Πολιτισμική Κληρονομιά – Παράδοση

Τα Ψυχοσάββατα, στην εκκλησιαστική μας παράδοση, είναι δύο: Το ένα είναι το Σάββατο πριν από την Κυριακή της Αποκριάς και το δεύτερο, το Σάββατο προ της Πεντηκοστής. Αν και όλα τα Σάββατα του έτους είναι αφιερωμένα στις ψυχές των Χριστιανών, που έχουν αποβιώσει, με την ελπίδα της ανάστασής τους κατά τη Δευτέρα Παρουσία, σύμφωνα με […]

  Η Πέμπτη της δεύτερης εβδομάδας του Τριωδίου (Κρεατινής) ονομάζεται Τσικνοπέμπτη ή Τσικνοπέφτη, επειδή την ημέρα αυτή όλα τα σπίτια ψήνουν κρέας ή λειώνουν το λίπος από τα χοιρινά και ο μυρωδάτος καπνός (τσίκνα) είναι διάχυτος παντού. Από αυτή την τσίκνα, λοιπόν, έχει πάρει και το όνομά της η Πέμπτη και λέγεται Τσικνοπέμπτη. Με άγνωστη […]

Στα πλαίσια του εορτασμού για την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, η Πατριαρχική Σχολή της Αγίας Σιών (το ελληνορθόδοξο Γυμνάσιο-Λύκειο του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων), δημιούργησε ένα βίντεο-δοκίμιο για την μακραίωνη παρουσία της ελληνικής γλώσσας στα ακριτικά μέρη της Μέσης Ανατολής και των Αγίων Τόπων, ξεκινώντας από την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου και φτάνοντας μέχρι τα σήμερα. Κείμενα […]

Η συνάντηση της ΒυζαντινήςΜουσικής και της ΕθνικήςΜουσικήςΣχολής, πριν 100 περίπου χρόνια, άνοιξε δρόμους δημιουργικούς, έστω και εν μέσω αντιπαραθέσεων,με αποτελέσματα τα οποία έχουν σαφέστατη επιρροή στη σημερινή ελληνική μουσική ταυτότητα. Συγχρόνως, αποτελούν αντικατοπτρισμό μιας ευρύτερης ώσμωσηςκαι αντιπαράθεσης σε πνευματικό, κοινωνικό, ακόμη και πολιτικό επίπεδο, όσον αφορά τη θέση της ελληνικής παράδοσης στον ευρύτερο ευρωπαϊκό πολιτισμό. […]

«Η νυξ των Χριστουγέννων… Τις εξ ημών δεν θα ήθελε την νύκτα αυτήν να είναι παιδίον;» Το Δεκέμβριο του 1884 ο εκ Φαναρίου της Πόλεως, διευθυντής της εφημερίδας Ακρόπολις, Βλάσης Γαβριηλίδης, ανέθεσε στον Αλέξανδρο Μωραϊτίδη συνεργάτη, φίλο και παλιό συγκάτοικό του, να περιγράψει την εορταστική ατμόσφαιρα στην Αγορά των Αθηνών, παραμονές των Χριστουγέννων. Ο Μωραϊτίδης, […]

Οι εορτές από 4-6 Δεκεμβρίου ονομάζονται από τον λαό μας «νικολοβάρβαρα». Για το κρύο των ημερών αυτών λέγεται ότι «η Αγία Βαρβάρα βαρβαρώνει, ο Άη Σάββας σαβανώνει και ο Άη Νικόλας παραχώνει». Στην Κέρκυρα για τις εορτές αυτές λέγουν: «Βαρβαρίτσι-Νικολίτσι, Σάββα τι θέλεις εις την μέση;». Στην Κεφαλλονιά προσφέρονται στην εκκλησία Κόλλυβα της Αγίας να […]

Από τότε που η Εκκλησία όρισε την 25η Δεκεμβρίου ως ημέρα γέννησης του Χριστού, θέσπισε και την τήρηση της 40ήμερης νηστείας. Η περίοδος αυτή, αντίθετα προς τη νηστεία του Πάσχα, λέγεται «Μικρή Σαρακοστή» η «Σαρανταήμερο», ενώ η 14η Νοεμβρίου, κατά την οποία γιορτάζεται η μνήμη του Αγίου Φιλίππου, ονομάζεται «Μικρή Αποκριά». Καμία σύγκριση δεν μπορεί […]

“Να πέσω να κοιμηθώ του Άϊ Γιωργιού και να ξυπνήσω του Άϊ  Δημητριού “… μια Θεσσαλική έκφραση, που αναφέρεται, στην μετακίνηση των κοπαδιών από τα ορεινά στα πεδινά – χειμαδιά. Οι μετακινούμενοι κτηνοτρόφοι, πριν την εορτή του Αγίου Δημητρίου του Μεγαλομάρτυρος & Μυροβλύτου – 26 Οκτωβρίου, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες και τις ημέρες που αρχίζουν να γεννούν τα […]

Θέλω να σας διηγηθώ μία ιστορία παλαιά, που την άκουσα από τα χείλη της γριάς μου γιαγιάς, όταν τα βράδια καθόμασταν περί την εστία και ψιθύριζε παραμύθια και θρύλους από τους παλαιούς χρόνους. Είναι ιστορία που κυκλοφορεί στον λαό από γενιά σε γενιά, κι ας μην είναι γραμμένη στα επίσημα βιβλία της Αγίας Γραφής. Καθώς […]

Ποια ήταν η σπουδαία ερευνήτρια ιστορικός της Τέχνης, Μαρία Κωνσταντουδάκη-Κιτρομηλίδου, που ανακάλυψε τεκμήρια για την άγνωστη πορεία του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου (El Greco) από το Ηράκλειο Κρήτης στη Βενετία; Ο καθηγητής του ΕΚΠΑ Δημήτρης Παυλόπουλος, συνομιλεί με τον σύζυγό της, Πασχάλη Μ. Κιτρομηλίδη, ακαδημαϊκό, ομότιμο καθηγητή του ΕΚΠΑ, για την προσφορά της στη μεταβυζαντινή τέχνη του […]

Στην καρδιά της Πελοποννήσου εκτείνεται μια περιοχή που για αιώνες στέκεται ως φρούριο της ελληνοορθόδοξης παράδοσης. Η Γορτυνία, αυτή η γη Αγίων και Ηρώων, με τα ιστορικά της μοναστήρια και την αδιάκοπη θρησκευτική ζωή των κατοίκων της, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους φυλάκες των πατρίων παραδόσεων στον σύγχρονο ελληνικό χώρο. Η θρησκευτική παρουσία στη Γορτυνία […]

Ο μήνας Οκτώβριος (Πυανοψιών για τους αρχαίους Έλληνες) ήταν ανέκαθεν πλούσιους σε εορταστικές εκδηλώσεις, καθώς οι αρχαίοι πληθυσμοί και ιδιαίτερα στην Αττική, φρόντιζαν να εξασφαλίσουν τη θεϊκή προστασία για τις γεωργικές εργασίες, οι οποίες αρχίζουν την εποχή αυτή. Οι γιορτές χαρακτηρίζονται από πάνδημη συμμετοχή και αποσκοπούσαν στην έλξη της θεϊκής ευλογιάς ώστε να υπάρξει μεγάλη […]