Page 15 - kyprianos-ethnomartyras

ἐπιβεβαιώνει καὶ ἐκ τῆς ἑλλαδικῆς πλευρᾶς τὴν ἔγκριση καὶ συμφωνία τῶν
προθέσεων. Λόγῳ τοῦ πρόωρου θανάτου τοῦ Καποδίστρια καὶ τοῦ
ἀσφυκτικὰ βαριοῦ ζυγοῦ τῆς τουρκικῆς τυραννίας, ὁ πόθος παρέμενε
κρυμμένος βαθιὰ στὰ στήθη τῶν Κυπρίων, καὶ μὲ τὴν ἐμφάνιση τῶν
πολιτισμένων Ἄγγλων ὡς νέων διοικητῶν τοῦ νησιοῦ, ἡ ἐθναρχοῦσα
Ἐκκλησία δὲν παρέλειψε, ἀπ’ αὐτὴ τὴν πρώτη εὐκαιρία, νὰ καταθέσει τὸν
ἀρχαῖο πόθο της γιὰ ἕνωση μὲ τὴν Ἑλλάδα .
52
Οἱ ἐπακολουθήσαντες ἑλληνοτουρκικοὶ καὶ βαλκανικοὶ πόλεμοι ἔδωσαν
τὴν εὐκαιρία σὲ διαφόρους θιασῶτες νὰ παρακινήσουν τοὺς Κυπρίους νὰ
συνδράμουν ἐθελοντικὰ σ’ αὐτούς, προβάλλοντας τὸ μαρτύριο τοῦ
Ἀρχιεπισκόπου Κυπριανοῦ ὡς φωτεινὸ παράδειγμα πατριωτισμοῦ πρὸς
ἔμπνευσιν . Αὐτὴ ἡ σύζευξη τῶν δύο, τῆς μαρτυρικῆς θυσίας τοῦ
53

ἀναχαίτισιν ἐναντίον τῶν ὑπὸ τῆς Πύλης βαρβαρικῶς ἐξηρτημένων χωρῶν εἰς ἐκείνας
τὰς θαλάσσας καὶ θὰ διηυκόλυνε καὶ αὐτὴν τὴν ἐμπορικὴν ἐπιχειρηματικότητα...».
52 «Ὅταν στὶς 10/22 Ἰουλίου 1878 ἔφθασε στὴ Λάρνακα ὁ πρῶτος ἁρμοστὴς Sir Garnet
Wolseley, ὁ Κιτίου Κυπριανὸς καλωσορίζοντάς τον, ὡς πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπείας τῶν
πόλεων Σκάλας-Λάρνακος, ἐξέφρασε τοὺς πόθους καὶ τὶς προσδοκίες τοῦ ἑλληνικοῦ
κυπριακοῦ λαοῦ, λέγοντας: ῾Ἁποδεχόμεθα τὴν ἀλλαγὴν τῆς κυβερνήσεως καθ᾽ ὅσον
πιστεύομεν ὅτι ἡ Βρετανία θὰ βοηθήσει τὴν Κύπρον, ὅπως ἔπραξε καὶ μὲ τὰς νήσους
τοῦ Ἰονίου πελάγους, ἵνα ἑνωθῇ μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος μετὰ τῆς ὁποίας φυσικῶς
συνδέται᾽» (Π. ΣΩΦΡΟΝΙΟΥ Γ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗ, «Ὁ Μητροπολίτης Κιτίου Κυπριανὸς
Οἰκονομίδης», στὸ Μητροπολίτης Κιτίου Κυπριανὸς Οἰκονομίδης – Πρακτικὰ
Συνεδρίου, ἔκδ. Δήμου Λευκονοίκου 2019, σ. 56). Ὁ π. Σωφρόνιος σὲ σημείωσή του,
ἐπισημαίνει ὅτι κάποιοι μεταγενέστεροι συγγραφεῖς ἀποδίδουν τὰ λόγια αὐτὰ στὸν
ἀρχιεπίσκοπο Σωφρόνιο. Ὁ δὲ Χρυσοβαλάντης Κυριάκου, σὲ εἰσήγησή του στὸ ἴδιο
συνέδριο, ἐντοπίζει τὸ ἐνδεχόμενο τὸ ἀνωτέρω αἴτημα νὰ μὴν παρουσιάστηκε στοὺς
Βρετανοὺς ἀπ᾽ εὐθείας ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν Κυπριανό, ἀλλὰ μέσῳ τοῦ Ἀριστοτέλη
Παλαιολόγου, προέδρου τῆς λέσχης «Ἰσότης». Ὡστόσο, ὅπως ὁ ἴδιος σχολιάζει, αὐτὸ
ὄχι μόνο δὲν ἀναιρεῖ, ἀλλὰ ἀντιθέτως τονίζει τὸν ἐθνικὸ προσανατολισμὸ τοῦ
μητροπολίτη Κιτίου, ἀφοῦ ἡ «Ἰσότης» εἶχε ἱδρυθεῖ ἀπὸ τὸν ἴδιο στὰ 1872 ἢ 1873
(ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗ ΚΥΡΙΑΚΟΥ, «Ὁ ἐθναρχικὸς ρόλος τῶν ἐπισκόπων Κιτίου ἐπὶ
Τουρκοκρατίας: ὁ Κυπριανὸς Οἰκονομίδης καὶ οἱ προκάτοχοί του», στὸ
Μητροπολίτης Κιτίου Κυπριανὸς Οἰκονομίδης..., ὅ.π., σ. 68).
