Η αποτυχία ως κέρδος

14 Απριλίου 2017

Η εποχή μας μεγαλώνει τον άνθρωπό της με το πρόταγμα της επιτυχίας. Ευτυχισμένος σήμερα είναι ο επιτυχημένος. Είναι τόση η επιθυμία και η προσπάθεια για την επιτυχία που έχει γίνει δεύτερη φύση στον σύγχρονο άνθρωπο. Είναι σχετικά απλό να οριοθετήσει κανείς την επιτυχία: μόρφωση, κοινωνικές αναστροφές, οικονομική ανεξαρτησία, εμφάνιση αναγνωρισιμότητα. Ειδικά το τελευταίο στοιχείο καθιστά αναγκαία την προβολή της επιτυχίας ώστε να την δουν και οι άλλοι.

Αποτυχία 600x450

 Ακόμη κι εκεί που δεν υφίσταται οφθαλμοφανής επιτυχία, διαφαίνεται η ανάγκη προβολής ακόμη και μίας πλαστής επιτυχίας, ενός εικονικού “success story”. Όλοι μας έχουμε μερίδιο στην καταιγιστική προσθήκη ετικετών και στις κοινοποιήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για κάθε χαρούμενη εκδήλωση της ζωής μας. Τα «adds», τα «shares» με σκοπό τα περισσότερα δυνατά «likes» από την επίσκεψή μας σε μια απλή ταβέρνα μέχρι την λήψη του διδακτορικού διπλώματος ή την πραγματοποίηση ενός «παραμυθένιου» ταξιδιού, είναι ο αψευδής μάρτυρας για το αληθές του λόγου.

Ο σύγχρονος άνθρωπος όχι μόνον επιθυμεί διακαώς την επιτυχία, αλλά κυρίως δεν αντέχει την αποτυχία. Ωστόσο τα στατιστικά της ζωής μας είναι αμείλικτα. Οι αποτυχίες είναι πολύ περισσότερες από τις επιτυχίες. Θέλουμε όμως και τις κρύβουμε από τα μάτια των άλλων, στον βαθμό που μπορούμε βέβαια. Το χειρότερο είναι ότι προσπαθούμε να τις κρύψουμε και από τον ίδιο μας τον εαυτό. Δεν τις αντέχουμε. Ακόμη και στο επίπεδο της πνευματικής ζωής δεν αντέχουμε την αποτυχία μας, την αστοχία μας, την αμαρτία μας. Κι εδώ τα πράγματα είναι πολύ πιο επικίνδυνα. Εξιδανικεύουμε την ζωή της Εκκλησίας, μπαίνουμε σε αυτήν με μεγάλες προσδοκίες ηθικής τελείωσης και πνευματικής ανάτασης. Και όταν ο εαυτός μας μας απογοητεύει, τότε ερχόμαστε σε απόγνωση και είμαστε έτοιμοι να πούμε «Δεν είμαι εγώ για τέτοια πράγματα!». Τις περισσότερες φορές μάλιστα ρίχνουμε το φταίξιμο στο «ακατάλληλο πνευματικό περιβάλλον» της ενορίας μας, του σπιτιού μας ή του μοναστηριού μας, το οποίο δεν μας επιτρέπει να προχωρήσουμε στην χριστιανική μας κλήση[1].

Η πιθανότητα να βρούμε την αλήθεια και το πραγματικό μας κέρδος μέσα στην αποτυχία μας, η οποία πολλές φορές παρουσιάζεται ακόμη και με το σκληρό πρόσωπο της καταστροφής, δεν μας αγγίζει. Ασπαστήκαμε και οι χριστιανοί το όραμα της επιτυχίας, γι’ αυτό και γίναμε πολύ επιρρεπείς στα εγκοσμιοκρατικά οράματα. Το μαρτύριο μας φαίνεται φρικτό, ο πόνος το χειρότερο κακό, η φτώχεια και η οδύνη, οι ανεκπλήρωτοι στόχοι φαντάζουν ως απόλυτες συμφορές. Γι’ αυτό και γίναμε φοβικοί σε όλες μας τις εκδηλώσεις, τις προσωπικές και τις κοινωνικές. Επιζητούμε την παραδειγματική τιμωρία όσων εγκληματούν εναντίον των χριστιανών μαρτύρων της Μέσης Ανατολής, αλλά μένουμε ανυποψίαστοι από το μεγαλείο του μαρτυρίου τους και το μήνυμα που αυτό κομίζει.

Οι περισσότεροι από εμάς είμαστε έτοιμοι να μαλώσουμε ακόμη και με τους οικείους μας προκειμένου να μην καθυστερήσουμε στις ακολουθίες των Παθών. Τα βάζουμε με τους Φαρισαίους και τον Ιούδα, αλλά δεν βλέπουμε μπροστά στα μάτια μας ότι αυτό που εκτυλίσσεται στα Νυμφία, στον Νιπτήρα και στα Πάθη είναι η μεγαλύτερη αποτυχία όλων των αιώνων:

