λαογραφία

29η Μαϊου 1453 . Η αποφράδα ημέρα στην ιστορία του ορθοδόξου ελληνισμού. Η Βασιλίς των πόλεων η Κωνσταντινούπολη έπεφτε στα χέρια των τούρκων. Η πτώση της και η κατάλυση του ελληνικού κόσμου αλλά και της ορθόδοξης χριστιανοσύνης συνδέθηκαν στη λαϊκή στιχουργία με την ατελείωτη Θεία Λειτουργία στον ιερό ναό της Αγίας Του Θεού Σοφίας και […]

Στο δροσόχαρο νησάκι των θείων οραματισμών, την μικρή ιερή Πάτμο, εδώ και τετρακόσια χρόνια, σαν από παράδοση αναπαριστάνεται, κάθε χρόνο, την Μεγάλη Πέμπτη, το θείο δράμα του Μυστικού Δείπνου, που ούτε ο χρόνος, ούτε η μακρόχρονη σκλαβιά του νησιού μας, κάτω από τους Τούρκους, Ιταλούς και Γερμανούς, δεν μπόρεσαν να σβύσουν, σαν τον πιο δυνατό […]

Ο παραδοσιακός άνθρωπος οργάνωνε την ζωή του με βάση την αλληλουχία των γεωργοκτηνοτροφικών ασχολιών και την διαδοχή των θρησκευτικών εορτών και είχε έτσι την ευκαιρία να ζεί με εναλλαγές αργίας και εργασίας, καμάτου και ραστώνης, διασκέδασης και φροντίδας για την επιβίωση της οικογένειας. Οι εναλλαγές μάλιστα αυτές είναι που προσδιορίζουν την αίσθηση και την κατανόηση […]

Η διδασκαλία της Ορθοδόξου Εκκλησίας για την ματαιότητα των εγκοσμίων και την συνεχή αναφορά στην αληθινή αιώνια ζωή, τη μοναδική ατελεύτητο, ουδέποτε εκμηδένισε τον πόνο, ούτε απέτρεψε το θρήνο, ο οποίος τα παλαιότερα χρόνια συνηθιζόταν στα χωριά κατά την πρόθεση του νεκρού και τη στιγμή του ενταφιασμού του. Ιδιαιτέρως δε, τη νύχτα που το νεκρό […]

Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στην Αγία Πόλη απετέλεσε από τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους κύριο θέμα τόσο στη χριστιανική τέχνη όσο και στη λόγια και λαϊκή παράδοση. Από εκείνους τους χρόνους η εορτή των Βαΐων εμφανίζεται με ποικίλα έθιμα και κάλαντα κατά τόπους κι έτσι προσφωνείται σε όλο τον ελληνισμό η ατμόσφαιρα των ημερών που […]

Αποτελεί διαπίστωση της θρησκευτικής λαογραφίας, ότι στο ορθόδοξο εορτολόγιο οι μεγάλες εορτές είναι κατανεμημένες με πραγματικά σοφό τρόπο, ώστε στον ετήσιο κύκλο του χρόνου να μην παρουσιάζονται κενά ή χάσματα. Σε τρεις μεγάλες γιορτές-σταθμούς του καλοκαιριού και του φθινοπώρου αναφέρεται το παρακάτω κείμενο. Με τα πανηγύρια ο λαός μας συνδυάζει με ιδιάζοντα τρόπο το θρησκευτικό […]

Το να απαριθμήσει κανείς τα διάφορα έθιμα των Καππαδοκών, τουρκοφώνων και ελληνοφώνων, των εορτών των Χριστουγέννων και του Δωδεκαημέρου αποτελεί ίσως μία στείρα επαναλαμβανόμενη ετησίως περιγραφική λαογραφία με αντικειμενικό ερώτημα: προς τι; Μήπως τα ίδια ή περίπου τα ίδια έθιμα δεν επαναλαμβάνονται και σε άλλες περιοχές του Μικρασιατικού ή του εν γένει Ελληνισμού; Θα μπορούσε […]

Ο Θεολόγος-Φιλόλογος Δημήτριος Κύρος μιλάει για το έθιμο του Χριστόψωμου που λαμβάνει χώρα ανήμερα των Χριστουγέννων στην Αρναία.

 Ο Γεώργιος Δόντσιος, Πρόεδρος του εκπολιτιστικού όμιλος Γιαννιτσών “Η Πέλλα” και Αντιπρόεδρος Δυτικής Μακεδονίας της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πολιτιστικών Συλλόγων Μακεδόνων, εν όψει της 2ης Πανελλήνιας Συνάντησης Μακεδόνων, η οποία θα γίνει στο Καυτατζόγλειο Στάδιο Θεσσαλονίκης το Σάββατο 13 Μαΐου και ώρα 6 μ.μ. μιλά αποκλειστικά στην Πεμπτουσία για την ίδρυση και δράση ενός από τους […]

[Προηγούμενη δημοσίευση: https://www.pemptousia.gr/?p=155002] Όλη η πομπή πήγαινε πρώτα στο παρεκκλήσι του χωριού, όπου ο ιερέας διάβαζε διάφορες ευχές για βροχόπτωση, βλάστηση, καρποφορία και κυρίως την εξής: «… την δε γην κατεκόσμησας χλόη και χόρτων και ποικιλία σπερμάτων σπορίμων κατά γένος, και πάσιν άνθεσι μορφώσας εις ευκοσμίαν, και ευλογήσας αυτήν. Αυτός και νυν, Δέσποτα, επίβλεψον εξ Αγίου […]

[Προηγούμενη δημοσίευση: https://www.pemptousia.gr/?p=154597] Με την παραπάνω μονή, οι Κοκκινοπλίτες ανέκαθεν είχαν ιδιαίτερη θρησκευτική, πολιτιστική και εργασιακή σχέση. Πέρα από το γεγονός ότι για κάποιες δεκαετίες είχαν «δικό τους» Ηγούμενο (το Νικηφόρο), αρκετοί συγχωριανοί τους δούλευαν στη μονή σε διάφορα επαγγέλματα. Μάλιστα, λέγεται ότι όταν ο Νικηφόρος και ο οικονόμος της μονής (επίσης Κοκκινοπλίτης) έβλεπαν να έρχονται […]

Ο Άγιος Διονύσιος Ολύμπου θεωρείται από τους χριστιανούς και κυρίως από τους παρολύμπιους κατοίκους θαυματουργός και «Βροχοφόρος». Οι κάτοικοι του Κοκκινοπλού ως παρολύμπιοι και γεωργοκτηνοτρόφοι (υψόμετρο 1250) πίστευαν βαθιά στη βοήθειά του και στα θαύματά του γι’ αυτό και είχαν ιδιαίτερη σχέση μαζί του. Σε περιόδους ανομβρίας έστελναν στο μοναστήρι δυο τρεις εθελοντές, οι οποίοι […]