και η τέλεση θαυμάτων. Ο πατρι- τις διάφορες ακολουθίες προς τιμήν τους, ζητάμε τις
άρχης Ιεροσολύμων Νεκτάριος γράφει τα εξής: «Τρία πρεσβείες τους προς το Θεό.
θεωροῦνται τὰ μαρτυροῦντα τὴν ἀληθῆ ἐν ἀνθρώποις
ἁγιότητα· πρῶτον ὀρθοδοξία ἄμωμος, ἀρετῶν κατόρ- Πρέπει να γνωρίζουμε πως η τιμητική προσκύνηση
θωσις ἁπασῶν, ἐν αἷς ἕπεται ἡ περί τὴν πίστιν μέχρις των λειψάνων, βασίζεται στο δόγμα της ενανθρωπί-
αἵματος ἀντικατάστασις, και τέλος ἡ περί Θεόν ἐπί- σεως του δευτέρου προσώπου της Αγίας Τριάδος. Ο
δειξις σημείων ὑπερφυῶν και θαυμάτων»[6]. Χριστός έγινε τέλειος άνθρωπος για να θεώσει ολό-
κληρη την ανθρώπινη φύση. Έτσι, η άκτιστη ενέρ-
Όταν κάποιος διακρινόταν στην αρετή και στην πί- γεια του θεώσεως επεκτείνεται και παραμένει στα
στη και ιδιαίτερα ως μάρτυρας που υπέστη αληθινά σώματα των αγίων ακόμη και μετά το θάνατό τους
μαρτυρικό θάνατο, επερχόταν “de facto” η αναγνώρι- και τα κάνει ζωοποιά και πηγή θαυμάτων[19]. Προ-
σή του ως αγίου[7]. Πολλοί από τους Μάρτυρες δεν σκυνώντας τα λείψανά τους δημιουργείται μία άμεση
είχαν λάβει βάπτισμα, όμως η Εκκλησία αναγνώρισε επικοινωνία μαζί τους, με αποτέλεσμα οι πιστοί να
το μαρτυρικό τους τέλος ως «βάπτισμα εξ αίματος», ενισχύονται στους πνευματικούς τους αγώνες.
που αντικαθιστούσε το μυστήριο του βαπτίσματος[8].
Έτσι αναγνωρίστηκαν πολύ άγιοι όπως ο Πολύκαρπος 5. Η αναγνώριση των διά Χριστόν Σα-
Σμύρνης, Ιγνάτιος Αντιοχείας κ.α. Με το τέλος των δι- λών ως αγίων
ωγμών, ο βασικός παράγοντας για τη διαπίστωση της
αγιότητας ενός προσώπου αποτελεί ο ευσεβής βίος Σύμφωνα με τον απόστολο Παύλο πρέπει να
και η τέλεια εν Χριστώ ζωή[9]. αποφεύγουμε κάθε είδος σκανδαλισμού των ανθρώ-
πων[20]. Όμως μέσα από τους βίους των διά Χριστόν
Ένα εξίσου σημαντικό γνώρισμα είναι η θαυμα- σαλών, βλέπουμε ότι κατά κάποιο τρόπο οι σαλοί αρ-
τουργία, δηλ. η ικανότητα ενός αγίου να διενεργεί νούνται την παραίνεση του αποστόλου, καθώς προκα-
θαύματα[10]. Είναι μεγάλο προνόμιο ενός αγίου να λούν συστηματικά των σκανδαλισμό των πιστών και
Σελίδα 17