«Ο Χριστός κατά το Πάθος Του είδε πλήρη αποτυχία του κηρύγματός Του: πορεύτηκε προς επονείδιστο θάνατο προορισμένο μόνο για εγκληματίες, κρεμάστηκε στο σταυρό, γυμνός μπροστά στη Μητέρα Του και τις γυναίκες που τον διακονούσαν, εγκαταλείφθηκε από τους μαθητές Του. Και ποιός θα μπορούσε να απαριθμήσει όλα όσα έπασχε αυτός μέσα του εκείνες τις μέρες;[2]». Ο άμωμος αμνός, ο μόνος εκτός αμαρτίας, εκουσίως και άνευ αναγκαιότητας έρχεται προς το πάθος και βιώνει την ανθρώπινη αποτυχία στον έσχατο βαθμό. Η μετοχή Του αυτή στα ανθρώπινα πάθη όμως δεν γίνεται εξ αιτίας κάποιου οδυνισμού, αλλά από αγάπη και υπακοή στο θέλημα του Ουράνιου Πατέρα. Την απάντηση σε αυτό το μυστήριο την είχε δώσει ο ίδιος ο Χριστός καιρό πριν το Πάθος, όταν είπε ότι «Εί τις έρχεται πρός με και ου μισεί (ό,τι είναι πολύτιμο γι’αυτόν) έτι δε και την εαυτού ψυχήν, ου δύναταί Μου μαθητής είναι» (Λκ. 14,26-33).

Ποιός μπορεί στην εποχή της αποθέωσης της επιτυχίας να ξεφύγει από την αστραφτερή έλξη της και να αγαπήσει την λυτρωτική αποτυχία που οδηγεί στην Ανάσταση;

[1] Πρβλ. Αρχιμ. Αιμιλιανού Σιμωνοπετρίτου, Λόγοι Ασκητικοί: Ερμηνεία στον Αββά Ησαΐα. Αθήνα 2005, σ. 18.

[2] Αρχιμ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, Οψόμεθα τον Θεόν καθώς εστι, Έσσεξ Αγγλίας 1993, σ. 25.

Σχετικά άρθρα Ηθική
Ασκητική ζωή, μια υπαρξιακή ξενιτειά Αλέξανδρος Χριστοδούλου 26 Ιουνίου 2017 Συναντάς στην «έπαυλη» της Παναγούδας μικρές εικονίτσες του Γέροντα, όπου το άγιο και το παιδικό συμφύρονται. Το μάτι σου και προπαντός η ψυχή σου ευλογείται από την αγιοσύνη και την αθωότητά του. Καραδοκεί εξάλλου κάπου εκεί και σε πυρπολεί η απολυτότητα της ακτημοσύνης. Όταν η ύπαρξη πεινά και διψά για πίστη ακράδαντο έλκει επάνω της τόσο πολύ ...
Ο ασκητής ατενίζει τα έσχατα χωρίς να ταλαντεύεται για την έλευσή τους Αλέξανδρος Χριστοδούλου 24 Ιουνίου 2017 Πώς μπορεί να αντισταθεί κανείς εδώ και να μην προβεί σε μια αναφορά στον υπερρεαλισμό; Οι υπερρεαλιστές επηρεασμένοι από τον ντανταϊσμό και τον φουτουρισμό και με πολιορκητικό κριό την ψυχανάλυση, είναι οι «πρώτοι διδάξαντες». Αναδεικνύουν «ατοπήματα», ανατροπές που αρχίζουν από την ονειρική και ασύνειδη απόδοση όψη των πραγμάτων, τη ρήξη των όρ...
Ασκητικός υπαρξισμός: «Πορεύομαι ετοιμάσαι τόπον υμίν..» Αλέξανδρος Χριστοδούλου 22 Ιουνίου 2017 Παίρνει πρωτοφανείς διαστάσεις η ύπαρξη του ασκητή, εν μέσω ενός διαχρονικά ανειρήνευτου κόσμου, από τη στιγμή που αντιπροσωπεύει μιαν άλλη Τοπική της ήρεμης ισχύος της ταπείνωσης. Σ΄ ένα καχεκτικό, ασκητικό και εξουθενωμένο γεροντάκι που λέγεται ησυχαστής, συναντάς έναν άτλαντα. Η αθωότητά του στο έπακρον, μέχρι αφέλειας. Χέρι-χέρι με την ταπείνωσ...
Μετάνοια: ο δρόμος που ανάγει τον άνθρωπο στον Ουρανό Αλέξανδρος Χριστοδούλου 11 Ιουνίου 2017 «Εάν τις αγαπά με, τον λόγο μου τηρήσει, και ο Πατήρ μου αγαπήσει αυτόν, και προς αυτόν ελευσόμεθα και μονήν παρ’ αυτώ ποιήσομεν.» Ο αιώνιος Θεός κατοικεί στην καρδιά του ανθρώπου και την θεοποιεί. Με τη συνεχή διαμονή στη σφαίρα των εντολών του Χριστού ο άνθρωπος έρχεται σε βαθειά μετάνοια, η οποία τον θεραπεύει από τη φθορά και το θανάσιμο τραύ...
Με τη Μετάνοια έρχεται η Ημέρα του Κυρίου στη ζωή του ανθρώπου Αλέξανδρος Χριστοδούλου 9 Ιουνίου 2017 Με τη μετάνοια ο Χριστιανός όχι μόνο προσδοκεί την Ημέρα του Κυρίου, αλλά σπεύδει προς αυτήν. Ήδη από εδώ τα μάταια και φθαρτά υποχωρούν και δίνουν τόπο σε Αυτόν που ήλθε, σε Αυτόν που καθημερινά έρχεται και τον επισκέπτεται και σε Αυτόν που πάλι θα έρθει να κρίνει την οικουμένη. Η Ημέρα του Κυρίου, χωρίς υπερβολή, εισβάλλει διακριτικά και δυναμι...