53 Χαρακτηριστικὰ ἀπαντᾶται τὸ φαινόμενο αὐτὸ στὴν ποίηση τῆς ἐποχῆς, μὲ τὰ
ποιήματα τῶν δύο μεγάλων κυπρίων ποιητῶν Βασίλη Μιχαηλίδη («Ἡ 9 Ἰουλίου ἐν
η
Λευκωσίᾳ [Κύπρου] ἢ «Τὸ Τραοῦδιν τοῦ Κυπριανοῦ») καὶ Δημήτρη Λιπέρτη («Στοὺς
Τζιυπριῶτες Μάρτυρες τῆς 9ης Ἰουλίου 1821»), κυρίως ὅμως τοῦ κατ᾽ ἐξοχὴν
«πατριωτικοῦ ποιητῆ» Ἰωάννου Περδίου, μὲ τὰ ποιήματά του «Τὰ κόκκαλα τῶν
Ἐθνομαρτύρων μας», «Εἰς τὸν Κυπριανόν», «Στὸν Ἐθνομάρτυρα Κυπριανόν», «Τὸ
κενοτάφιον τοῦ Κυπριανοῦ» κ.ἄ. Ἐκτενέστερη ἀνάλυση τῆς ἐπίδρασης τῆς θυσίας
τοῦ Κυπριανοῦ καὶ τῶν σὺν αὐτῷ στὰ ἐθνικὰ θέματα τῆς Κύπρου, βλ. ΠΕΤΡΟΥ
ΠΑΠΑΠΟΛΥΒΙΟΥ, «Ἡ 9 Ἰουλίου 1821 καὶ ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Κυπριανὸς - Ἐπετειακὴ
η
καθιέρωση καὶ συμβολισμοὶ (1830-1931)», στὸ Ἀρχιεπίσκοπος Κύπρου Κυπριανός -
Ἐπιστημονικὸς Τόμος, ὅ.π., σσ. 269-302 καὶ εἰδικὰ στὶς σελίδες 295-298. Βλ. ἐπίσης:
Τοῦ αὐτοῦ, «Ἡ Κύπρος καὶ οἱ βαλκανικοὶ πόλεμοι - συμβολὴ στὴν ἱστορία τοῦ
κυπριακοῦ ἐθελοντισμοῦ», Κέντρον Ἐπιστημονικῶν Ἐρευνῶν, Πηγὲς καὶ Μελέτες
τῆς Κυπριακῆς Ἱστορίας XXVI, Λευκωσία 1997, σσ. 60. 99. 213. ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΣ
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ, «Ἡ μορφὴ καὶ ἡ θυσία τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Κυπριανοῦ στὴν ποίηση τῆς
Κύπρου», στὸ Ἀρχιεπίσκοπος Κύπρου Κυπριανός - Ἐπιστημονικὸς Τόμος, ὅ.π., σσ. 691-
704. Βλ. καὶ στὴν παροῦσα μελέτη, στὶς Μαρτυρίες Ἁγιότητος, τὴν σημ. 3.